{"id":1387,"date":"2023-05-01T15:18:01","date_gmt":"2023-05-01T13:18:01","guid":{"rendered":"http:\/\/pozalogika.pl\/?p=1387"},"modified":"2026-04-09T12:41:33","modified_gmt":"2026-04-09T12:41:33","slug":"pierscien-to-bomba-a-swiat-to-fikcja","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2023\/05\/01\/pierscien-to-bomba-a-swiat-to-fikcja\/","title":{"rendered":"Czy fantastyka opowiada prawd\u0119? Gdy pier\u015bcie\u0144 to bomba a \u015bwiat to fikcja &#8211;  fantasy Tolkiena"},"content":{"rendered":"\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"684\" src=\"https:\/\/pozalogika.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/cederic-vandenberghe-21DP3hytVHw-unsplash1-1024x684.jpg\" alt=\"obraz zamku w stylu fantasy\" class=\"wp-image-2334\" srcset=\"https:\/\/pozalogika.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/cederic-vandenberghe-21DP3hytVHw-unsplash1-1024x684.jpg 1024w, https:\/\/pozalogika.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/cederic-vandenberghe-21DP3hytVHw-unsplash1-300x200.jpg 300w, https:\/\/pozalogika.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/cederic-vandenberghe-21DP3hytVHw-unsplash1-768x513.jpg 768w, https:\/\/pozalogika.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/cederic-vandenberghe-21DP3hytVHw-unsplash1-1536x1026.jpg 1536w, https:\/\/pozalogika.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/cederic-vandenberghe-21DP3hytVHw-unsplash1.jpg 1920w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\"><strong>Ucieczka w fantasy to jakby ponowne odkrywanie w\u0142asnego \u015bwiata. Pytanie o to, czy fantastyka i eskapizm to poj\u0119cia sobie bliskie nie jest wcale nowe. Nawet je\u015bli wsp\u00f3\u0142cze\u015bni autorzy fantasy pr\u00f3buj\u0105 zdystansowa\u0107 si\u0119 od rzeczywisto\u015bci, pierwotnie nie mia\u0142o to wcale tak wygl\u0105da\u0107.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<!--more Czytaj wi\u0119cej -->\n\n\n\n<p>Spis tre\u015bci:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong><a href=\"#a1\">Pojedynek<\/a><\/strong><\/li>\n\n\n\n<li><strong><a href=\"#a2\">Inspiracje<\/a><\/strong><\/li>\n\n\n\n<li><strong><strong><a href=\"#a3\">Fantasy &#8211; r\u00f3\u017cne dop\u0142ywy jednej rzeki<\/a><\/strong><\/strong><\/li>\n\n\n\n<li><strong><a href=\"#a4\">Narnia i \u015ar\u00f3dziemie<\/a><\/strong><\/li>\n\n\n\n<li><strong><a href=\"#a5\">Fantastyka a wojna<\/a><\/strong><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#a6\"><strong>Ucieczka od \u017cycia<\/strong>?<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><strong><a href=\"#a7\">Obrona \u017cycia<\/a><\/strong><\/li>\n\n\n\n<li><strong><a href=\"#a8\">Alegoria \u017cycia<\/a><\/strong><\/li>\n\n\n\n<li><strong><a href=\"#a9\">5 powod\u00f3w dla kt\u00f3rych fantasy jest blisko rzeczywisto\u015bci<\/a><\/strong><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\">W 1937 roku J.R.R. Tolkien wyda\u0142 <em>Hobbita, czyli tam i z powrotem<\/em>. By\u0142a to pierwsza opublikowana opowie\u015b\u0107 o zamieszkuj\u0105cych \u015ar\u00f3dziemie hobbitach, cho\u0107 nie jedyna ksi\u0105\u017cka opisuj\u0105ca ba\u015bniow\u0105 krain\u0119. Gdy