{"id":1245,"date":"2022-08-12T21:22:58","date_gmt":"2022-08-12T19:22:58","guid":{"rendered":"http:\/\/pozalogika.pl\/?p=1245"},"modified":"2026-04-09T13:17:00","modified_gmt":"2026-04-09T13:17:00","slug":"kulturalna-gasienica-popkulturowy-motyl-esej","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2022\/08\/12\/kulturalna-gasienica-popkulturowy-motyl-esej\/","title":{"rendered":"Kulturalna g\u0105sienica, popkulturowy motyl [esej i 3 nauki]"},"content":{"rendered":"\n
\"Kultura,<\/figure>\n\n\n\n

Wyobra\u017cam sobie, \u017ce pierwszy cz\u0142owiek musia\u0142 by\u0107 wierz\u0105cym romantykiem. Wyobra\u017cam sobie, \u017ce ogrzewaj\u0105c d\u0142onie przy ogniu patrzy\u0142 w niebo i my\u015bla\u0142 o przodkach, o nieub\u0142aganych mojrach, albo o po\u0142udnicach, albo te\u017c o dzielnym Zygfrydzie pogromcy smoka, kt\u00f3rego uwi\u00f3d\u0142 przekl\u0119ty skarb.<\/strong> Czy z kultury mo\u017ce wyrosn\u0105\u0107 popkultura? Sk\u0105d w og\u00f3le ten podzia\u0142? <\/strong><\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n

Pierwszego cz\u0142owieka musia\u0142a przenika\u0107 cisza nocy. By\u0107 mo\u017ce w\u0142a\u015bnie wtedy odkry\u0142 d\u017awi\u0119ki, odkry\u0142, \u017ce histori\u0119 mo\u017cna opowiada\u0107 nie tylko s\u0142owami, \u017ce muzyka potrafi pokonywa\u0107 samotno\u015b\u0107 i noc. Mo\u017ce \u015bpiewem odp\u0119dza\u0142 dzikie zwierz\u0119ta (albo te\u017c zdradza\u0142 swoj\u0105 obecno\u015b\u0107). M\u00f3g\u0142 wtedy da\u0142 sygna\u0142 innym ludziom, a ci stali si\u0119 jego bra\u0107mi lub wrogami. By\u0107 mo\u017ce…<\/p>\n\n\n\n

Wieki, pogardliwie nazwane przez potomnych ,,\u015brednimi\u201d, przynios\u0142y tak\u0105 prawd\u0119 o nieznanym i niezbadanym \u015bwiecie, kt\u00f3ra g\u0142\u0119boko wierzy\u0142a, \u017ce we Wszech\u015bwiecie jest g\u0142o\u015bno, \u017ce nad naszymi g\u0142owami, tam gdzie\u015b po\u015br\u00f3d gwiazd i planet, \u017ce tam, gdzie nieznane i niepoznane, \u017ce w\u0142a\u015bnie tam musi rozbrzmiewa\u0107 muzyka \u2013 w zasadzie to nawet nie tyle ,,musi\u201d, co w\u0142a\u015bnie tam ona rozbrzmiewa na pewno. Jak pi\u0119kne musia\u0142y to by\u0107 d\u017awi\u0119ki \u2013 symfonia samego Wszech\u015bwiata.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Co by\u0142o na pocz\u0105tku?<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Ludzie od wiek\u00f3w wierzyli w \u015bpiew.<\/p>\n\n\n\n

\u015apiewem zosta\u0142 powo\u0142any \u015bwiat w ,,Kalevali\u201d \u2013 fi\u0144skim eposie narodowym. Za pomoc\u0105 \u015bpiewu w XX wieku zosta\u0142a stworzona ba\u015bniowa Narnia (autorstwa C.S. Lewisa), a tak\u017ce (wiekowo jej r\u00f3wne) Tolkienowskie \u015ar\u00f3dziemie. Mitologi\u0119 Tolkiena otwiera stworzenie \u015bwiata opisane za pomoc\u0105 s\u0142\u00f3w, kt\u00f3re wydaj\u0105 mi si\u0119 najpi\u0119kniejsz\u0105 definicj\u0105 muzyki, jak\u0105 stworzy\u0142 (i m\u00f3g\u0142 stworzy\u0107) cz\u0142owiek:<\/p>\n\n\n\n

