{"id":1300,"date":"2022-09-15T19:25:03","date_gmt":"2022-09-15T17:25:03","guid":{"rendered":"http:\/\/pozalogika.pl\/?p=1300"},"modified":"2026-04-09T13:06:50","modified_gmt":"2026-04-09T13:06:50","slug":"midrasze-pawla-spiewaka-recenzja","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2022\/09\/15\/midrasze-pawla-spiewaka-recenzja\/","title":{"rendered":"Zrozumie\u0107 praojc\u00f3w. “Midrasze” Paw\u0142a \u015apiewaka [recenzja]"},"content":{"rendered":"\n
\"Midrasze<\/figure>\n\n\n\n

Tym razem midrasze. Przy okazji recenzji ksi\u0105\u017cki biskupa G. Rysia wspomina\u0142em o rubryce “Tygodnika Powszechnego”, nad kt\u00f3r\u0105 lubi\u0142em si\u0119 pochyla\u0107. Ewangeli\u0119 i Nowy Testament omawia\u0142 zawsze biskup Ry\u015b oraz ojciec W. Oszajca, za\u015b znany z medi\u00f3w i dzia\u0142alno\u015bci publicystycznej prof. Pawe\u0142 \u015apiewak skupia\u0142 si\u0119 na opowie\u015bciach starotestamentowych. Wydana niedawno ksi\u0105\u017cka “Midrasze” (2022 rok przyni\u00f3s\u0142 jej drugie – uzupe\u0142nione – wydanie) jest zbiorem tych historii, opowie\u015bciami z Ksi\u0119gi Rodzaju od stworzenia \u015bwiata (wcze\u015bniej za\u015b o biblijnej kulturze \u017cydowskiej w og\u00f3le) do \u015bmierci Jakuba\/Izraela, wbrew pozorom jest to obfita, bo prawie 400-stronicowa opowie\u015b\u0107 z\u0142o\u017cona z komentarzy-mini esej\u00f3w, dan\u0105 opowie\u015b\u0107 rozpatruj\u0105cych z wielu stron ale i kontekst\u00f3w.<\/strong><\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n

Pawe\u0142 \u015apiewak jest synem pisarki i poetki Anny Kamie\u0144skiej, kt\u00f3rej ksi\u0105dz Jan Twardowski zadedykowa\u0142 sw\u00f3j najbardziej znany wiersz “\u015apieszmy si\u0119 kocha\u0107 ludzi”, sam za\u015b opr\u00f3cz publicystyki jest te\u017c historykiem idei, cz\u0142owiekiem analizuj\u0105cym \u017cycie polityczne, opr\u00f3cz tego jest znawc\u0105 judaizmu. Jego “Midrasze” wyros\u0142y z fascynacji Tor\u0105, tytu\u0142owymi midraszami, czyli opowie\u015bciami obja\u015bniaj\u0105cymi historie maj\u0105ce obja\u015bnia\u0107 Bibli\u0119 (powt\u00f3rzenie zamierzone). Mi\u0142o\u015b\u0107, jak\u0105 darzy si\u0119 ju\u017c nie tylko \u015awi\u0119t\u0105 Ksi\u0119g\u0119, ale w og\u00f3le dzie\u0142o kultury, kt\u00f3rym Biblia jest niezale\u017cnie od wiary lub niewiary w Boga. Jest to te\u017c wej\u015bcie w judaizm, w kultur\u0119 \u017cydowsk\u0105. <\/p>\n\n\n\n

Stary Testament i midrasze<\/h2>\n\n\n\n

Stary Testament jest najwa\u017cniejsz\u0105 ksi\u0119g\u0105 dla judaizmu, za\u015b wzbogacony o Nowy Testament: trzy synoptyczne Ewangelie i czwart\u0105 Janow\u0105, Listy, Dzieje Apostolskie i Apokalips\u0119 jest podstaw\u0105 wiary dla chrze\u015bcijan. Dla chrze\u015bcijan to w\u0142a\u015bnie Biblia, obok Credo, Tradycji i sakrament\u00f3w ze stoj\u0105c\u0105 w centrum Eucharysti\u0105, jest drog\u0105 do relacji z Bogiem. Zar\u00f3wno dla wyznawc\u00f3w judaizmu, jak i chrze\u015bcijan Biblia jest natchnionym S\u0142owem Boga. Dla naszego kr\u0119gu kulturowego Biblia jest tak\u017ce tekstem kultury wa\u017cnym przy spogl\u0105daniu na antyczn\u0105 my\u015bl. Jest to zatem co\u015b wsp\u00f3lnego niezale\u017cnie od wiary lub niewiary. <\/p>\n\n\n\n