czytelnicy zachwycali si\u0119 powie\u015bci\u0105, a zaskoczony sukcesem wydawca planowa\u0142 kolejne dodruki, o czym przeczyta\u0107 mo\u017cna w listach Tolkiena, w szufladzie pisarza tkwi\u0142o co\u015b jeszcze. Prace nad historiami o \u015ar\u00f3dziemiu przysz\u0142y autor &#8220;W\u0142adcy Pier\u015bcieni&#8221; zacz\u0105\u0142 ju\u017c na pocz\u0105tku XX wieku. Podczas s\u0142u\u017cby wojskowej powsta\u0142y szkice mitologii, kt\u00f3ra da\u0142a podwaliny pod ba\u015bniowy \u015bwiat.<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"a1\">Pojedynek<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\">Pojedynek dobra ze z\u0142em, dworski etos, rycerze i grody, a tak\u017ce literackie archetypy, kt\u00f3re znalaz\u0142y swoje miejsce w kilkusetstronicowej epopei, u \u017ar\u00f3de\u0142 kt\u00f3rej stoi fantazja. To z jednej strony t\u0119sknota do wielkich narracji, ale r\u00f3wnie\u017c poszukuj\u0105ca zaspokojenia ch\u0119\u0107 reaktywacji sag i legend, o kt\u00f3rych zapomnia\u0142a ludzko\u015b\u0107 przyt\u0142oczona okrucie\u0144stwem II wojny \u015bwiatowej.<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"a2\">Inspiracje<\/h2>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\">Tolkien nazywany jest ojcem wsp\u00f3\u0142czesnej fantastyki, nie on jednak j\u0105 stworzy\u0142. Pocz\u0105tk\u00f3w gatunku szuka\u0107 mo\u017cna ju\u017c w antyku, na bardziej \u015bwiadome pr\u00f3by zwr\u00f3ci\u0107 mo\u017cna uwag\u0119 w romantyzmie (nurt legend i ba\u015bni, powr\u00f3t do \u015bredniowiecznych korzeni wraz z narracj\u0105 mit\u00f3w i epos\u00f3w takich jak np. skandynawska <em>Edda Poetycka<\/em>). Cennym tropem mo\u017ce okaza\u0107 si\u0119 ksi\u0105\u017cka <em>Kr\u00f3lewna i goblin<\/em> George&#8217;a MacDonalda (kt\u00f3r\u0105 w dzieci\u0144stwie czyta\u0142 tak\u017ce Tolkien). <\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\">Pocz\u0105tkiem tego, co obecnie nazywamy fantastyk\u0105, s\u0105 opowie\u015bci o Conanie z Cymerii (znanym szerzej jako Conan Barbarzy\u0144ca) autorstwa Roberta E. Howarda. Ten trop podaje Andrzej Sapkowski, autor m.in. sagi o Wied\u017aminie w <em>R\u0119kopisie znalezionym w smoczej jaskini<\/em> \u2013 w\u0142asnym kompendium fantastyki.<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading a1 has-medium-font-size\" id=\"a3\"><strong>Fantasy &#8211; r\u00f3\u017cne dop\u0142ywy jednej rzeki<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\">W ksi\u0105\u017cce Sapkowski w\u015br\u00f3d wielu typ\u00f3w fantasy wymienia magiczne krainy. W\u015br\u00f3d nich oczywi\u015bcie rozr\u00f3\u017cnia jeszcze miejsca stylizowane na wieki \u015brednie, takie do kt\u00f3rych przenika kto\u015b z naszego \u015bwiata, albo magiczne postaci wkraczaj\u0105 do ziemskiej rzeczywisto\u015bci.<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\">Jednak to obecno\u015b\u0107 nierealnych \u015bwiat\u00f3w zwraca uwag\u0119 odbiorc\u00f3w. Do dw\u00f3ch najbardziej znanych \u2013 klasycznych ju\u017c \u2013 przyk\u0142ad\u00f3w nale\u017cy wspomniane \u015ar\u00f3dziemie (wykreowane przez Tolkiena) oraz Narnia, kt\u00f3r\u0105 do \u017cycia powo\u0142a\u0142 C.S. Lewis.