\n

,,Na pocz\u0105tku by\u0142 Eru, Jedyny, kt\u00f3rego na obszarze Ardy nazywaj\u0105 Il\u00favatarem; On to powo\u0142a\u0142 do \u017cycia Ainur\u00f3w, Istoty \u015awi\u0119te, zrodzone z Jego my\u015bli. Ci byli z Nim wcze\u015bniej, ni\u017c powsta\u0142o wszystko inne. Rozmawia\u0142 z nimi i poddawa\u0142 im tematy muzyczne. Ainurowie za\u015b \u015bpiewali dla Niego i On radowa\u0142 si\u0119 t\u0105 muzyk\u0105. Wtedy g\u0142osy Ainur\u00f3w na podobie\u0144stwo harf i lutni, flet\u00f3w i tr\u0105b, wiol i organ\u00f3w, i niezliczonych ch\u00f3r\u00f3w wy\u015bpiewuj\u0105cych s\u0142owa, zacz\u0119\u0142y kszta\u0142towa\u0107 z tematu Il\u00favatara Wielk\u0105 Muzyk\u0119; z przeplataj\u0105cych si\u0119 i nieustannie zmiennych melodii wzbi\u0142y si\u0119 harmonijne d\u017awi\u0119ki i pop\u0142yn\u0119\u0142y poza zasi\u0119g s\u0142uchu w g\u0142\u0119bie i wysoko\u015bci, wype\u0142ni\u0142y przestrze\u0144, kt\u00f3r\u0105 zamieszkiwa\u0142 Il\u00favatar, przela\u0142y si\u0119 przez jej granic\u0119; Muzyka i echa Muzyki rozleg\u0142y si\u0119 w Pustce, a\u017c przesta\u0142a by\u0107 pustk\u0105. Nigdy ju\u017c p\u00f3\u017aniej Ainurowie nie stworzyli r\u00f3wnie wspania\u0142ej muzyki, chocia\u017c powiedziane jest, \u017ce ch\u00f3ry Ainur\u00f3w i Dzieci Il\u00favatara za\u015bpiewaj\u0105 pi\u0119kniejsz\u0105 jeszcze pie\u015b\u0144 przed Jego obliczem po dope\u0142nieniu si\u0119 dni\u201d. *<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n

Niepokoi nas to, co nieznane, co nieodgadnione, co ociera si\u0119 o sacrum i profanum, o materializm i metafizyk\u0119, co chcieliby\u015bmy nazwa\u0107 (ale czy potrafimy?).<\/p>\n\n\n\n

Bo czym jest muzyka? Definicji jest setki: od tych technicznych po liryczne (podobnie jak ze zdefiniowaniem tego, czym albo kim, jest cz\u0142owiek). Mo\u017ce lepiej powiedzie\u0107, jak na nas oddzia\u0142uje. I tu pojawi si\u0119 zaledwie kilka poci\u0105gni\u0119\u0107 p\u0119dzla spo\u015br\u00f3d tysi\u0119cy albo i milion\u00f3w \u015blad\u00f3w uwiecznionych na jej obliczu.<\/p>\n\n\n\n

Zobacz tak\u017ce:9 ksi\u0105\u017cek-propozycji idealnych na wczasy<\/a><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Freuda muzyka podobno odstrasza\u0142a, a To\u0142stoj obwinia\u0142 j\u0105 o wprowadzanie w stany, kt\u00f3re nie wyst\u0119puj\u0105 w okresach muzycznej, powiedzieliby\u015bmy, abstynencji. Muzyka potrafi wi\u0119c stwarza\u0107 rzeczywisto\u015b\u0107 i komponowa\u0107 nasze rozmaite nastroje, wp\u0142ywa na nie, inspiruje i wymusza okre\u015blone zachowania \u2013 muzyka nas zmienia i programuje (?)<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Muzyka przynosi ukojenie.<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Pami\u0119tam, \u017ce przez wiele miesi\u0119cy chodzi\u0142o za mn\u0105 s\u0142ynne ,,Adagio g-moll\u201d, przypisywane Albinoniemu. Utw\u00f3r s\u0142ysza\u0142em dos\u0142ownie wsz\u0119dzie: podczas przegl\u0105dania YouTube’a. Bardzo cz\u0119sto p\u00f3\u017aniej sam do niego wraca\u0142em. Utw\u00f3r wzbudza\u0142 we mnie pewn\u0105 t\u0119sknot\u0119, pewn\u0105 nostalgi\u0119, nieopisan\u0105 melancholi\u0119, kt\u00f3re przecie\u017c jest grzechem duszy, a jednocze\u015bnie dominuj\u0105c\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 \u017cycia. Pokocha\u0142em t\u0119 kompozycj\u0119, s\u0142ucha\u0142em jej przez wiele miesi\u0119cy To adagio sw\u00f3j punkt kulminacyjny mia\u0142o podczas pogrzebu wa\u017cnej dla mnie osoby. Gdy wybrzmia\u0142o (niespodziewanie i nagle, zaskakuj\u0105c mnie), nogi si\u0119 pode mn\u0105 ugi\u0119\u0142y. <\/p>\n\n\n\n