Nie\u0142atwo<\/h2>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Pi\u0119cioksi\u0105g Moj\u017ceszowy – pocz\u0105tek Starego Testamentu – nie jest lektur\u0105 \u0142atw\u0105, bo po Genesis – Ksi\u0119dze Rodzaju i po Ksi\u0119dze Wyj\u015bcia pojawiaj\u0105 si\u0119 kolejne ksi\u0119gi historyczne: Kap\u0142a\u0144ska, Liczb, Powt\u00f3rzonego Prawa, kt\u00f3re przynajmniej dla mnie by\u0142y zawsze nie tak przyst\u0119pne w odbiorze jak pierwsze dwie. Jednak ca\u0142y Pi\u0119cioksi\u0105g jest pi\u0119kny, wzbogacony o poezj\u0119 i Psa\u0142terz, ksi\u0119gi m\u0105dro\u015bciowe oraz prorockie wzbudza zachwyt. Profesor Pawe\u0142 \u015apiewak postanowi\u0142 skupi\u0107 si\u0119 na Bereszit czyli Ksi\u0119dze Rodzaju. <\/p>\n\n\n\n

Fascynacja<\/h2>\n\n\n\n

Nie ukrywam, \u017ce Genesis jest moj\u0105 fascynacj\u0105. Wok\u00f3\u0142 opowie\u015bci o stworzeniu \u015bwiata, historii Noego a p\u00f3\u017aniej praojca Abrahama, poprzez jego potomstwo: Izaaka, Jakuba – ojc\u00f3w Narodu Wybranego wyros\u0142o mn\u00f3stwo analiz i interpretacji nie tylko Ojc\u00f3w Pustyni i p\u00f3\u017aniejszych biblist\u00f3w, ale przede wszystkich pobo\u017cnych \u017byd\u00f3w, kt\u00f3rzy za cel postawili sobie zrozumie\u0107 tre\u015b\u0107 S\u0142owa objawionego Izraelitom przez Jahwe. Profesor Pawe\u0142 \u015apiewak zabiera nas w t\u0119 podr\u00f3\u017c przez Genesis, snuj\u0105c swoj\u0105 opowie\u015b\u0107 drog\u0105 tre\u015bci pierwszej ksi\u0119gi Tory, \u015bcie\u017ck\u0105 kultury \u017cydowskiej, interpretacji s\u0142\u00f3w i opowie\u015bci, ale i odwo\u0142uj\u0105c si\u0119 do midraszy – do odwa\u017cnej interpretacji ale jednocze\u015bnie pi\u0119knej – do pr\u00f3by zrozumienia przez \u017byd\u00f3w tego, co nie zosta\u0142o wprost zapisane. <\/p>\n\n\n\n

Genesis<\/h2>\n\n\n\n

Pierwsza Ksi\u0119ga Biblii od wiek\u00f3w jest \u017ar\u00f3d\u0142em bada\u0144 historyk\u00f3w, biblist\u00f3w, archeolog\u00f3w i kulturoznawc\u00f3w. Autor zostawia ich w swoich pracowniach, sam za\u015b idzie za pobo\u017cnymi \u017bydami, kt\u00f3rzy “wgryzaj\u0105” si\u0119 w S\u0142owo. To ksi\u0105\u017cka \u017carliwie walcz\u0105ca o ukazanie pi\u0119kna j\u0119zyka biblijnego i samej Biblii, bogata w konteksty, interpretacje. Ale przede wszystkim narodzona z autentycznej mi\u0142o\u015bci – mi\u0142o\u015bci do s\u0142owa i do S\u0142owa.<\/p>\n\n\n\n