<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\">Obaj pisarze przyja\u017anili si\u0119, a tak\u017ce nale\u017celi do nieformalnej grupy pisarskiej \u2013 Inkling\u00f3w \u2013 kt\u00f3ra przy piwie i w kameralnej przestrzeni angielskiego pubu rozmawia\u0142a o literaturze, religii, polityce, a tak\u017ce o w\u0142a\u015bnie pisanych ksi\u0105\u017ckach.<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"a4\">Narnia i \u015ar\u00f3dziemie<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\">Obie krainy, cho\u0107 zbudowane na fundamencie wyobra\u017ani, r\u00f3\u017cni wszystko. \u015awiat Tolkiena jest doprecyzowany, logiczny i wewn\u0119trznie sp\u00f3jny. Narnia za\u015b swobodnie traktuje obecno\u015b\u0107 motyw\u00f3w zaczerpni\u0119tych chocia\u017cby z mitologii greckiej. To w\u0142a\u015bnie por\u00f3\u017cni\u0142o Tolkiena z Lewisem. Autor <em>W\u0142adcy Pier\u015bcieni<\/em> przyk\u0142ada\u0142 ogromn\u0105 wag\u0119 do historii poszczeg\u00f3lnych ras, sam u\u0142o\u017cy\u0142 ok. pi\u0119\u0107 j\u0119zyk\u00f3w, kt\u00f3rymi pos\u0142ugiwa\u0142y si\u0119 poszczeg\u00f3lne rasy, a tak\u017ce spisa\u0142 mitologi\u0119 krainy (niekt\u00f3rzy badacze, jak np. Michale W. Perry w <em>Kluczu do Tolkiena<\/em> podaje fazy ksi\u0119\u017cyca, kt\u00f3re towarzysz\u0105 bohaterom W\u0142adcy Pier\u015bcieni, a kt\u00f3re autor powie\u015bci dok\u0142adnie odtworzy\u0142). Lewis bawi\u0142 si\u0119 motywami, a tak\u017ce kreacj\u0105 w\u0142asnej krainy. Po cz\u0119\u015bci mo\u017ce dlatego, gdy\u017c swoj\u0105 powie\u015b\u0107 kierowa\u0142 g\u0142\u00f3wnie do dzieci.<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"a5\">Fantastyka a wojna<\/h2>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\">Cho\u0107 ksi\u0105\u017cki fantasy obu tw\u00f3rc\u00f3w w \u015bwiecie, kt\u00f3ry jeszcze pami\u0119ta\u0142 II wojn\u0119 \u015bwiatow\u0105, by\u0142y wyczekiwane i ch\u0119tnie przyjmowane, budzi\u0142y te\u017c niech\u0119\u0107 (obaj autorzy byli profesorami, Tolkien bada\u0142 m.in. staroangielski i jest autorem esej\u00f3w dotycz\u0105cych j\u0119zyka, Lewis za\u015b wyk\u0142ada\u0142 literatur\u0119 \u015bredniowieczn\u0105). Najsilniej odczu\u0142 to autor \u015ar\u00f3dziemia, kt\u00f3ry znalaz\u0142 si\u0119 w ogniu krytyki koleg\u00f3w naukowc\u00f3w z uczelni. <\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\">Pr\u00f3ba zrozumienia tego zjawiska mo\u017ce prowadzi\u0107 do akcent\u00f3w, kt\u00f3re k\u0142adziono na literatur\u0119. Gdy Anglia zachwyca\u0142a si\u0119 <em>W\u0142adc\u0105 Pier\u015bcieni<\/em>, swojego <em>W\u0142adc\u0119 much<\/em> wyda\u0142 W. Golding. Powie\u015b\u0107 opowiadaj\u0105ca o dzieciach, kt\u00f3re na wyspie zaprowadzaj\u0105 sw\u00f3j w\u0142asny porz\u0105dek, pr\u00f3buj\u0105 sob\u0105 rz\u0105dzi\u0107 i zaprowadzi\u0107 porz\u0105dek i \u0142ad staje si\u0119 gorzkim studium psychiki cz\u0142owieka zniszczonej przez wojn\u0119, a tak\u017ce jest jedn\u0105 z najpopularniejszych antyutopii XX wieku. <\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\">Kilka lat wcze\u015bniej \u015bwiat pozna\u0142 kolejne dwie wa\u017cne ksi\u0105\u017cki: <em>Folwark zwierz\u0119cy<\/em> i <em>Rok 1984<\/em>. Obie nie kreowa\u0142y idyllicznych scenerii i pozytywnych przes\u0142a\u0144. \u015awiat rozlicza\u0142 si\u0119 z II wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105 i obserwowa\u0142 \u00f3wczesn\u0105 polityk\u0119 pa\u0144stw. Jak\u0105 rol\u0119 pe\u0142ni\u0142y na tym tle powie\u015bci fantasy Tolkiena i Lewisa?