Ca\u0142e to wydarzenie z utworem, kt\u00f3ry nawiedza\u0142 mnie i niespodziewanie pojawi\u0142 si\u0119 w tak wa\u017cnym dniu wydaje si\u0119 irracjonalne, surrealistyczne, niepokoj\u0105co dziwne. Po tym wydarzeniu kompozycja, kt\u00f3r\u0105 uwa\u017ca\u0142em za przepe\u0142nion\u0105 nostalgi\u0105 wydawa\u0142a mi si\u0119 ju\u017c tylko krzykiem \u2013 krzykiem duszy, kt\u00f3r\u0105 mocno przyziemny d\u017awi\u0119k organ\u00f3w ci\u0105gnie ku doczesno\u015bci, za\u015b d\u017awi\u0119k skrzypiec ka\u017ce jej ulecie\u0107 ku temu, co wysoko, ku niebu. Organy i skrzypce walcz\u0105 o dusz\u0119, o jej miejsce w wieczno\u015bci. Tak sobie wyobra\u017cam ten jeden utw\u00f3r: jako walk\u0119. I wiem, \u017ce nie jest to ostatnia w moim \u017cyciu interpretacja tych d\u017awi\u0119k\u00f3w. <\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Z niekt\u00f3rymi dzie\u0142ami muzycznymi jest jak z ksi\u0105\u017ckami: mo\u017cemy je zna\u0107, ale one i tak b\u0119d\u0105 dojrzewa\u0107 razem z nami przez ca\u0142e \u017cycie, za ka\u017cdym razem co\u015b innego nam pokazuj\u0105c.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Muzyka przynosi cierpienie.<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Wiedz\u0105 o tym mitologiczne syreny, kt\u00f3re pojawi\u0142y si\u0119 na drodze Odyseusza. Ich \u015bpiew namiesza\u0142 w g\u0142owach tym z podr\u00f3\u017cnych, kt\u00f3rzy skuszeni pie\u015bni\u0105 zeszli na l\u0105d. Na ko\u015bci i truch\u0142a tych \u015bmia\u0142k\u00f3w spogl\u0105da\u0142 literacki podr\u00f3\u017cnik, daleki krewny wszystkich marynarzy i podr\u00f3\u017cnik\u00f3w. Muzyka potrafi wp\u0142ywa\u0107 namacalnie na nasze \u017cycie.<\/p>\n\n\n\n

Przypomina mi si\u0119 w tym miejscu ,,Gertruda\u201d Hermana Hessego \u2013 opowie\u015b\u0107 o niepe\u0142nosprawnym kompozytorze oraz o \u015bwiatowej s\u0142awy \u015bpiewaku, kt\u00f3rych po\u0142\u0105czy\u0142o uczucie do tytu\u0142owej Gertrudy. Ksi\u0105\u017cka nale\u017cy do mniej znanych powie\u015bci niemieckiego noblisty, kt\u00f3ry zapisa\u0142 si\u0119 w historii literatury za spraw\u0105 wybitnego ,,Wilka Stepowego\u201d. Powie\u015b\u0107 ta niesie za sob\u0105 opr\u00f3cz nieod\u0142\u0105cznych u tego pisarza rozwa\u017ca\u0144 o naturze cz\u0142owieka i sensie egzystencji, spojrzenie na muzyk\u0119, kt\u00f3ra nie tylko przynosi ukojenie, ale potrafi te\u017c dostarczy\u0107 cierpienia, b\u00f3lu istnienia, jest kapry\u015bn\u0105 kochank\u0105, podobnie jak jej rodzone siostry: Literatura, Poezja, i pozosta\u0142e panny nale\u017c\u0105ce do rodu okre\u015blanego jako Sztuka.<\/p>\n\n\n\n