Nie naukowo<\/h2>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Nie jest to ksi\u0105\u017cka popularnonaukowa, cho\u0107 przyst\u0119pna, cho\u0107 zrozumia\u0142a, cho\u0107 ciekawa, mo\u017ce by\u0107 momentami hermetyczna. Jest jednak warto\u015bciowy i rozwijaj\u0105cy trud zadany sobie na jej lektur\u0119. Judaizm jest jednym z p\u0142uc chrze\u015bcija\u0144stwa, prof. Pawe\u0142 \u015apiewak napisa\u0142 t\u0119 ksi\u0105\u017ck\u0119 z szacunkiem do chrze\u015bcijan, nie poszukuj\u0105c r\u00f3\u017cnic, kt\u00f3re istniej\u0105 mi\u0119dzy obiema religiami, ale skupi\u0142 si\u0119 na pokazaniu pi\u0119kna judaizmu. A wiara \u017byd\u00f3w jest cz\u0119\u015bci\u0105 wiary chrze\u015bcija\u0144skiej. Pojawiaj\u0105 si\u0119 echa trudnej historii, jak cho\u0107by ofiara Izaaka a prze\u015bladowania \u017byd\u00f3w na przestrzeni wiek\u00f3w (w tym nie tylko eksterminacja Narodu podczas II wojny, ale i krwawe krucjaty z symboliczn\u0105 dat\u0105 zbiorowego samob\u00f3jstwa \u017byd\u00f3w w 1096 roku w Niemczech, kiedy to w ten spos\u00f3b tam mieszkaj\u0105cy \u017bydzi zaprotestowali przed konwersj\u0105; trudno si\u0119 to czyta z pozycji chrze\u015bcija\u0144skiej, ale historia czasem jest trudna). <\/p>\n\n\n\n

Szerszy kontekst<\/h2>\n\n\n\n

Profesor Pawe\u0142 \u015apiewak midrasze ale i alternatywne opowie\u015bci snute na przestrzeni wiek\u00f3w wok\u00f3\u0142 Tory, wpisuje cz\u0119sto w szerszy kontekst historyczno-spo\u0142eczny, cz\u0119sto dan\u0105 opowie\u015b\u0107 Biblijn\u0105 rozpatruje z wielu stron, po\u015bwi\u0119caj\u0105c jej kilka rozdzia\u0142\u00f3w (jest tak z histori\u0105 Izaaka, a wcze\u015bniej Noego czy pierwszych ludzi). Historie te s\u0105 zanurzone w Torze, i cho\u0107 czasem ocieraj\u0105 si\u0119 o XX-wieczne i wcze\u015bniejsze, i mo\u017ce te\u017c troszk\u0119 nowsze, interpretacje, s\u0105 zanurzone w kulturze \u017cydowskiej, w kulturze s\u0142\u00f3w i snucia opowie\u015bci, nie w pewnym znanym nam obecnie kluczu \u0142\u0105czenia Biblii z odkryciami nauki, gatunkowo\u015bci\u0105 Biblii (i cho\u0107 dostrzegamy w niej zawsze natchnienia i woli Bo\u017cej, opisu Jego pot\u0119gi i wszechmocy, ale w niekt\u00f3rych miejscach chcemy przecie\u017c widzie\u0107 symbol i obraz w miejsce zero-jedynkowego i kronikarskiego zapisu; cho\u0107 odkrycia archeologiczne i naukowe dostarczaj\u0105 coraz wi\u0119cej dowod\u00f3w na to, \u017ce \u00f3w symbol i obraz ust\u0119puje miejsca faktom historycznym). <\/p>\n\n\n\n