<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading has-medium-font-size\" id=\"a6\"><strong>Ucieczka od \u017cycia<\/strong>?<\/h2>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\">Cho\u0107 <em>Hobbit<\/em> ujrza\u0142 p\u00f3\u0142ki ksi\u0119gar\u0144 ju\u017c w latach 30. (czyli zanim Orwell i Golding opublikowali swoje antyutopie), o Tolkienie sta\u0142o si\u0119 naprawd\u0119 g\u0142o\u015bno dopiero w latach 50., gdy wyda\u0142 <em>W\u0142adc\u0119 Pier\u015bcieni<\/em> (a wi\u0119c chwil\u0119 po wydaniu niekt\u00f3rych ze wspomnianych wy\u017cej ksi\u0105\u017cek). Kroniki Narnijskie mieszcz\u0105 si\u0119 w podobnym czasie. Czy wi\u0119c fantastyk\u0119 mo\u017cna podejrzewa\u0107 o eskapizm? Celow\u0105 ucieczk\u0119 od problem\u00f3w w wymy\u015blony \u015bwiat?<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\">Uwa\u017cne zajrzenie w kreacj\u0119 \u015ar\u00f3dziemia oraz Narnii pokazuje walk\u0119 dobra ze z\u0142e, kt\u00f3ra to bitwa nie zawsze wydaje si\u0119 sprawiedliwa i przewidywalna. Konflikty z naszego \u015bwiata znajduj\u0105 uj\u015bcie w tych wymy\u015blonych krainach. Jest te\u017c kwestia problem\u00f3w spo\u0142ecznych. <\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"a7\">Obrona \u017cycia<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\">To u Tolkiena znajdujemy s\u0142owa Gandalfa m\u00f3wi\u0105ce o tym, by nie szafowa\u0107 wyrokami \u015bmierci (g\u0142os w sprawie kary \u015bmierci), jedna z bohaterek przybiera m\u0119skie szaty i wyrusza na wojn\u0119 (motyw przerobiony przez popkultur\u0119, ale maj\u0105cy swe korzenie kilka wiek\u00f3w wstecz u Tolkiena mo\u017ce by\u0107 pochwa\u0142\u0105 emancypacji w patriarchalnej w\u00f3wczas Europie), pokazanie istot niepozornych, kt\u00f3re poza zasi\u0119giem kr\u00f3l\u00f3w i w\u0142adc\u00f3w zmieniaj\u0105c losy \u015bwiata, ale te\u017c kilka innych rzeczy: wp\u0142yw z\u0142ej w\u0142adzy na losy \u015bwiata, potrzeba religii w \u017cyciu cz\u0142owieka (a tu pogl\u0105dy pisarza na rol\u0119 Opatrzno\u015bci), historia jako nauka wyci\u0105gania wniosk\u00f3w, pami\u0119\u0107 o dawnych wiekach \u017ar\u00f3d\u0142em to\u017csamo\u015bci ludzi itd. <\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\">To tylko kilka przyk\u0142ad\u00f3w, kt\u00f3re odnale\u017a\u0107 mo\u017cna u Tolkiena. Starannie zakamuflowanych, niekt\u00f3re by\u0107 mo\u017ce wynikaj\u0105 z analizy poczynionej dekady po opublikowaniu ksi\u0105\u017cki i mog\u0105 nie mie\u0107 odzwierciedlenia w tym, co planowa\u0142 pisarz, inne jeszcze by\u0142y aktualne wtedy, gdy powie\u015b\u0107 powsta\u0142a.