Muzyk\u0119 ka\u017cdy rozumie inaczej, na ka\u017cdego dzia\u0142a inaczej, ka\u017cdy poszukuje w niej czego\u015b innego. Ka\u017cdy z nas szuka te\u017c innej muzyki.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Jedna, czy r\u00f3\u017cna?<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Przyzwyczaili\u015bmy si\u0119 do okre\u015ble\u0144: kultura wysoka i ta popularna. T\u0119 pierwsz\u0105 cechuje g\u0142\u0119bia tre\u015bci, r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 i bogactwo \u015brodk\u00f3w, z\u0142o\u017cono\u015b\u0107, kunszt. Drug\u0105 za\u015b kojarzymy z tworami prostymi, i nawet je\u015bli tego nie m\u00f3wimy wprost to by\u0107 mo\u017ce czujemy, \u017ce nawet prymitywnymi. Niejedna praca naukowa pochyla si\u0119 nad obron\u0105 lub krytyk\u0105 tego podzia\u0142u (Rzeczywistego? Sztucznego?). <\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Cho\u0107 cz\u0119\u015bciow\u0105 prawd\u0105 jest jednak, \u017ce \u017cyjemy w \u015bwiecie kultury jak dwa wrogie plemiona, kt\u00f3re tocz\u0105 ze sob\u0105 wojn\u0119: raz Wysocy atakuj\u0105 Popularnych, a innym razem ci drudzy daj\u0105 w nos tym pierwszym. Znane s\u0105 jednak przypadki romansowania tego, co wysokie, z tym co niskie. I tak jak Julia i Romeo zakochali si\u0119, mimo wrogo\u015bci ich rodzin, tak te\u017c kultura popularna czasem romansuje, wbrew plemiennemu prawu, z t\u0105 wysok\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Przyk\u0142adem mo\u017ce by\u0107 ,,O Fortuna\u201d z kantaty ,,Carmina Burana\u201d, kt\u00f3ra na chwil\u0119 zesz\u0142a z piedesta\u0142u i na sta\u0142e wesz\u0142a do kultury popularnej (warto wspomnie\u0107 utw\u00f3r ,,The Mass\u201d zespo\u0142u Era, a tak\u017ce ko\u0144cow\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 ,,The Gate\u201d zespo\u0142u Enigma), ,,Cwa\u0142 Walkirii\u201d jest najbardziej znanym (i jednocze\u015bnie najbardziej przetwarzanym przez popkultur\u0119) fragmentem tetralogii Wagnera. ,,Adagio for strings\u201d S. Barbera pos\u0142u\u017cy\u0142o DJ-owi Tiesto (bardzo zreszt\u0105 znanemu w pewnym kr\u0119gu odbiorc\u00f3w) do stworzenia utworu w gatunku… techno. Ma\u0142o kto w plemieniu ,,Popularnych\u201d nie zna ,,Habanery\u201d Bizeta albo arii Kr\u00f3lowej Nocy z opery ,,Czarodziejski flet\u201d (mo\u017ce nawet nie znaj\u0105c ich nazw, ale bez problemu rozpoznaj\u0105c melodi\u0119, ,,kt\u00f3r\u0105 ju\u017c gdzie\u015b s\u0142ysza\u0142em\u201d).<\/p>\n\n\n\n

Czasem plemi\u0119 Popularnych przybiera barwy wrogiego klanu, i tak znane s\u0105 w naszej polskiej historii muzyki popularnej tzw. pop-oratoria Piotra Rubika (nie-trylogia ale prawie jak trylogia: ,,\u015awi\u0119tokrzyska Golgota\u201d, ,,Tu es Petrus\u201d i ,,Psa\u0142terz Wrze\u015bniowy\u201d), widowiska ocieraj\u0105ce si\u0119 o kultur\u0119 wysok\u0105, ale wprawne krytyczne oko dostrze\u017ce na tej tafli pewne rysy.<\/p>\n\n\n\n

Nie ulega jednak w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce koncerty Rubika w pierwszej dekadzie naszego wieku cieszy\u0142y si\u0119 wielk\u0105 popularno\u015bci\u0105, by\u0142y traktowane jako pr\u00f3ba obcowania z kultur\u0105 wysok\u0105 przez osoby, kt\u00f3re na co dzie\u0144 stroni\u0142y od oper, teatr\u00f3w i filharmonii. Plenerowe widowiska, z ogromnym ch\u00f3rem, orkiestr\u0105, narratorem, dyrygentem, gr\u0105 \u015bwiate\u0142 i muzyk\u0105, kt\u00f3ra momentami pr\u00f3bowa\u0142a imitowa\u0107 obcowanie z widowiskiem w rodzaju ,,totalnego\u201d dla wielu stanowi\u0142a pierwszy kontakt z muzyk\u0105 uznan\u0105 przez siebie jako wysoka. Rubik by\u0142 zjawiskiem socjologicznym.<\/p>\n\n\n\n

