{"id":1383,"date":"2023-05-01T14:58:56","date_gmt":"2023-05-01T12:58:56","guid":{"rendered":"http:\/\/pozalogika.pl\/?p=1383"},"modified":"2026-04-09T12:43:28","modified_gmt":"2026-04-09T12:43:28","slug":"podroz-z-literackim-sztambuchem-ksiazkowy-esej","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2023\/05\/01\/podroz-z-literackim-sztambuchem-ksiazkowy-esej\/","title":{"rendered":"Dlaczego ksi\u0105\u017cki s\u0105 tak popularne? Podr\u00f3\u017c z literackim sztambuchem [ksi\u0105\u017ckowy esej i 3 nauki]"},"content":{"rendered":"\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"682\" src=\"http:\/\/pozalogika.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/people-vintage-photo-memories-1024x682.jpg\" alt=\"Literatura niejedno ma imi\u0119. Na zdj\u0119ciu szuflada pe\u0142na zdj\u0119\u0107\" class=\"wp-image-1834\" srcset=\"https:\/\/pozalogika.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/people-vintage-photo-memories-1024x682.jpg 1024w, https:\/\/pozalogika.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/people-vintage-photo-memories-300x200.jpg 300w, https:\/\/pozalogika.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/people-vintage-photo-memories-768x512.jpg 768w, https:\/\/pozalogika.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/people-vintage-photo-memories-1536x1024.jpg 1536w, https:\/\/pozalogika.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/people-vintage-photo-memories.jpg 1880w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"has-drop-cap has-medium-font-size\"><strong>Gdy my\u015bl\u0119: ,,literatura\u201d to my\u015bl\u0119 o\u2026 No w\u0142a\u015bnie: o czym? Bo \u017ce ,,Dobrze si\u0119 my\u015bli literatur\u0105\u201d, jak zatytu\u0142owa\u0142 jedn\u0105 ze swych ksi\u0105\u017cek profesor Ryszard Kozio\u0142ek (literaturoznawca Uniwersytetu \u015al\u0105skiego, publicysta) to wiadomo. Poszukiwanie odpowiedzi na to pytanie zaj\u0119\u0142o mi w ostatnich miesi\u0105cach wiele czasu. I wcale przez ten okres nie odnalaz\u0142em odpowiedzi. Ten tekst to kilka r\u00f3\u017cnych trop\u00f3w i problem\u00f3w, zjawisk i przemy\u015ble\u0144, kt\u00f3re rzucam na ten papier. <\/strong><\/p>\n\n\n\n<!--more-->\n\n\n\n<p>Spis tre\u015bci:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong><a href=\"#a1\">Magia g\u00f3ry<\/a><\/strong><\/li>\n\n\n\n<li><strong><a href=\"#a2\">Mnogo\u015b\u0107 \u015bwiat\u00f3w<\/a><\/strong><\/li>\n\n\n\n<li><strong><a href=\"#a3\">Cmentarzysko ksi\u0105\u017cek<\/a><\/strong><\/li>\n\n\n\n<li><strong><a href=\"#a4\">Korzenie<\/a><\/strong><\/li>\n\n\n\n<li><strong><a href=\"#a5\">Pocz\u0105tki<\/a><\/strong><\/li>\n\n\n\n<li><strong><a href=\"#a6\">Zabawa?<\/a><\/strong><\/li>\n\n\n\n<li><strong><a href=\"#a7\">Moda na literatur\u0119<\/a><\/strong><\/li>\n\n\n\n<li><strong><a href=\"#a8\">Odbi\u00f3r<\/a><\/strong><\/li>\n\n\n\n<li><strong><a href=\"#a9\">Tw\u00f3rca i odbiorca<\/a><\/strong><\/li>\n\n\n\n<li><strong><a href=\"#a10\">Z mi\u0142o\u015bci<\/a><\/strong><\/li>\n\n\n\n<li><strong><a href=\"#a11\">Trudy \u017cycia bez<\/a><\/strong><\/li>\n\n\n\n<li><strong><a href=\"#a12\">K\u0142\u0105cza<\/a><\/strong><\/li>\n\n\n\n<li><strong><a href=\"#a13\">Na granicy<\/a><\/strong><\/li>\n\n\n\n<li><strong><a href=\"#a14\">Zabawa<\/a><\/strong><\/li>\n\n\n\n<li><strong><a href=\"#a15\">3 nauki wynikaj\u0105ce z eseju<\/a><\/strong><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\">Wiele z tych kwestii jest prologiem do szerszego om\u00f3wienia. Sw\u00f3j tekst postanowi\u0142em skondensowa\u0107, zaznaczy\u0107 wiele trop\u00f3w, nie pozostaj\u0105c z nimi d\u0142u\u017cej (o Borgesie powstaj\u0105 publikacje naukowe, o krytyce literackiej w sieci mo\u017cna napisa\u0107 ksi\u0105\u017ck\u0119, a analiza warsztatu recenzyjnego influencera a krytyka literackiego w mediach to gotowy materia\u0142 minimum na prac\u0119 licencjack\u0105). <\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\">To wi\u0119c m\u00f3j zbi\u00f3r skojarze\u0144 o literaturze. Bo nie tylko literatur\u0105 my\u015bli si\u0119 dobrze, ale my\u015blenie o niej jest te\u017c przyjemne (a kto lubi spacerowa\u0107, nie narzeka, gdy na chwil\u0119 zboczy ze szlaku, pob\u0142\u0105dzi i wi\u0119cej czasu sp\u0119dzi mi\u0119dzy drzewami; moje wi\u0119c zbaczanie z tych \u015bcie\u017cek pozwoli mi na d\u0142u\u017cej pozosta\u0107 w tym \u015bwiecie). Na potrzeby tego tekstu s\u0142owa ,,ksi\u0105\u017cki\u201d a ,,literatura\u201d cz\u0119sto u\u017cywam wymiennie, maj\u0105c \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce istnieje taka ga\u0142\u0105\u017a nauki jak literaturoznawstwo, a ja chc\u0119 podzieli\u0107 si\u0119 jedynie kilkoma spostrze\u017ceniami.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"a1\">Magia g\u00f3ry<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\">Przez ten czas zbierania my\u015bli, przez ten okres, towarzyszy\u0142y mi skojarzenia. Bo jak literatura to przecie\u017c ,,Czarodziejska g\u00f3ra\u201d \u2013 monumentalne dzie\u0142o b\u0119d\u0105ce s\u0142odko-gorzkim owocem wyros\u0142ym na intelektualnym gruncie epoki. Odkrycie tej ksi\u0105\u017cki, a w zasadzie si\u0119gni\u0119cie wreszcie po ni\u0105, by\u0142o dla mnie oczyszczaj\u0105cym prze\u017cyciem, zupe\u0142nie jak pierwsza lektura ,,Wilka stepowego\u201d H. Hessego &#8211; kolejnego wybitnego intelektualisty epoki (ksi\u0105\u017cka przeczytana dekad\u0119 temu niedawno wybrzmia\u0142a w moim \u017cyciu \u2013 przemielonym przecie\u017c przez owe minione dziesi\u0119\u0107 lat \u2013 zupe\u0142nie inaczej). <\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\">Jak literatura to te\u017c przecie\u017c s\u0142ynne ,,r\u0119kopisy nie p\u0142on\u0105\u201d z powie\u015bci Bu\u0142hakowa, bo r\u00f3\u017cne s\u0105 j\u0119zyki m\u00f3wienia o mi\u0142o\u015bci i r\u00f3\u017cne obrazy tego zjawiska (b\u0119d\u0105cego przecie\u017c na grz\u0105skiej ziemi \u2013 u\u015bwi\u0119conej miejscami ziemi \u2013 poj\u0119\u0107 absolutnych ale i abstrakcyjnych), i cho\u0107 dla jednych w kulturze popularnej jak ,,mi\u0142o\u015b\u0107\u201d to b\u0119dzie to ,,Mi\u0142o\u015b\u0107 w czasach zarazy\u201d, to jednak owe ,,r\u0119kopisy\u201d przypominaj\u0105 mi o powie\u015bci m\u00f3wi\u0105cej nie tylko, ale i o niej r\u00f3wnie\u017c Tak, tym dzie\u0142em jest ,,Mistrz i Ma\u0142gorzata\u201d.