O\u017cywcze<\/h2>\n\n\n\n

Skrupulatne i drobiazgowe rozpatrywanie opowie\u015bci z Tory by\u0142o te\u017c dla mnie o\u017cywcze w perspektywie chrze\u015bcija\u0144skiej, wiele historii starotestamentowych (w tym pochodz\u0105cych z Genesis – Ksi\u0119gi Rodzaju) ma swoje spe\u0142nienie mesja\u0144skie (obszerny i obfity temat, po krotce mog\u0119 tylko odes\u0142a\u0107 do proroctwa Izajasza maj\u0105cego spe\u0142nienie w Jezusie, Jonasz trzy dni we wn\u0119trzno\u015bciach wielkiej ryby – Jezus trzy dni w grobie, ofiarowanie Izaaka – ofiara Jezusa, krew baranka chroni\u0105ca Izraelit\u00f3w w Egipcie – \u015bmier\u0107 Jezusa – Baranka Bo\u017cego w \u015bwi\u0119to Paschy, Ksi\u0119ga Daniela jest “mini-Apokalips\u0105” i jest zestawiana z t\u0105 Janow\u0105 itd.; fajnie to opisuje “Straszna Ksi\u0105\u017cka” o. A. Szustaka; przy czym nie jest to “ochrzczenie” pewnych historii, a jakby z\u0142\u0105czenie pewnych starotestamentalnych opowie\u015bci po kilku tysi\u0105cach lat w historycznej postaci Jezusa).<\/p>\n\n\n\n

Podsumowuj\u0105c<\/h2>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Recenzowana przeze mnie ksi\u0105\u017cka jest wydaniem drugim (pierwsze ukaza\u0142o si\u0119 w 2004). Cz\u0119\u015b\u0107 zawartych tu tekst\u00f3w pojawia\u0142a si\u0119 w mi\u0119dzyczasie w ,,Tygodniku Powszechnym”. Nie wiem, jak wygl\u0105da\u0142o wydanie I, czy te starsze teksty ksi\u0105\u017ckowe p\u00f3\u017aniej Tygodnik przedrukowywa\u0142 (na tyle ksi\u0105\u017cki widnieje tylko enigmatyczne “nowe, uzupe\u0142nione wydanie”, w \u015brodku za\u015b tylko \u017ce “wydanie II”). Nota bibliograficzna pochodzi prawdopodobnie z I wydania, bo urywa si\u0119 na wspomnieniu lat 1999-2002, nie wspomniano za\u015b o nowych tekstach i o Tygodniku Powszechnym (kilka tu zawartych tekst\u00f3w ukaza\u0142o si\u0119 w “Tygodniku” np. w 2020). Nie uznaj\u0119 tego za co\u015b, co negatywnie mog\u0142oby wp\u0142yn\u0105\u0107 na odbi\u00f3r tre\u015bci. Ale Wydawca m\u00f3g\u0142by to uporz\u0105dkowa\u0107, cho\u0107by w celach potencjalnie pomocnych dla kogo\u015b, kto naukowo zajmuje si\u0119 t\u0105 tematyk\u0105, bada cho\u0107by tematyk\u0119 \u017cydowsk\u0105 we wsp\u00f3\u0142czesnej prasie. <\/p>\n\n\n\n

Zobacz tak\u017ce:9 ksi\u0105\u017cek-propozycji idealnych na wczasy<\/a><\/strong><\/p>\n\n\n\n