Niezale\u017cnie od tego, z kt\u00f3rym ,,plemieniem\u201d identyfikujemy si\u0119, muzyka pozostaje muzyk\u0105, dla jednych atrakcyjna jest ta wysoka, dla innych popularna. Z kulturalnej g\u0105sienicy mo\u017ce wyrosn\u0105\u0107 popkulturowy motyl. I cho\u0107 nieliczni dostrzeg\u0105 pi\u0119kno w skromnej, pozbawionej barw g\u0105sienicy, wielobarwny popkulturowy motyl mo\u017ce kusi\u0107 odbiorc\u00f3w (kt\u00f3rzy mog\u0105 zapomnie\u0107, \u017ce u \u017ar\u00f3de\u0142 tego, co pobudza atrakcyjno\u015bci\u0105, wielo\u015bci\u0105 dozna\u0144 i efekt\u00f3w le\u017cy to, co by\u0107 mo\u017ce na pierwszy rzut oka nie wyr\u00f3\u017cnia si\u0119; \u017ce popkultura wyrasta z kultury wysokiej).<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

* * *<\/h2>\n\n\n\n

Ludzie \u015bredniowiecza wierzyli, \u017ce we Wszech\u015bwiecie rozbrzmiewa muzyka, \u017ce w\u015br\u00f3d gwiazd i planet nie mo\u017ce panowa\u0107 cisza (dopiero nihilizm p\u00f3\u017aniejszych wiek\u00f3w chcia\u0142 patrze\u0107 na Kosmos jako na pustk\u0119 i miejsce martwe, ciche, pozbawione \u017cycia). Ludzie \u015bredniowiecza wynale\u017ali tzw. ,,model\u201d \u2013 pr\u00f3b\u0119 uporz\u0105dkowania i opisania \u015bwiata, nadania mu kategorii (skoro wi\u0119c Kosmos i cia\u0142a niebieskie, to te\u017c muzyka; skoro istnieje cz\u0142owiek, to pod nim musi istnie\u0107 zwierz\u0119, a nad nim anio\u0142owie). <\/p>\n\n\n\n

Mo\u017ce wi\u0119c podzia\u0142 na muzyk\u0119 wysok\u0105 i popularn\u0105 to te\u017c pewien graniczny podzia\u0142? Mo\u017ce to pr\u00f3ba usystematyzowania tego, co cz\u0142owiek stworzy\u0142, co powo\u0142a do \u017cycia, i nad czym pochyla si\u0119 aktualnie, pr\u00f3buj\u0105c pochwyci\u0107 t\u0119 z muz, kt\u00f3ra wydaje mu si\u0119 najurodziwsza (po fakcie jednak stwierdzaj\u0105c, \u017ce w zaci\u015bni\u0119tej pi\u0119\u015bci trzyma jedynie wyszarpany fragment jej szaty lub jedno z pi\u00f3r) ?<\/p>\n\n\n\n

3 nauki, kt\u00f3re wynikaj\u0105 z eseju<\/h2>\n\n\n\n
    \n
  • Z niekt\u00f3rymi dzie\u0142ami muzycznymi jest jak z ksi\u0105\u017ckami: mo\u017cemy je zna\u0107, ale one i tak b\u0119d\u0105 dojrzewa\u0107 razem z nami przez ca\u0142e \u017cycie, za ka\u017cdym razem co\u015b innego nam pokazuj\u0105c.<\/li>\n\n\n\n
  • Muzyk\u0119 ka\u017cdy rozumie inaczej, na ka\u017cdego dzia\u0142a inaczej, ka\u017cdy poszukuje w niej czego\u015b innego. Ka\u017cdy z nas szuka te\u017c innej muzyki.<\/li>\n\n\n\n
  • Istnieje podzia\u0142 na kultur\u0119 i popkultur\u0119, ale ramy te s\u0105 p\u0142ynne. Czasem kultura mo\u017ce wyda\u0107 owoc popkulturowy, czasem popkultura za kilka wiek\u00f3w staje si\u0119 dzie\u0142em kultury wysokiej.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
      \n
    1. <\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n

      *<\/strong> J.R.R. Tolkien, Silmarillion, <\/em>t\u0142um. M. Skibniewska, Warszawa 2009, s. 33-34<\/p>\n\n\n\n