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"a2\">Mnogo\u015b\u0107 \u015bwiat\u00f3w<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\">Gdy my\u015bl\u0119 ,,literatura\u201d my\u015bl\u0119 o ,,Na zachodzie bez zmian\u201d E.M. Remarque\u2019a, ,,W\u0142adcy much\u201d W.Goldinga, ,,Myszach i ludziach\u201d J.Steinbeck\u2019a, ,,W\u0142adcy Pier\u015bcieni\u201d J.R.R. Tolkiena, czy ,,Mocy i chwale\u201d oraz ,,Sednie sprawy\u201d &#8211; obu G.Greene\u2019a. Ale i przecie\u017c trapisty T. Mertona, pisarz oraz filozofa C.S. Lewisa, ale i L.Ko\u0142akowskiego czy J.Tischnera (a R.Kapu\u015bci\u0144ski?). Czytanie to obcowanie z ,,czu\u0142ym narratorem\u201d, takim rodzajem narracji, jaki w swej noblowskiej przemowie wspomnia\u0142a Olga Tokarczuk. Czynno\u015b\u0107 ta roztacza przed czytaj\u0105cym r\u00f3\u017cne \u015bwiaty, bo znamy to te\u017c z realnego \u017cycia: ka\u017cdy cz\u0142owiek to osobna opowie\u015b\u0107, to jego prywatny \u015bwiat. Czytanie to \u015bwiaty? <\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\">Brzmi to jak z \u017cywcem wyj\u0119tej opowie\u015bci o penjsonarce \u017cyj\u0105cej w romantyzmie i czytaj\u0105cej ,,ksi\u0105\u017cki zb\u00f3jeckie\u201d (a fina\u0142 tej opowiastki musia\u0142by obowi\u0105zkowo zawiera\u0107 dydaktyczny mora\u0142 w stylu: zatraci\u0142a si\u0119 w lekturze i przep\u0142aci\u0142a to \u017cyciem swoim lub cudzym). Czasem te r\u00f3\u017cne \u015bwiaty to prosta droga do dozna\u0144 eskapistycznych, ucieczka przed rzeczywisto\u015bci\u0105 nie zawsze jest najlepszym rozwi\u0105zaniem (ca\u0142y na bia\u0142o w tym miejscu wchodzi kt\u00f3ry\u015b z guru romantyk\u00f3w i znowu napomina ;)), ale jest jednocze\u015bnie naj\u017cywszym dowodem na obecno\u015b\u0107 ewentualnych \u015bwiat\u00f3w r\u00f3wnoleg\u0142ych, przeniesieniem do plato\u0144skiej jaskini.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"a3\">Cmentarzysko ksi\u0105\u017cek<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\">Miliony idei, pr\u0105d\u00f3w, nurt\u00f3w, \u017cy\u0107 i \u015bwiat\u00f3w, zamkni\u0119tych w bibliotece my\u015bli (swoj\u0105 drog\u0105 biblioteka to prawie \u015bwi\u0105tynia, pojawia si\u0119 cho\u0107by w tw\u00f3rczo\u015bci Borgesa, a jedn\u0105 z najpopularniejszych powie\u015bci pocz\u0105tku XXI wieku by\u0142 ,,Cie\u0144 wiatru\u201d C.R. Zafona, kt\u00f3ry wykreowa\u0142 ,,Cmentarz Zapomnianych Ksi\u0105\u017cek\u201d; nic wi\u0119c dziwnego, \u017ce mi\u0142o\u015bnicy literatury pokochali tak bardzo cykl o\u2026mi\u0142o\u015bci w\u0142a\u015bnie do ksi\u0105\u017cek, opowie\u015bci, fabu\u0142, narracji).<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\"><strong>Zobacz tak\u017ce:<a href=\"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2021\/07\/07\/kilka-ksiazek-na-wczasy-na-wsi-i-w-wielkim-i-tym-troche-mniejszym-miescie\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">9 ksi\u0105\u017cek-propozycji idealnych na wczasy<\/a><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\">No dobrze, ale jak w tym g\u0105szczu pr\u0105d\u00f3w, koncepcji, literackich nurt\u00f3w opowiedzie\u0107 o literaturze? O chwili, gdy jeszcze przed chwil\u0105 za oknem coraz d\u0142u\u017csze wieczory p\u0142ynnie przechodzi\u0142y w noce ze zbyt p\u00f3\u017anymi \u015bwitami, gdy mrok nie pozwala\u0142 stwierdzi\u0107, czy dzi\u015b niebo jest ni\u017cej ni\u017c dotychczas, a cz\u0142owiek wyci\u0105ga\u0142 ulubion\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119 i pozwala\u0142 si\u0119 porwa\u0107 nurtowi my\u015bli kogo\u015b innego &#8211; autora &#8211; kt\u00f3ry w tej chwili, by\u0107 mo\u017ce na drugim ko\u0144cu \u015bwiata odleg\u0142y mentalnie od wydanej kiedy\u015b tam ksi\u0105\u017cki, tworzy\u0142 ju\u017c inn\u0105, a mo\u017ce po prostu \u017cy\u0142 w\u0142asnym \u017cyciem, oddzielaj\u0105c tw\u00f3rczy p\u0119d od tych o wiele powszechniejszych\/cz\u0119stszych chwil w \u017cyciu &#8211; od \u017cycia w\u0142a\u015bnie. <\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\">Zacznijmy od pocz\u0105tku, Gdy w 1450 roku Gutenberg\u2026 \u017bartowa\u0142em.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\">Ale ju\u017c w \u015bredniowieczu\u2026Znowu \u017cartowa\u0142em? <\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"a4\">Korzenie<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\">Prawie, bowiem do \u015bredniowiecza trzeba si\u0119 na sekundk\u0119 cofn\u0105\u0107. To w tej epoce pojawiaj\u0105 si\u0119 wzmianki o czytaniu ,,po cichu\u201d, nie na g\u0142os (w\u015br\u00f3d np. mnich\u00f3w). I cho\u0107 przez wiele p\u00f3\u017aniejszych wiek\u00f3w g\u0142o\u015bne czytanie by\u0142o powszechne (nie zapominaj\u0105c oczywi\u015bcie, \u017ce bardzo d\u0142ugo czyta\u0107 potrafili tylko nieliczni), lektur\u0119 ,,cich\u0105\u201d mo\u017cna uzna\u0107 za przewr\u00f3t i\u015bcie kopernika\u0144ski patrz\u0105c na ten ,,wynalazek\u201d z dzisiejszej perspektywy. T\u0119 opowie\u015b\u0107 tak\u017ce mo\u017cemy sobie w tym miejscu ju\u017c odpu\u015bci\u0107. <\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\">Nasza kultura