W oczy mi si\u0119 te\u017c rzuci\u0142a parafraza pocz\u0105tku Ewangelii Jana, w kt\u00f3rej autor wspomina, \u017ce ewangelista wskazuje, \u017ce na pocz\u0105tku by\u0142o S\u0142owo (jest tu napisane ma\u0142\u0105 liter\u0105, czego nie wy\u0142apa\u0142a korekta Tygodnika, wydawnictwo przedrukowa\u0142o identyczn\u0105 form\u0119, jednocze\u015bnie Biblia Gda\u0144ska, z kt\u00f3rej przek\u0142adu korzysta prof. \u015apiewak u\u017cywa du\u017cej litery, jest to zreszt\u0105 wsp\u00f3lna forma i dla innych przek\u0142ad\u00f3w Biblii, jak chocia\u017cby dla monumentalnej “Biblii Pierwszego Ko\u015bcio\u0142a” – przek\u0142adu nie tylko Starego Testamentu, ale i Nowego z greki; mo\u017cna by ten zabieg potraktowa\u0107 jako celowy znaj\u0105c chrze\u015bcija\u0144ski kontekst ewangelicznego Logosu, ale nie jest to autorska forma ekspresji, bo niezale\u017cnie od tego, czy cytujemy czy parafrazujemy, moim zdaniem zapis nazw w\u0142asnych rz\u0105dzi si\u0119 swoimi regu\u0142ami, niezale\u017cnie czy m\u00f3wimy o ksi\u0119gach \u015bwi\u0119tych \u017byd\u00f3w, Muzu\u0142man\u00f3w czy chrze\u015bcijan, czy o uniwersum DC lub Marvela). Moje dwa zarzuty dotycz\u0105 nie tre\u015bci, a formy.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Dla kogo jest ta ksi\u0105\u017cka? 4 mocne wskaz\u00f3wki:<\/h2>\n\n\n\n
    \n
  • Dla os\u00f3b, kt\u00f3re lubi\u0105 czyta\u0107 o Biblii<\/li>\n\n\n\n
  • Ciekawa pozycja dla czytelnik\u00f3w midraszy<\/li>\n\n\n\n
  • Potrzebna ksi\u0105\u017cka dla tych, kt\u00f3rzy szukaj\u0105 ksi\u0105\u017cek o Biblijnych opowie\u015bciach<\/li>\n\n\n\n
  • Pozycja obowi\u0105zkowa dla fan\u00f3w dobrej literatury.<\/li>\n<\/ul>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Tym razem midrasze. Przy okazji recenzji ksi\u0105\u017cki biskupa G. Rysia wspomina\u0142em o rubryce “Tygodnika Powszechnego”, nad kt\u00f3r\u0105 lubi\u0142em si\u0119 pochyla\u0107. Ewangeli\u0119 i Nowy Testament omawia\u0142… <\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":1796,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5,21],"tags":[44,51,83,105,127,142,153,162,171,213,226],"class_list":["post-1300","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-literatura","category-sztuka-i-popkultura","tag-biblia","tag-chrzescijanstwo","tag-genesis","tag-judaizm","tag-literaturoznawstwo","tag-midrasze","tag-pawel-spiewak","tag-prasa","tag-religia","tag-wiara","tag-zydzi"],"yoast_head":"\nZrozumie\u0107 praojc\u00f3w. "Midrasze" Paw\u0142a \u015apiewaka [recenzja] - Poza Logik\u0105 - wiara i samorozw\u00f3j z dusz\u0105 i cia\u0142em<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Midrasze Paw\u0142a \u015apiewaka to fascynuj\u0105ca opowie\u015b\u0107 dla mi\u0142o\u015bnik\u00f3w Biblii ale i mi\u0142o\u015bnik\u00f3w snucia opowie\u015bci. Wyj\u0105tkowa pozycja\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2022\/09\/15\/midrasze-pawla-spiewaka-recenzja\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Zrozumie\u0107 praojc\u00f3w. "Midrasze" Paw\u0142a \u015apiewaka [recenzja] - Poza Logik\u0105 - wiara i samorozw\u00f3j z dusz\u0105 i cia\u0142em\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Midrasze Paw\u0142a \u015apiewaka to fascynuj\u0105ca opowie\u015b\u0107 dla mi\u0142o\u015bnik\u00f3w Biblii ale i mi\u0142o\u015bnik\u00f3w snucia opowie\u015bci. Wyj\u0105tkowa pozycja\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2022\/09\/15\/midrasze-pawla-spiewaka-recenzja\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Poza Logik\u0105 - wiara i samorozw\u00f3j z dusz\u0105 i cia\u0142em\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/pozalogika\" \/>\n<meta property=\"article:author\" content=\"Facebook.com\/pozalogika\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2022-09-15T17:25:03+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-04-09T13:06:50+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"http:\/\/pozalogika.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/Screenshot_2024-07-24-01-10-43-920_com.instagram.android-edited.