      Fot. CC0, www.pexels.com<\/p>\n\n\n\n

      <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

      Wyobra\u017cam sobie, \u017ce pierwszy cz\u0142owiek musia\u0142 by\u0107 wierz\u0105cym romantykiem. Wyobra\u017cam sobie, \u017ce ogrzewaj\u0105c d\u0142onie przy ogniu patrzy\u0142 w niebo i my\u015bla\u0142 o przodkach, o nieub\u0142aganych… <\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":2759,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[11,19,21],"tags":[80,117,191,202],"class_list":["post-1245","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-opinie-i-komentarze","category-spoleczenstwo","category-sztuka-i-popkultura","tag-esej-2","tag-kultura","tag-sztuka","tag-tolkien"],"yoast_head":"\nKulturalna g\u0105sienica, popkulturowy motyl [esej i 3 nauki] - Poza Logik\u0105 - wiara i samorozw\u00f3j z dusz\u0105 i cia\u0142em<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Dla jednych liczy si\u0119 kultura, dla drugich popkultura. Ale czy obie si\u0119 wykluczaj\u0105? W eseju udowadniam, \u017ce nie!\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2022\/08\/12\/kulturalna-gasienica-popkulturowy-motyl-esej\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Kulturalna g\u0105sienica, popkulturowy motyl [esej i 3 nauki] - Poza Logik\u0105 - wiara i samorozw\u00f3j z dusz\u0105 i cia\u0142em\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Dla jednych liczy si\u0119 kultura, dla drugich popkultura. Ale czy obie si\u0119 wykluczaj\u0105? W eseju udowadniam, \u017ce nie!\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2022\/08\/12\/kulturalna-gasienica-popkulturowy-motyl-esej\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Poza Logik\u0105 - wiara i samorozw\u00f3j z dusz\u0105 i cia\u0142em\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/pozalogika\" \/>\n<meta property=\"article:author\" content=\"Facebook.com\/pozalogika\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2022-08-12T19:22:58+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-04-09T13:17:00+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"http:\/\/pozalogika.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/pexels-cottonbro-studio-4153146-edited-1-scaled.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"2560\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1921\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Dariusz Oko\u0144\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Dariusz Oko\u0144\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"9 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2022\/08\/12\/kulturalna-gasienica-popkulturowy-motyl-esej\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2022\/08\/12\/kulturalna-gasienica-popkulturowy-motyl-esej\/\"},\"author\":{\"name\":\"Dariusz Oko\u0144\",\"@id\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/#\/schema\/person\/ee8191446daee40e746b1fe60afe6a15\"},\"headline\":\"Kulturalna g\u0105sienica, popkulturowy motyl [esej i 3 nauki]\",\"datePublished\":\"2022-08-12T19:22:58+00:00\",\"dateModified\":\"2026-04-09T13:17:00+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2022\/08\/12\/kulturalna-gasienica-popkulturowy-motyl-esej\/\"},\"wordCount\":1891,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2022\/08\/12\/kulturalna-gasienica-popkulturowy-motyl-esej\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/pexels-cottonbro-studio-4153146-edited-1-scaled.jpg\",\"keywords\":[\"esej\",\"kultura\",\"sztuka\",\"Tolkien\"],\"articleSection\":[\"Opinie i komentarze\",\"Spo\u0142ecze\u0144stwo\",\"Sztuka i popkultura\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2022\/08\/12\/kulturalna-gasienica-popkulturowy-motyl-esej\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2022\/08\/12\/kulturalna-gasienica-popkulturowy-motyl-esej\/\",\"url\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2022\/08\/12\/kulturalna-gasienica-popkulturowy-motyl-esej\/\",\"name\":\"Kulturalna g\u0105sienica, popkulturowy motyl [esej i 3 nauki] - Poza Logik\u0105 - wiara i samorozw\u00f3j z dusz\u0105 i cia\u0142em\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2022\/08\/12\/kulturalna-gasienica-popkulturowy-motyl-esej\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2022\/08\/12\/kulturalna-gasienica-popkulturowy-motyl-esej\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/pexels-cottonbro-studio-4153146-edited-1-scaled.jpg\",\"datePublished\":\"2022-08-12T19:22:58+00:00\",\"dateModified\":\"2026-04-09T13:17:00+00:00\",\"description\":\"Dla jednych liczy si\u0119 kultura, dla drugich popkultura. Ale czy obie si\u0119 wykluczaj\u0105? W eseju udowadniam, \u017ce nie!\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2022\/08\/12\/kulturalna-gasienica-popkulturowy-motyl-esej\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2022\/08\/12\/kulturalna-gasienica-popkulturowy-motyl-esej\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2022\/08\/12\/kulturalna-gasienica-popkulturowy-motyl-esej\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/pexels-cottonbro-studio-4153146-edited-1-scaled.