jest mo\u017ce i obrazkowa (Instagram to wsp\u00f3\u0142czesna grota z malowid\u0142ami naskalnymi), w czym historia zatacza ko\u0142o (cho\u0107 przecie\u017c, mo\u017cna rzec, obraz od zawsze i zawsze by\u0142 wa\u017cny), ale ka\u017cda z kolejnych cywilizacji opiera si\u0119 na mowie, na wyg\u0142aszanych na g\u0142os opowie\u015bciach (z czasem spisanych w formie cho\u0107by epos\u00f3w). <\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\">Przekazywane ustnie mity, podania, legendy, pie\u015bni dworskie, manifesty, homilie, psychoanalizy, Liturgia Godzin, monodramy, koj\u0105cy g\u0142os redaktora pomagaj\u0105cy oswoi\u0107 samotno\u015b\u0107, telefoniczna rozmowa z g\u0142osem kogo\u015b bliskiego przemawiaj\u0105cym do nas ,,na ucho\u201d, psalm pokutny nad trumn\u0105, pie\u015b\u0144 \u017cycia podczas powitania dziecka na \u015bwiecie. <\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\">Nasza planeta to planeta tego ,,co na g\u0142os\u201d (cho\u0107 C.S. Lewis o Ziemi powie, \u017ce to ,,milcz\u0105ca planeta\u201d, podczas gdy \u015bredniowieczni wierzyli, \u017ce we Wszech\u015bwiecie rozbrzmiewa muzyka, \u017ce ponad naszymi g\u0142owami tam w g\u00f3rze nie panuje sterylna cisza ale wielka symfonia cudownej muzyki Kosmosu). Literatura przej\u0119\u0142a nie tylko funkcj\u0119 archiwizowania ludzkiej my\u015bli, dostarczania wiedzy, przekazywania historii i nauk dla potomnych, zapewniania rozrywki (a czasem rozrywki po\u0142\u0105czonej z przekazywaniem wiedzy). <\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\">Czasem jest to jednak forma ekspresji: wylania w\u0142asnych emocji, przepracowania ich, ukojenia duszy (tu ocieramy si\u0119 o poezj\u0119, nie zapominaj\u0105c o jej funkcji tak\u017ce sakralnej). Literatura dostarcza przede wszystkim opowie\u015bci.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"a5\">Pocz\u0105tki<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\">Na samym pocz\u0105tku ustne opowie\u015bci mia\u0142y m.in. funkcj\u0119 oswajania ze \u015bwiatem, socjalizacji, przekazywania wiedzy o \u017cyciu i o historii ludu, o praktycznych wskaz\u00f3wkach dotycz\u0105cych bezpiecznego egzystowania, a pewnie i dostarczania rozrywki, wsp\u00f3lnej blisko\u015bci i wsp\u00f3lnego trwania przy ogniu by oswoi\u0107 noc. To tylko kilka z setek funkcji opowie\u015bci, bo i komunikacja przecie\u017c ma tu nadrz\u0119dn\u0105 funkcj\u0119. W tych opowie\u015bciach s\u0105 i mity, i z czasem i ba\u015bnie (warty polecenia w kontek\u015bcie tych ostatnich jest znakomity esej autora ,,W\u0142adcy Pier\u015bcieni\u201d \u2013 J.R.R. Tolkiena pt. ,,O ba\u015bniach\u201d, a zainteresowani poj\u0119ciem mitu zapozna\u0107 si\u0119 mog\u0105 z ksi\u0105\u017ckowym wywiadem z pisarzem, badaczem \u2013 Josephem Campbellem pt. ,,Pot\u0119ga mitu\u201d, kt\u00f3ra pomocna mo\u017ce by\u0107 dla mi\u0142o\u015bnik\u00f3w poj\u0119cia mitu w kulturze, popkulturze podczas analizowania komiks\u00f3w i film\u00f3w o superbohaterach, a nawet pomo\u017ce roz\u0142o\u017cy\u0107 na \u0142opatki ,,star\u0105 trylogi\u0119\u201d ,,Gwiezdnych Wojen\u201d).<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"a6\">Zabawa?<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\">Czytanie wydaje si\u0119 jedn\u0105 ze szlachetniejszych rozrywek, kulturowo postawion\u0105 na piedestale (i bardzo cz\u0119sto jest tak, \u017ce nawet je\u015bli czytasz s\u0142ab\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119 to us\u0142yszysz, \u017ce wa\u017cne \u017ce czytasz; z muzyk\u0105, filmem i sztukami wizualnymi ju\u017c jest inaczej). Gdy jaki\u015b obraz lub muzyka s\u0105 tymi,,z\u0142ymi\u201d (to oczywi\u015bcie uproszczenie, bo czy mog\u0105 by\u0107 z\u0142e? Mog\u0105 by\u0107 niepoprawne co do formy np.) \u2013 spotykaj\u0105 si\u0119 z negatywn\u0105 krytyk\u0105, oceniamy ich warto\u015b\u0107. Gdy kto\u015b czyta z\u0142\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119 (ponownie powy\u017csza uwaga) &#8211; grunt, \u017ce czyta. <\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\">A nie m\u00f3wimy przecie\u017c, \u017ce gdy s\u0142ucha kto\u015b disco polo, to \u017ce grunt, \u017ce s\u0142ucha czegokolwiek. Spo\u0142ecznie pochwalamy rzeczy warto\u015bciowe i co do formy, i co do tre\u015bci. Niczym z\u0142ym w literackim \u015bwiecie nie jest odskocznia, wyluzowanie si\u0119 przy wci\u0105gaj\u0105cym kryminale lub ,,obyczaj\u00f3wce\u201d, tak jak odskoczni\u0105 mo\u017ce by\u0107 wcale niezbyt z\u0142o\u017cony technicznie i ma\u0142o artystyczny serial albo wpadaj\u0105cy w ucho pop. <\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\">Zreszt\u0105 krymina\u0142y \u2013 gatunek na pograniczu, maj\u0105cy zapewni\u0107 rozrywk\u0119 na kilka godzin i zosta\u0107 od\u0142o\u017conym by\u0107 mo\u017ce na wieki na p\u00f3\u0142k\u0119, obecnie jest nie tylko modny, ale coraz bardziej dopracowany, cz\u0119sto z bogatym t\u0142em spo\u0142eczno-obyczajowym, gdzie zagadka kryminalna jest dopracowana i ciekawa, ale nie gra pierwszych skrzypiec.