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1080\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"811\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Dariusz Oko\u0144\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Dariusz Oko\u0144\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"8 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2022\/09\/15\/midrasze-pawla-spiewaka-recenzja\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2022\/09\/15\/midrasze-pawla-spiewaka-recenzja\/\"},\"author\":{\"name\":\"Dariusz Oko\u0144\",\"@id\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/#\/schema\/person\/ee8191446daee40e746b1fe60afe6a15\"},\"headline\":\"Zrozumie\u0107 praojc\u00f3w. “Midrasze” Paw\u0142a \u015apiewaka [recenzja]\",\"datePublished\":\"2022-09-15T17:25:03+00:00\",\"dateModified\":\"2026-04-09T13:06:50+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2022\/09\/15\/midrasze-pawla-spiewaka-recenzja\/\"},\"wordCount\":1507,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2022\/09\/15\/midrasze-pawla-spiewaka-recenzja\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/Screenshot_2024-07-24-01-10-43-920_com.instagram.android-edited.jpg\",\"keywords\":[\"Biblia\",\"Chrze\u015bcija\u0144stwo\",\"Genesis\",\"Judaizm\",\"Literaturoznawstwo\",\"Midrasze\",\"Pawe\u0142 \u015apiewak\",\"Prasa\",\"Religia\",\"Wiara\",\"\u017bydzi\"],\"articleSection\":[\"Literatura\",\"Sztuka i popkultura\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2022\/09\/15\/midrasze-pawla-spiewaka-recenzja\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2022\/09\/15\/midrasze-pawla-spiewaka-recenzja\/\",\"url\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2022\/09\/15\/midrasze-pawla-spiewaka-recenzja\/\",\"name\":\"Zrozumie\u0107 praojc\u00f3w. \\\"Midrasze\\\" Paw\u0142a \u015apiewaka [recenzja] - Poza Logik\u0105 - wiara i samorozw\u00f3j z dusz\u0105 i cia\u0142em\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2022\/09\/15\/midrasze-pawla-spiewaka-recenzja\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2022\/09\/15\/midrasze-pawla-spiewaka-recenzja\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/Screenshot_2024-07-24-01-10-43-920_com.instagram.android-edited.jpg\",\"datePublished\":\"2022-09-15T17:25:03+00:00\",\"dateModified\":\"2026-04-09T13:06:50+00:00\",\"description\":\"Midrasze Paw\u0142a \u015apiewaka to fascynuj\u0105ca opowie\u015b\u0107 dla mi\u0142o\u015bnik\u00f3w Biblii ale i mi\u0142o\u015bnik\u00f3w snucia opowie\u015bci. Wyj\u0105tkowa pozycja\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2022\/09\/15\/midrasze-pawla-spiewaka-recenzja\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2022\/09\/15\/midrasze-pawla-spiewaka-recenzja\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2022\/09\/15\/midrasze-pawla-spiewaka-recenzja\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/Screenshot_2024-07-24-01-10-43-920_com.instagram.android-edited.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/Screenshot_2024-07-24-01-10-43-920_com.instagram.android-edited.jpg\",\"width\":1080,\"height\":811,\"caption\":\"Midrasze Paw\u0142a \u015apiewaka - zdj\u0119cie ok\u0142adki\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2022\/09\/15\/midrasze-pawla-spiewaka-recenzja\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Zrozumie\u0107 praojc\u00f3w. “Midrasze” Paw\u0142a \u015apiewaka [recenzja]\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/#website\",\"url\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/\",\"name\":\"Poza Logik\u0105\",\"description\":\"\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/#organization\",\"name\":\"Poza Logik\u0105. Chrze\u015bcija\u0144ski coaching i wiara\",\"url\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"http:\/\/pozalogika.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/img_1_1742766565195.jpg\",\"contentUrl\":\"http:\/\/pozalogika.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/img_1_1742766565195.jpg\",\"width\":1070,\"height\":1070,\"caption\":\"Poza Logik\u0105. Chrze\u015bcija\u0144ski coaching i wiara\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/#\/schema\/logo\/image\/\"},\"sameAs\":[\"https:\/\/www.facebook.com\/pozalogika\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/#\/schema\/person\/ee8191446daee40e746b1fe60afe6a15\",\"name\":\"Dariusz Oko\u0144\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/f5dc13b34a676c3c209a378216dad3cb59335cb1fb19a05d3352eff47b8924f9?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/f5dc13b34a676c3c209a378216dad3cb59335cb1fb19a05d3352eff47b8924f9?