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/pexels-cottonbro-studio-4153146-edited-1-scaled.jpg\",\"width\":2560,\"height\":1921,\"caption\":\"Kultura, na obrazku zielony kwiat i ksi\u0105\u017cki na parapecie\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2022\/08\/12\/kulturalna-gasienica-popkulturowy-motyl-esej\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Kulturalna g\u0105sienica, popkulturowy motyl [esej i 3 nauki]\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/#website\",\"url\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/\",\"name\":\"Poza Logik\u0105\",\"description\":\"\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/#organization\",\"name\":\"Poza Logik\u0105. Chrze\u015bcija\u0144ski coaching i wiara\",\"url\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"http:\/\/pozalogika.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/img_1_1742766565195.jpg\",\"contentUrl\":\"http:\/\/pozalogika.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/img_1_1742766565195.jpg\",\"width\":1070,\"height\":1070,\"caption\":\"Poza Logik\u0105. Chrze\u015bcija\u0144ski coaching i wiara\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/#\/schema\/logo\/image\/\"},\"sameAs\":[\"https:\/\/www.facebook.com\/pozalogika\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/#\/schema\/person\/ee8191446daee40e746b1fe60afe6a15\",\"name\":\"Dariusz Oko\u0144\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/f5dc13b34a676c3c209a378216dad3cb59335cb1fb19a05d3352eff47b8924f9?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/f5dc13b34a676c3c209a378216dad3cb59335cb1fb19a05d3352eff47b8924f9?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/f5dc13b34a676c3c209a378216dad3cb59335cb1fb19a05d3352eff47b8924f9?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Dariusz Oko\u0144\"},\"description\":\"Z wykszta\u0142cenia dziennikarz i trener rozwoju osobistego, w wolnych chwilach pasjonat literatury, biegania, fotografii i samorozwoju. Wierzy w rol\u0119 \u015bwieckich w Ko\u015bciele a tak\u017ce wierzy w holistyczne podej\u015bcie do cz\u0142owieka, to dlatego uczestniczy\u0142 w kursach z zakresu dietetyki oraz treningu personalnego. Aktywno\u015b\u0107 fizyczna to nie wszystko, \u0142\u0105czy j\u0105 wi\u0119c z zainteresowaniem psychologi\u0105 oraz teologi\u0105 katolick\u0105.\",\"sameAs\":[\"http:\/\/www.pozalogika.pl\",\"Facebook.com\/pozalogika\",\"Instagram.com\/pozalogika\"],\"url\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/author\/admin9010\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Kulturalna g\u0105sienica, popkulturowy motyl [esej i 3 nauki] - Poza Logik\u0105 - wiara i samorozw\u00f3j z dusz\u0105 i cia\u0142em","description":"Dla jednych liczy si\u0119 kultura, dla drugich popkultura. Ale czy obie si\u0119 wykluczaj\u0105? W eseju udowadniam, \u017ce nie!","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2022\/08\/12\/kulturalna-gasienica-popkulturowy-motyl-esej\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Kulturalna g\u0105sienica, popkulturowy motyl [esej i 3 nauki] - Poza Logik\u0105 - wiara i samorozw\u00f3j z dusz\u0105 i cia\u0142em","og_description":"Dla jednych liczy si\u0119 kultura, dla drugich popkultura. Ale czy obie si\u0119 wykluczaj\u0105? W eseju udowadniam, \u017ce nie!","og_url":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2022\/08\/12\/kulturalna-gasienica-popkulturowy-motyl-esej\/","og_site_name":"Poza Logik\u0105 - wiara i samorozw\u00f3j z dusz\u0105 i cia\u0142em","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/pozalogika","article_author":"Facebook.com\/pozalogika","article_published_time":"2022-08-12T19:22:58+00:00","article_modified_time":"2026-04-09T13:17:00+00:00","og_image":[{"width":2560,"height":1921,"url":"http:\/\/pozalogika.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/pexels-cottonbro-studio-4153146-edited-1-scaled.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Dariusz Oko\u0144","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"Dariusz Oko\u0144","Szacowany czas czytania":"9 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2022\/08\/12\/kulturalna-gasienica-popkulturowy-motyl-esej\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2022\/08\/12\/kulturalna-gasienica-popkulturowy-motyl-esej\/"},"author":{"name":"Dariusz Oko\u0144","@id":"https:\/\/pozalogika.pl\/#\/schema\/person\/ee8191446daee40e746b1fe60afe6a15"},"headline":"Kulturalna g\u0105sienica, popkulturowy motyl [esej i 3 nauki]","datePublished":"2022-08-12T19:22:58+00:00","dateModified":"2026-04-09T13:17:00+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2022\/08\/12\/kulturalna-gasienica-popkulturowy-motyl-esej\/"},"wordCount":1891,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/pozalogika.pl\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2022\/08\/12\/kulturalna-gasienica-popkulturowy-motyl-esej\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/pozalogika.