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"a7\">Moda na literatur\u0119<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\">Czytanie jest te\u017c modne, wystarczy spojrze\u0107 na internetowe konta bloger\u00f3w, instagramowicz\u00f3w i tiktoker\u00f3w. W tradycyjnych mediach istnieje pewna forma ,,zaufania spo\u0142ecznego\u201d do dziennikarza, wiara w jego autorytet krytyka literackiego, czyli merytorycznie przygotowanego do krytyki znawcy dziedziny (a czytaj\u0105c kulturalne polecenia danego dziennikarza w mig odkryjemy, czy jego polecenia pokrywaj\u0105 si\u0119 z naszym gustem, zyskamy wi\u0119c sojusznika na tej drodze poszukiwa\u0144 lektur). <\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\">I cho\u0107 profesjonalna krytyka przesz\u0142a do sieci, jej klasyczny model nie zak\u0142ada\u0142 interakcji w obie strony. Cho\u0107 krytyka literacka influencer\u00f3w pisz\u0105cych w sieci (cz\u0119sto mi\u0142o\u015bnik\u00f3w i amator\u00f3w, czyli kochaj\u0105cych ksi\u0105\u017cki ale nie posiadaj\u0105cych merytorycznego zaplecza do uprawiania krytyki) czasem mo\u017ce by\u0107 nieprofesjonalna, nie podlega\u0107 medialnej etyce dziennikarza ani prawu prasowemu, to jednak wynika cz\u0119sto z mi\u0142o\u015bci, pasji, \u015bwie\u017co\u015bci (a nawet cz\u0119sto nie zale\u017cy od wzajemnych powi\u0105za\u0144 i ,,uk\u0142ad\u00f3w\u201d ze \u015bwiatem literackim krytyk-amator ma odwag\u0119 powiedzie\u0107, \u017ce ten cesarz to bez szat jednak chodzi).<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"a8\">Odbi\u00f3r<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\">Dotychczas wypowiada\u0142em si\u0119 o odbiorze ksi\u0105\u017cek, o tym czym s\u0105, o moim recepcji literatury, o moim byciu ,,czytelnikiem\u201d. Ale przecie\u017c na tej drodze jest te\u017c pisarz. Za po\u015brednictwem bycia w sieci, na Facebook\u2019u, Instagramie albo Tiktoku czytelnik mo\u017ce z nim si\u0119 komunikowa\u0107. Ju\u017c nie trzeba s\u0142a\u0107 telegramu albo e-maila do wydawnictwa, aby przekaza\u0107 swoj\u0105 wiadomo\u015b\u0107 autorowi (i chyba zawsze z brakiem pewno\u015bci, czy aby na pewno pisarz otrzyma nasz\u0105 korespondencj\u0119), ale pisarze cz\u0119sto komentuj\u0105 wiadomo\u015bci swoich czytelnik\u00f3w (kr\u00f3lem w tym jest Remigiusz Mr\u00f3z \u2013 polski pisarz i autor powie\u015bci nie tylko kryminalnych, ale z\u0142o\u015bliwi twierdz\u0105, \u017ce Mr\u00f3z to kolektyw pisarski, bowiem autor pisze i publikuje maszynowo \ud83d\ude42)<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"a9\">Tw\u00f3rca i odbiorca<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\">Nasze nowomedialne czasy pozwalaj\u0105 na to, aby za po\u015brednictwem takich kana\u0142\u00f3w jak blog, Facebook\u2019owa tablica albo portal Wattpad publikowa\u0107 w\u0142asne opowie\u015bci i tworzy\u0107 narracje. Na rynku istnieje chocia\u017cby mo\u017cliwo\u015b\u0107 ,,samowydawania\u201d, self-publishing ma r\u00f3\u017cne oblicza: od publikacji papierowych z powierzeniem sk\u0142adu, \u0142amania, korekty, redakcji, projektu graficznego ok\u0142adki i promocji oraz marketingu firmie-wydawnictwu, po wielozadaniowo\u015b\u0107 samego autora, kt\u00f3ry osobi\u015bcie zajmuje si\u0119 tymi wszystkimi kwestiami technicznymi. <\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\">Istnieje te\u017c forma publikacji elektronicznej w klasycznym .pdf ale i formatach e-bookowych. Sam autor tego tekstu jest krytycznie usposobiony do self-publishingu, ale rozumie jego mocne strony \u2013 t\u0119 rewolucj\u0119 jak\u0105 samowydawanie przynios\u0142o, jednocze\u015bnie jest ono pr\u00f3b\u0105, cho\u0107 cz\u0119sto nieprofesjonalnej, to jednak rebelii (a bunt w kulturze jest zawsze potrzebny). Istniej\u0105 oczywi\u015bcie przypadki, gdy kto\u015b odrzucony przez wiele wydawnictw wyda\u0142 co\u015b sam i osi\u0105gn\u0105\u0142 tym samym sukces. Na tym jednak ten w\u0105tek pragn\u0119 urwa\u0107, bo nie jest to tekst o self-publishingu, cho\u0107 i o nim trzeba by\u0142o wspomnie\u0107. <\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"a10\">Z mi\u0142o\u015bci<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\">Gdy kto\u015b kocha literatur\u0119 i sam du\u017co czyta, zaczyna pisa\u0107 i tworzy\u0107 w\u0142asne opowie\u015bci. Pono\u0107 ka\u017cdy z nas nosi w sobie minimum jedn\u0105 niezapisan\u0105 powie\u015b\u0107, a przys\u0142owie m\u00f3wi, \u017ce gdy umiera cz\u0142owiek \u2013 p\u0142onie jedna ,,biblioteka\u201d (z\u0142o\u017cona z jego historii \u017cycia, ale i tego, czego si\u0119 nauczy\u0142 w ci\u0105gu ca\u0142ego \u017cycia, tak\u017ce tego, co przeczyta\u0142 lub us\u0142ysza\u0142).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\">Pisanie to forma inicjacji. Lektura pewnych dzie\u0142, szczeg\u00f3lnie tych sta\u0142ych i obecnych w kanonie, to te\u017c pewna forma przej\u015bcia od adolescencji do dojrza\u0142o\u015bci (nie tylko tej namacalnej, ale i wewn\u0119trznej, my\u015blowej, w warstwie przekona\u0144). Inicjacja ta mo\u017ce by\u0107, ale nawet cz\u0119sto musi by\u0107, bolesna. Pisarz a tak\u017ce franciszkanin &#8211; R. Rohr w jednej ze swoich ksi\u0105\u017cek napisa\u0142, \u017ce w wielu kulturach inicjacja polega\u0142a na pewnej stracie, na b\u00f3lu. Daleko nie chc\u0119 szuka\u0107, w literaturze (mitologicznym eposie ,,Edda Poetycka\u201d) Odyn musia\u0142 straci\u0107 oko i z\u0142o\u017cy\u0107 ofiar\u0119 samemu sobie z siebie, aby zyska\u0107 m\u0105dro\u015b\u0107. <\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\">A w naszej kulturze polskiej nast\u0119powa\u0142y podstrzy\u017cyny. Ch\u0142opiec, kt\u00f3ry stawa\u0142 si\u0119 m\u0119\u017cczyzn\u0105, m\u00f3g\u0142 cho\u0107by polowa\u0107, a dziewczynka, kt\u00f3ra stawa\u0142a si\u0119 kobiet\u0105, by\u0142a przyjmowana do grona. I cho\u0107 ten oraz \u015bwiata przez wieki si\u0119 zmieni\u0142, czasem nadal istnieje a czasem jest tylko obrazem przesz\u0142o\u015bci, faktem jest, \u017ce istnia\u0142. Znajomo\u015b\u0107 pewnych lektur (czytanie lektur w szkole mia\u0142o temu s\u0142u\u017cy\u0107, i mimo kontrowersji, jest tam kilka pozycji maj\u0105cych swoje inicjacyjne dzia\u0142anie) ten proces kszta\u0142tuje.