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/f5dc13b34a676c3c209a378216dad3cb59335cb1fb19a05d3352eff47b8924f9?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Dariusz Oko\u0144\"},\"description\":\"Z wykszta\u0142cenia dziennikarz i trener rozwoju osobistego, w wolnych chwilach pasjonat literatury, biegania, fotografii i samorozwoju. Wierzy w rol\u0119 \u015bwieckich w Ko\u015bciele a tak\u017ce wierzy w holistyczne podej\u015bcie do cz\u0142owieka, to dlatego uczestniczy\u0142 w kursach z zakresu dietetyki oraz treningu personalnego. Aktywno\u015b\u0107 fizyczna to nie wszystko, \u0142\u0105czy j\u0105 wi\u0119c z zainteresowaniem psychologi\u0105 oraz teologi\u0105 katolick\u0105.\",\"sameAs\":[\"http:\/\/www.pozalogika.pl\",\"Facebook.com\/pozalogika\",\"Instagram.com\/pozalogika\"],\"url\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/author\/admin9010\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Zrozumie\u0107 praojc\u00f3w. \"Midrasze\" Paw\u0142a \u015apiewaka [recenzja] - Poza Logik\u0105 - wiara i samorozw\u00f3j z dusz\u0105 i cia\u0142em","description":"Midrasze Paw\u0142a \u015apiewaka to fascynuj\u0105ca opowie\u015b\u0107 dla mi\u0142o\u015bnik\u00f3w Biblii ale i mi\u0142o\u015bnik\u00f3w snucia opowie\u015bci. Wyj\u0105tkowa pozycja","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2022\/09\/15\/midrasze-pawla-spiewaka-recenzja\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Zrozumie\u0107 praojc\u00f3w. \"Midrasze\" Paw\u0142a \u015apiewaka [recenzja] - Poza Logik\u0105 - wiara i samorozw\u00f3j z dusz\u0105 i cia\u0142em","og_description":"Midrasze Paw\u0142a \u015apiewaka to fascynuj\u0105ca opowie\u015b\u0107 dla mi\u0142o\u015bnik\u00f3w Biblii ale i mi\u0142o\u015bnik\u00f3w snucia opowie\u015bci. Wyj\u0105tkowa pozycja","og_url":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2022\/09\/15\/midrasze-pawla-spiewaka-recenzja\/","og_site_name":"Poza Logik\u0105 - wiara i samorozw\u00f3j z dusz\u0105 i cia\u0142em","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/pozalogika","article_author":"Facebook.com\/pozalogika","article_published_time":"2022-09-15T17:25:03+00:00","article_modified_time":"2026-04-09T13:06:50+00:00","og_image":[{"width":1080,"height":811,"url":"http:\/\/pozalogika.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/Screenshot_2024-07-24-01-10-43-920_com.instagram.android-edited.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Dariusz Oko\u0144","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"Dariusz Oko\u0144","Szacowany czas czytania":"8 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2022\/09\/15\/midrasze-pawla-spiewaka-recenzja\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2022\/09\/15\/midrasze-pawla-spiewaka-recenzja\/"},"author":{"name":"Dariusz Oko\u0144","@id":"https:\/\/pozalogika.pl\/#\/schema\/person\/ee8191446daee40e746b1fe60afe6a15"},"headline":"Zrozumie\u0107 praojc\u00f3w. “Midrasze” Paw\u0142a \u015apiewaka [recenzja]","datePublished":"2022-09-15T17:25:03+00:00","dateModified":"2026-04-09T13:06:50+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2022\/09\/15\/midrasze-pawla-spiewaka-recenzja\/"},"wordCount":1507,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/pozalogika.pl\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2022\/09\/15\/midrasze-pawla-spiewaka-recenzja\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/pozalogika.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/Screenshot_2024-07-24-01-10-43-920_com.instagram.android-edited.jpg","keywords":["Biblia","Chrze\u015bcija\u0144stwo","Genesis","Judaizm","Literaturoznawstwo","Midrasze","Pawe\u0142 \u015apiewak","Prasa","Religia","Wiara","\u017bydzi"],"articleSection":["Literatura","Sztuka i popkultura"],"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2022\/09\/15\/midrasze-pawla-spiewaka-recenzja\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2022\/09\/15\/midrasze-pawla-spiewaka-recenzja\/","url":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2022\/09\/15\/midrasze-pawla-spiewaka-recenzja\/","name":"Zrozumie\u0107 praojc\u00f3w. \"Midrasze\" Paw\u0142a \u015apiewaka [recenzja] - Poza Logik\u0105 - wiara i samorozw\u00f3j z dusz\u0105 i cia\u0142em","isPartOf":{"@id":"https:\/\/pozalogika.pl\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2022\/09\/15\/midrasze-pawla-spiewaka-recenzja\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2022\/09\/15\/midrasze-pawla-spiewaka-recenzja\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/pozalogika.