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/pexels-cottonbro-studio-4153146-edited-1-scaled.jpg","keywords":["esej","kultura","sztuka","Tolkien"],"articleSection":["Opinie i komentarze","Spo\u0142ecze\u0144stwo","Sztuka i popkultura"],"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2022\/08\/12\/kulturalna-gasienica-popkulturowy-motyl-esej\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2022\/08\/12\/kulturalna-gasienica-popkulturowy-motyl-esej\/","url":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2022\/08\/12\/kulturalna-gasienica-popkulturowy-motyl-esej\/","name":"Kulturalna g\u0105sienica, popkulturowy motyl [esej i 3 nauki] - Poza Logik\u0105 - wiara i samorozw\u00f3j z dusz\u0105 i cia\u0142em","isPartOf":{"@id":"https:\/\/pozalogika.pl\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2022\/08\/12\/kulturalna-gasienica-popkulturowy-motyl-esej\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2022\/08\/12\/kulturalna-gasienica-popkulturowy-motyl-esej\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/pozalogika.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/pexels-cottonbro-studio-4153146-edited-1-scaled.jpg","datePublished":"2022-08-12T19:22:58+00:00","dateModified":"2026-04-09T13:17:00+00:00","description":"Dla jednych liczy si\u0119 kultura, dla drugich popkultura. Ale czy obie si\u0119 wykluczaj\u0105? W eseju udowadniam, \u017ce nie!","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2022\/08\/12\/kulturalna-gasienica-popkulturowy-motyl-esej\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2022\/08\/12\/kulturalna-gasienica-popkulturowy-motyl-esej\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2022\/08\/12\/kulturalna-gasienica-popkulturowy-motyl-esej\/#primaryimage","url":"https:\/\/pozalogika.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/pexels-cottonbro-studio-4153146-edited-1-scaled.jpg","contentUrl":"https:\/\/pozalogika.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/pexels-cottonbro-studio-4153146-edited-1-scaled.jpg","width":2560,"height":1921,"caption":"Kultura, na obrazku zielony kwiat i ksi\u0105\u017cki na parapecie"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2022\/08\/12\/kulturalna-gasienica-popkulturowy-motyl-esej\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/pozalogika.pl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Kulturalna g\u0105sienica, popkulturowy motyl [esej i 3 nauki]"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/pozalogika.pl\/#website","url":"https:\/\/pozalogika.pl\/","name":"Poza Logik\u0105","description":"","publisher":{"@id":"https:\/\/pozalogika.pl\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/pozalogika.pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/pozalogika.pl\/#organization","name":"Poza Logik\u0105. Chrze\u015bcija\u0144ski coaching i wiara","url":"https:\/\/pozalogika.pl\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/pozalogika.pl\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"http:\/\/pozalogika.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/img_1_1742766565195.jpg","contentUrl":"http:\/\/pozalogika.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/img_1_1742766565195.jpg","width":1070,"height":1070,"caption":"Poza Logik\u0105. Chrze\u015bcija\u0144ski coaching i wiara"},"image":{"@id":"https:\/\/pozalogika.pl\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/pozalogika"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/pozalogika.pl\/#\/schema\/person\/ee8191446daee40e746b1fe60afe6a15","name":"Dariusz Oko\u0144","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/f5dc13b34a676c3c209a378216dad3cb59335cb1fb19a05d3352eff47b8924f9?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/f5dc13b34a676c3c209a378216dad3cb59335cb1fb19a05d3352eff47b8924f9?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/f5dc13b34a676c3c209a378216dad3cb59335cb1fb19a05d3352eff47b8924f9?s=96&d=mm&r=g","caption":"Dariusz Oko\u0144"},"description":"Z wykszta\u0142cenia dziennikarz i trener rozwoju osobistego, w wolnych chwilach pasjonat literatury, biegania, fotografii i samorozwoju. Wierzy w rol\u0119 \u015bwieckich w Ko\u015bciele a tak\u017ce wierzy w holistyczne podej\u015bcie do cz\u0142owieka, to dlatego uczestniczy\u0142 w kursach z zakresu dietetyki oraz treningu personalnego. Aktywno\u015b\u0107 fizyczna to nie wszystko, \u0142\u0105czy j\u0105 wi\u0119c z zainteresowaniem psychologi\u0105 oraz teologi\u0105 katolick\u0105.","sameAs":["http:\/\/www.pozalogika.pl","Facebook.com\/pozalogika","Instagram.com\/pozalogika"],"url":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/author\/admin9010\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1245","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1245"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1245\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3037,"href":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1245\/revisions\/3037"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2759"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1245"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1245"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1245"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}