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"a11\">K\u0142\u0105cza<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\">M\u00f3wi\u0105c o literaturze natrafiamy na jeszcze wi\u0119cej problem\u00f3w, k\u0142\u0105czy, zagadnie\u0144, kt\u00f3re te rozwa\u017cania przenosz\u0105 w inne miejsce lub \u0142\u0105cz\u0105 z ju\u017c wymienionymi zagadnieniami. Bo mo\u017cemy w tych poszukiwaniach bli\u017cej przyjrze\u0107 si\u0119 zjawisku,,\u015bmierci autora\u201d, albo mnogo\u015bci form, narracji, inspiracji, trop\u00f3w, motyw\u00f3w. A ta cienka granica interpretacyjna ksi\u0105\u017ck\u0119: czy m\u00f3wi\u0105cy to sam autor czy wykreowana przez niego posta\u0107?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\">Realizm psychologiczny, a ten magiczny? Gatunki? I czy w og\u00f3le nawet w reporta\u017cu \u2013 gatunku opowiadaj\u0105cym o \u015bwiecie \u2013 zawsze natrafiamy na idealne odzwierciedlenie rzeczywisto\u015bci? Tu ,,puszczam oko\u201d i rzucam to jab\u0142ko, maj\u0105c nadziej\u0119, \u017ce kolejnej wojny podobnej do tej troja\u0144skiej, gest ten nie wywo\u0142a.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"a12\">Na granicy<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\">A pogranicze literatury a historii i rzeczywisto\u015bci (s\u0105 takie ksi\u0105\u017cki, kt\u00f3rych autor chcia\u0142 zmieni\u0107 nimi \u015bwiat ale mu si\u0119 nie uda\u0142o, a s\u0105 te\u017c takie, kt\u00f3re po dekadach kto\u015b wygrzeba\u0142 i wywo\u0142a\u0142y rewolucj\u0119 w sensie pozytywnym albo przyczyni\u0142y si\u0119 do masowego z\u0142a?; Ksi\u0105\u017cka to zapis s\u0142\u00f3w, a s\u0142owa potrafi\u0105 zmienia\u0107 rzeczywisto\u015b\u0107 na lepsz\u0105 lub gorsz\u0105). Tak wi\u0119c: czy autor ma wp\u0142yw na to, co pisze, dop\u00f3ki\u2026pisze? A potem czy jego utw\u00f3r w\u0119druje w \u015bwiat i \u017cyje ksi\u0105\u017cka swoim \u017cyciem? Czy autor ma prawo na etapie jej odbioru zabiera\u0107 g\u0142os? <\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\">Pisa\u0142em ju\u017c o nowomedialnej komunikacji, gdzie autor i czytelnik maj\u0105 taki sam g\u0142os (w Internecie bowiem nie panuje hierarchiczny model komunikacji, ale ka\u017cdy jest r\u00f3wny, to bardzo demokratyczne medium, cho\u0107 powstaj\u0105 precedensy prawne, bo sieci si\u0119 nadal uczymy). Model internetowy to taki, w kt\u00f3rym ka\u017cdy odbiorca np. na FB od razu odnosi si\u0119 do opinii innych, czy wi\u0119c autor powinien broni\u0107 si\u0119 na forach i pod recenzjami? Mo\u017ce ale czy powinien?<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"a13\">Zabawa<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\">Polec\u0119 teraz sztamp\u0105. Dam chyba najbardziej znany cytat w\u015br\u00f3d czytelnik\u00f3w (w tym ,,top\u201d cytat\u00f3w jest tu jeszcze chyba tylko to, co powiedzia\u0142 Coelho i Zafon. Ale c\u00f3\u017c poradz\u0119, \u017ce ten cytat jest m\u0105dry, \u017ce oddaj\u0119 prawd\u0119, \u017ce mi si\u0119 podoba i jest trafny, cho\u0107 niezwykle popularny. S\u0142owa nale\u017c\u0105 do Wis\u0142awy Szymborskiej i brzmi\u0105: ,,Czytanie ksi\u0105\u017cek to najpi\u0119kniejsza zabawa, jak\u0105 sobie ludzko\u015b\u0107 wymy\u015bli\u0142a\u201d. Pisz\u0105c o tym wszystkim, co powy\u017cej (nawet je\u015bli zbacza\u0142em na tematy mniej lub bardziej literackie) chcia\u0142em w tym \u015bwiecie ksi\u0105\u017cek chwil\u0119 poby\u0107 i zabra\u0107 tam te\u017c Ciebie. Ale chyba najwa\u017cniejsze zostawiam na koniec. <\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\">Bo cho\u0107 czytanie to super rozrywka, cho\u0107 literatura s\u0142u\u017cy komunikacji, ekspresji, zg\u0142\u0119bianiu wiedzy, socjalizuje, archiwizuje, dostarcza rozrywki, obcowanie z ni\u0105 uspokaja lub wywo\u0142uje emocje, ksi\u0105\u017cka mo\u017ce zmienia\u0107 dos\u0142ownie \u015bwiat i histori\u0119, to nie jest ona najwa\u017cniejszym medium. Serio. <\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\">Koncert, p\u0142yta, komiks, gra komputerowa, film, serial albo spacer, kontakt z kim\u015b, spotkanie \u2013 one maj\u0105 czasem r\u00f3wn\u0105 moc, co ksi\u0105\u017cka. I tak jak ksi\u0105\u017cki mog\u0105 by\u0107 s\u0142absze lub lepsze, tak te\u017c i filmy, seriale, p\u0142yty. W poprzednich esejach (zapraszam do blogowego dzia\u0142u kultury) pisa\u0142em o kulturze wysokiej i tej ,,niskiej\u201d, o tym \u017ce podzia\u0142 ten czasem ma sens, ale \u017ce jako\u015b pod\u015bwiadomie si\u0119 z tym podzia\u0142em nie zgadzam, cho\u0107 rozumiem potrzeb\u0119. Nie gardz\u0119 wi\u0119c popkultur\u0105, cho\u0107 rozumiem jej ograniczenia. I temat ksi\u0105\u017cek, czytania w og\u00f3le, tak\u017ce gdzie\u015b w tych rozwa\u017caniach mieszcz\u0119 (zach\u0119cam do lektury dzia\u0142u kulturalnego bloga).<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"a14\">Trudy \u017cycia bez<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\">Cho\u0107 \u017cycie bez ksi\u0105\u017cek to \u017cycie na pewno ubo\u017csze, to jednak jest mo\u017cliwe i czasem mo\u017ce by\u0107 nawet przyjemne, fajne, dawa\u0107 satysfakcj\u0119. \u017byjemy w \u015bwiecie, kt\u00f3ry ksi\u0105\u017ck\u0119 faworyzuje i wynosi ponad inne obiekty kultury i popkultury, a czasem i ta ostatnia potrafi poruszy\u0107 wa\u017cny temat lub nas sk\u0142oni\u0107 do refleksji o \u017cyciu. Bardzo cz\u0119sto czytelnicy popadaj\u0105 w pewn\u0105 form\u0119 snobizmu, albo si\u0119 prze\u015bcigaj\u0105, kto przeczyta\u0142 52 ksi\u0105\u017cki w roku, kto 100 a kto w og\u00f3lnie czyta (i tym samym jest gorszy). Gdy przestaniesz czyta\u0107, nie stanie si\u0119 nic. <\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\">Gdy b\u0119dziesz czyta\u0142 \u2013 masz na pewno ciekawe doznania, dostarczasz sobie rozrywki, rozwijasz si\u0119. Rozwijasz podobnie jak w przypadku innych czynno\u015bci, ale jednak inaczej, bo czytanie wp\u0142ywa na inne obszary m\u00f3zgu ni\u017c np. rob\u00f3tki r\u0119czne. Czytanie wi\u0119c nie zast\u0105pi ci wi\u0119c np. ruchu, ale ruch nie zast\u0105pi ci te\u017c poczucia obcowania z kultur\u0105. Cho\u0107 czytanie rozwija, to jednak mo\u017ce ci szkodzi\u0107, gdy b\u0119dzie sta\u0142o ponad spotkaniami z lud\u017ami, relacjami rodzinnymi, samorozwojem. Czytanie wi\u0119c jest form\u0105 sp\u0119dzania czasu, nie za\u015b celem i sensem samym w sobie. Cho\u0107, powtarzaj\u0105c za Szymborsk\u0105, to serio fajna ,,zabawa\u201d.