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/Screenshot_2024-07-24-01-10-43-920_com.instagram.android-edited.jpg","datePublished":"2022-09-15T17:25:03+00:00","dateModified":"2026-04-09T13:06:50+00:00","description":"Midrasze Paw\u0142a \u015apiewaka to fascynuj\u0105ca opowie\u015b\u0107 dla mi\u0142o\u015bnik\u00f3w Biblii ale i mi\u0142o\u015bnik\u00f3w snucia opowie\u015bci. Wyj\u0105tkowa pozycja","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2022\/09\/15\/midrasze-pawla-spiewaka-recenzja\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2022\/09\/15\/midrasze-pawla-spiewaka-recenzja\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2022\/09\/15\/midrasze-pawla-spiewaka-recenzja\/#primaryimage","url":"https:\/\/pozalogika.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/Screenshot_2024-07-24-01-10-43-920_com.instagram.android-edited.jpg","contentUrl":"https:\/\/pozalogika.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/Screenshot_2024-07-24-01-10-43-920_com.instagram.android-edited.jpg","width":1080,"height":811,"caption":"Midrasze Paw\u0142a \u015apiewaka - zdj\u0119cie ok\u0142adki"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2022\/09\/15\/midrasze-pawla-spiewaka-recenzja\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/pozalogika.pl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Zrozumie\u0107 praojc\u00f3w. “Midrasze” Paw\u0142a \u015apiewaka [recenzja]"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/pozalogika.pl\/#website","url":"https:\/\/pozalogika.pl\/","name":"Poza Logik\u0105","description":"","publisher":{"@id":"https:\/\/pozalogika.pl\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/pozalogika.pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/pozalogika.pl\/#organization","name":"Poza Logik\u0105. Chrze\u015bcija\u0144ski coaching i wiara","url":"https:\/\/pozalogika.pl\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/pozalogika.pl\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"http:\/\/pozalogika.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/img_1_1742766565195.jpg","contentUrl":"http:\/\/pozalogika.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/img_1_1742766565195.jpg","width":1070,"height":1070,"caption":"Poza Logik\u0105. Chrze\u015bcija\u0144ski coaching i wiara"},"image":{"@id":"https:\/\/pozalogika.pl\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/pozalogika"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/pozalogika.pl\/#\/schema\/person\/ee8191446daee40e746b1fe60afe6a15","name":"Dariusz Oko\u0144","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/f5dc13b34a676c3c209a378216dad3cb59335cb1fb19a05d3352eff47b8924f9?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/f5dc13b34a676c3c209a378216dad3cb59335cb1fb19a05d3352eff47b8924f9?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/f5dc13b34a676c3c209a378216dad3cb59335cb1fb19a05d3352eff47b8924f9?s=96&d=mm&r=g","caption":"Dariusz Oko\u0144"},"description":"Z wykszta\u0142cenia dziennikarz i trener rozwoju osobistego, w wolnych chwilach pasjonat literatury, biegania, fotografii i samorozwoju. Wierzy w rol\u0119 \u015bwieckich w Ko\u015bciele a tak\u017ce wierzy w holistyczne podej\u015bcie do cz\u0142owieka, to dlatego uczestniczy\u0142 w kursach z zakresu dietetyki oraz treningu personalnego. Aktywno\u015b\u0107 fizyczna to nie wszystko, \u0142\u0105czy j\u0105 wi\u0119c z zainteresowaniem psychologi\u0105 oraz teologi\u0105 katolick\u0105.","sameAs":["http:\/\/www.pozalogika.pl","Facebook.com\/pozalogika","Instagram.com\/pozalogika"],"url":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/author\/admin9010\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1300","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1300"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1300\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3032,"href":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1300\/revisions\/3032"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1796"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1300"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1300"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1300"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}