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"a15\">3 nauki wynikaj\u0105ce z eseju<\/h2>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li class=\"has-medium-font-size\">Literatura to mnogo\u015b\u0107 \u015bwiat\u00f3w, magia, rozrywka ale i \u015bwietna zabawa.<\/li>\n\n\n\n<li class=\"has-medium-font-size\">Literatura silnie na nas oddzia\u0142uje, mo\u017ce by\u0107 czasem ca\u0142ym \u015bwiatem dla kogo\u015b.<\/li>\n\n\n\n<li class=\"has-medium-font-size\">Cho\u0107 ksi\u0105\u017cki s\u0105 wa\u017cne, nie s\u0105 jednak najwa\u017cniejszym medium, inne ga\u0142\u0119zie kultury r\u00f3wnie\u017c oddzia\u0142uj\u0105 silnie.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Fot. Pexels.com<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Gdy my\u015bl\u0119: ,,literatura\u201d to my\u015bl\u0119 o\u2026 No w\u0142a\u015bnie: o czym? Bo \u017ce ,,Dobrze si\u0119 my\u015bli literatur\u0105\u201d, jak zatytu\u0142owa\u0142 jedn\u0105 ze swych ksi\u0105\u017cek profesor Ryszard Kozio\u0142ek&hellip; <\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":1834,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5,19,21],"tags":[66,80,117,126,191],"class_list":["post-1383","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-literatura","category-spoleczenstwo","category-sztuka-i-popkultura","tag-czytanie","tag-esej-2","tag-kultura","tag-literatura","tag-sztuka"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.2 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Dlaczego ksi\u0105\u017cki s\u0105 tak popularne? Podr\u00f3\u017c z literackim sztambuchem [ksi\u0105\u017ckowy esej i 3 nauki] - Poza Logik\u0105 - wiara i samorozw\u00f3j z dusz\u0105 i cia\u0142em<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Literatura niejedno ma imi\u0119. Szczeg\u00f3lnie dla ksi\u0105\u017ckoholik\u00f3w i na bookstagramie. Jak to jest z tymi ksi\u0105\u017ckami? Esej.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2023\/05\/01\/podroz-z-literackim-sztambuchem-ksiazkowy-esej\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Dlaczego ksi\u0105\u017cki s\u0105 tak popularne? Podr\u00f3\u017c z literackim sztambuchem [ksi\u0105\u017ckowy esej i 3 nauki] - Poza Logik\u0105 - wiara i samorozw\u00f3j z dusz\u0105 i cia\u0142em\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Literatura niejedno ma imi\u0119. Szczeg\u00f3lnie dla ksi\u0105\u017ckoholik\u00f3w i na bookstagramie. Jak to jest z tymi ksi\u0105\u017ckami? Esej.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2023\/05\/01\/podroz-z-literackim-sztambuchem-ksiazkowy-esej\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Poza Logik\u0105 - wiara i samorozw\u00f3j z dusz\u0105 i cia\u0142em\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/pozalogika\" \/>\n<meta property=\"article:author\" content=\"Facebook.com\/pozalogika\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2023-05-01T12:58:56+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-04-09T12:43:28+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"http:\/\/pozalogika.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/people-vintage-photo-memories.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1880\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1253\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Dariusz Oko\u0144\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Dariusz Oko\u0144\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"17 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2023\/05\/01\/podroz-z-literackim-sztambuchem-ksiazkowy-esej\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2023\/05\/01\/podroz-z-literackim-sztambuchem-ksiazkowy-esej\/\"},\"author\":{\"name\":\"Dariusz Oko\u0144\",\"@id\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/#\/schema\/person\/ee8191446daee40e746b1fe60afe6a15\"},\"headline\":\"Dlaczego ksi\u0105\u017cki s\u0105 tak popularne? Podr\u00f3\u017c z literackim sztambuchem [ksi\u0105\u017ckowy esej i 3 nauki]\",\"datePublished\":\"2023-05-01T12:58:56+00:00\",\"dateModified\":\"2026-04-09T12:43:28+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2023\/05\/01\/podroz-z-literackim-sztambuchem-ksiazkowy-esej\/\"},\"wordCount\":3271,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2023\/05\/01\/podroz-z-literackim-sztambuchem-ksiazkowy-esej\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/people-vintage-photo-memories.jpg\",\"keywords\":[\"Czytanie\",\"esej\",\"kultura\",\"literatura\",\"sztuka\"],\"articleSection\":[\"Literatura\",\"Spo\u0142ecze\u0144stwo\",\"Sztuka i popkultura\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2023\/05\/01\/podroz-z-literackim-sztambuchem-ksiazkowy-esej\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2023\/05\/01\/podroz-z-literackim-sztambuchem-ksiazkowy-esej\/\",\"url\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2023\/05\/01\/podroz-z-literackim-sztambuchem-ksiazkowy-esej\/\",\"name\":\"Dlaczego ksi\u0105\u017cki s\u0105 tak popularne? Podr\u00f3\u017c z literackim sztambuchem [ksi\u0105\u017ckowy esej i 3 nauki] - Poza Logik\u0105 - wiara i samorozw\u00f3j z dusz\u0105 i cia\u0142em\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2023\/05\/01\/podroz-z-literackim-sztambuchem-ksiazkowy-esej\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2023\/05\/01\/podroz-z-literackim-sztambuchem-ksiazkowy-esej\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/people-vintage-photo-memories.jpg\",\"datePublished\":\"2023-05-01T12:58:56+00:00\",\"dateModified\":\"2026-04-09T12:43:28+00:00\",\"description\":\"Literatura niejedno ma imi\u0119. Szczeg\u00f3lnie dla ksi\u0105\u017ckoholik\u00f3w i na bookstagramie. Jak to jest z tymi ksi\u0105\u017ckami? Esej.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2023\/05\/01\/podroz-z-literackim-sztambuchem-ksiazkowy-esej\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2023\/05\/01\/podroz-z-literackim-sztambuchem-ksiazkowy-esej\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2023\/05\/01\/podroz-z-literackim-sztambuchem-ksiazkowy-esej\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/people-vintage-photo-memories.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/people-vintage-photo-memories.jpg\",\"width\":1880,\"height\":1253,\"caption\":\"Literatura niejedno ma imi\u0119. Na zdj\u0119ciu szuflada pe\u0142na zdj\u0119\u0107\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2023\/05\/01\/podroz-z-literackim-sztambuchem-ksiazkowy-esej\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Dlaczego ksi\u0105\u017cki s\u0105 tak popularne? Podr\u00f3\u017c z literackim sztambuchem [ksi\u0105\u017ckowy esej i 3 nauki]\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/#website\",\"url\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/\",\"name\":\"Poza Logik\u0105\",\"description\":\"\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/#organization\",\"name\":\"Poza Logik\u0105. Chrze\u015bcija\u0144ski coaching i wiara\",\"url\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"http:\/\/pozalogika.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/img_1_1742766565195.jpg\",\"contentUrl\":\"http:\/\/pozalogika.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/img_1_1742766565195.jpg\",\"width\":1070,\"height\":1070,\"caption\":\"Poza Logik\u0105. Chrze\u015bcija\u0144ski coaching i wiara\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/#\/schema\/logo\/image\/\"},\"sameAs\":[\"https:\/\/www.facebook.com\/pozalogika\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/#\/schema\/person\/ee8191446daee40e746b1fe60afe6a15\",\"name\":\"Dariusz Oko\u0144\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/f5dc13b34a676c3c209a378216dad3cb59335cb1fb19a05d3352eff47b8924f9?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/f5dc13b34a676c3c209a378216dad3cb59335cb1fb19a05d3352eff47b8924f9?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/f5dc13b34a676c3c209a378216dad3cb59335cb1fb19a05d3352eff47b8924f9?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Dariusz Oko\u0144\"},\"description\":\"Z wykszta\u0142cenia dziennikarz i trener rozwoju osobistego, w wolnych chwilach pasjonat literatury, biegania, fotografii i samorozwoju. Wierzy w rol\u0119 \u015bwieckich w Ko\u015bciele a tak\u017ce wierzy w holistyczne podej\u015bcie do cz\u0142owieka, to dlatego uczestniczy\u0142 w kursach z zakresu dietetyki oraz treningu personalnego. Aktywno\u015b\u0107 fizyczna to nie wszystko, \u0142\u0105czy j\u0105 wi\u0119c z zainteresowaniem psychologi\u0105 oraz teologi\u0105 katolick\u0105.\",\"sameAs\":[\"http:\/\/www.pozalogika.pl\",\"Facebook.com\/pozalogika\",\"Instagram.com\/pozalogika\"],\"url\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/author\/admin9010\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Dlaczego ksi\u0105\u017cki s\u0105 tak popularne? Podr\u00f3\u017c z literackim sztambuchem [ksi\u0105\u017ckowy esej i 3 nauki] - Poza Logik\u0105 - wiara i samorozw\u00f3j z dusz\u0105 i cia\u0142em","description":"Literatura niejedno ma imi\u0119. Szczeg\u00f3lnie dla ksi\u0105\u017ckoholik\u00f3w i na bookstagramie. Jak to jest z tymi ksi\u0105\u017ckami? Esej.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2023\/05\/01\/podroz-z-literackim-sztambuchem-ksiazkowy-esej\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Dlaczego ksi\u0105\u017cki s\u0105 tak popularne? Podr\u00f3\u017c z literackim sztambuchem [ksi\u0105\u017ckowy esej i 3 nauki] - Poza Logik\u0105 - wiara i samorozw\u00f3j z dusz\u0105 i cia\u0142em","og_description":"Literatura niejedno ma imi\u0119. Szczeg\u00f3lnie dla ksi\u0105\u017ckoholik\u00f3w i na bookstagramie. Jak to jest z tymi ksi\u0105\u017ckami? Esej.","og_url":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2023\/05\/01\/podroz-z-literackim-sztambuchem-ksiazkowy-esej\/","og_site_name":"Poza Logik\u0105 - wiara i samorozw\u00f3j z dusz\u0105 i cia\u0142em","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/pozalogika","article_author":"Facebook.com\/pozalogika","article_published_time":"2023-05-01T12:58:56+00:00","article_modified_time":"2026-04-09T12:43:28+00:00","og_image":[{"width":1880,"height":1253,"url":"http:\/\/pozalogika.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/people-vintage-photo-memories.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Dariusz Oko\u0144","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"Dariusz Oko\u0144","Szacowany czas czytania":"17 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2023\/05\/01\/podroz-z-literackim-sztambuchem-ksiazkowy-esej\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2023\/05\/01\/podroz-z-literackim-sztambuchem-ksiazkowy-esej\/"},"author":{"name":"Dariusz Oko\u0144","@id":"https:\/\/pozalogika.pl\/#\/schema\/person\/ee8191446daee40e746b1fe60afe6a15"},"headline":"Dlaczego ksi\u0105\u017cki s\u0105 tak popularne? Podr\u00f3\u017c z literackim sztambuchem [ksi\u0105\u017ckowy esej i 3 nauki]","datePublished":"2023-05-01T12:58:56+00:00","dateModified":"2026-04-09T12:43:28+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2023\/05\/01\/podroz-z-literackim-sztambuchem-ksiazkowy-esej\/"},"wordCount":3271,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/pozalogika.pl\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2023\/05\/01\/podroz-z-literackim-sztambuchem-ksiazkowy-esej\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/pozalogika.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/people-vintage-photo-memories.jpg","keywords":["Czytanie","esej","kultura","literatura","sztuka"],"articleSection":["Literatura","Spo\u0142ecze\u0144stwo","Sztuka i popkultura"],"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2023\/05\/01\/podroz-z-literackim-sztambuchem-ksiazkowy-esej\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2023\/05\/01\/podroz-z-literackim-sztambuchem-ksiazkowy-esej\/","url":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2023\/05\/01\/podroz-z-literackim-sztambuchem-ksiazkowy-esej\/","name":"Dlaczego ksi\u0105\u017cki s\u0105 tak popularne? Podr\u00f3\u017c z literackim sztambuchem [ksi\u0105\u017ckowy esej i 3 nauki] - Poza Logik\u0105 - wiara i samorozw\u00f3j z dusz\u0105 i cia\u0142em","isPartOf":{"@id":"https:\/\/pozalogika.pl\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2023\/05\/01\/podroz-z-literackim-sztambuchem-ksiazkowy-esej\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2023\/05\/01\/podroz-z-literackim-sztambuchem-ksiazkowy-esej\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/pozalogika.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/people-vintage-photo-memories.jpg","datePublished":"2023-05-01T12:58:56+00:00","dateModified":"2026-04-09T12:43:28+00:00","description":"Literatura niejedno ma imi\u0119. Szczeg\u00f3lnie dla ksi\u0105\u017ckoholik\u00f3w i na bookstagramie. Jak to jest z tymi ksi\u0105\u017ckami? Esej.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2023\/05\/01\/podroz-z-literackim-sztambuchem-ksiazkowy-esej\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2023\/05\/01\/podroz-z-literackim-sztambuchem-ksiazkowy-esej\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2023\/05\/01\/podroz-z-literackim-sztambuchem-ksiazkowy-esej\/#primaryimage","url":"https:\/\/pozalogika.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/people-vintage-photo-memories.jpg","contentUrl":"https:\/\/pozalogika.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/people-vintage-photo-memories.jpg","width":1880,"height":1253,"caption":"Literatura niejedno ma imi\u0119. Na zdj\u0119ciu szuflada pe\u0142na zdj\u0119\u0107"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2023\/05\/01\/podroz-z-literackim-sztambuchem-ksiazkowy-esej\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/pozalogika.pl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Dlaczego ksi\u0105\u017cki s\u0105 tak popularne? Podr\u00f3\u017c z literackim sztambuchem [ksi\u0105\u017ckowy esej i 3 nauki]"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/pozalogika.pl\/#website","url":"https:\/\/pozalogika.pl\/","name":"Poza Logik\u0105","description":"","publisher":{"@id":"https:\/\/pozalogika.pl\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/pozalogika.pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/pozalogika.pl\/#organization","name":"Poza Logik\u0105. Chrze\u015bcija\u0144ski coaching i wiara","url":"https:\/\/pozalogika.pl\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/pozalogika.pl\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"http:\/\/pozalogika.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/img_1_1742766565195.jpg","contentUrl":"http:\/\/pozalogika.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/img_1_1742766565195.jpg","width":1070,"height":1070,"caption":"Poza Logik\u0105. Chrze\u015bcija\u0144ski coaching i wiara"},"image":{"@id":"https:\/\/pozalogika.pl\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/pozalogika"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/pozalogika.pl\/#\/schema\/person\/ee8191446daee40e746b1fe60afe6a15","name":"Dariusz Oko\u0144","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/f5dc13b34a676c3c209a378216dad3cb59335cb1fb19a05d3352eff47b8924f9?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/f5dc13b34a676c3c209a378216dad3cb59335cb1fb19a05d3352eff47b8924f9?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/f5dc13b34a676c3c209a378216dad3cb59335cb1fb19a05d3352eff47b8924f9?s=96&d=mm&r=g","caption":"Dariusz Oko\u0144"},"description":"Z wykszta\u0142cenia dziennikarz i trener rozwoju osobistego, w wolnych chwilach pasjonat literatury, biegania, fotografii i samorozwoju. Wierzy w rol\u0119 \u015bwieckich w Ko\u015bciele a tak\u017ce wierzy w holistyczne podej\u015bcie do cz\u0142owieka, to dlatego uczestniczy\u0142 w kursach z zakresu dietetyki oraz treningu personalnego. Aktywno\u015b\u0107 fizyczna to nie wszystko, \u0142\u0105czy j\u0105 wi\u0119c z zainteresowaniem psychologi\u0105 oraz teologi\u0105 katolick\u0105.","sameAs":["http:\/\/www.pozalogika.pl","Facebook.com\/pozalogika","Instagram.com\/pozalogika"],"url":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/author\/admin9010\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1383","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1383"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1383\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3015,"href":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1383\/revisions\/3015"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1834"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1383"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1383"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1383"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}