<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"a8\">Alegoria \u017cycia<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\">Sam Tolkien nie lubi\u0142 alegorii i starannie broni\u0142 si\u0119 przed ni\u0105 (\u00f3wcze\u015bni krytycy widzieli np. w Pier\u015bcieniu analogi\u0119 do bomby atomowej). Biografia pisarza r\u00f3wnie\u017c ka\u017ce zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na jego zaanga\u017cowanie si\u0119 w \u017cycie spo\u0142eczne (syn, z kt\u00f3rym korespondowa\u0142, walczy\u0142 podczas wojny; pisarz za\u015b mia\u0142 sta\u0142\u0105 wiedz\u0119 o tym, co dzieje si\u0119 u brytyjskich \u017co\u0142nierzy). Podejrzenia o eskapizm rozmywa dog\u0142\u0119bna analiza list\u00f3w pisarza, w kt\u00f3rych wypowiada si\u0119 np. w kwestiach polityki.<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\">Zarzut dotycz\u0105cy eskapizmu w \u015bwiat fantastyki nie jest wcale nowy. W wielu przypadkach jest jednak mylny. Pisarz, kt\u00f3ry pragnie wykreowa\u0107 nowy \u015bwiat, czerpie z tego realnego pe\u0142nymi gar\u015bciami. Przemyca nie tylko w\u0142asne pogl\u0105dy, ale i problemy wsp\u00f3\u0142czesnego \u015bwiata. Wkomponowanie ich w wymy\u015blon\u0105 krain\u0119 by\u0107 mo\u017ce pozwala zamkn\u0105\u0107 je w niestarzej\u0105cych si\u0119 ramach krainy, kt\u00f3ra istnieje poza czasem?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\"><strong>ZOBACZ TAK\u017bE:<\/strong> <a href=\"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2023\/05\/01\/podroz-z-literackim-sztambuchem-ksiazkowy-esej\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Podr\u00f3\u017ce z literackim sztambuchem [esej]<\/a><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"a9\">5 powod\u00f3w dla kt\u00f3rych fantasy jest blisko rzeczywisto\u015bci<\/h2>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li class=\"has-medium-font-size\">Fantastyka cz\u0119sto w spos\u00f3b metaforyczny opisuje prawdziwe uczucia lub sytuacje.<\/li>\n\n\n\n<li class=\"has-medium-font-size\">Autor bardzo cz\u0119sto wplata prawdziwe wydarzenia, jak np. Tolkien we &#8220;W\u0142adcy Pier\u015bcieni&#8221; wpl\u00f3t\u0142 do\u015bwiadczenia z I wojny \u015bwiatowej.<\/li>\n\n\n\n<li class=\"has-medium-font-size\">Cho\u0107 krainy s\u0105 fantastyczne, gar\u015bciami czerpi\u0105 z historii, np. w budowie j\u0119zyk\u00f3w, zwyczaj\u00f3w dworskich, architektury \u015bredniowiecza.<\/li>\n\n\n\n<li class=\"has-medium-font-size\">Je\u015bli powie\u015b\u0107 nie czerpie z prawdziwych wydarze\u0144 lub uczu\u0107, mo\u017ce kreowa\u0107 uniwersalne mechanizmy znane z naszego \u015bwiata, jak np. walka dobra ze z\u0142em, w\u0142adza, manipulacja, dobro.<\/li>\n\n\n\n<li class=\"has-medium-font-size\">Czasem powie\u015bci fantasy potrafi\u0105 przewidywa\u0107 przysz\u0142o\u015b\u0107 jak cho\u0107by w przypadku ,,Roku 1984&#8243; Orwella.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-embed aligncenter is-type-wp-embed is-provider-poza-logik-wiara-i-samorozw-j-z-dusz-i-cia-em wp-block-embed-poza-logik-wiara-i-samorozw-j-z-dusz-i-cia-em\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\n<blockquote class=\"wp-embedded-content\" data-secret=\"9buRNk6m5i\"><a href=\"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2023\/05\/01\/podroz-z-literackim-sztambuchem-ksiazkowy-esej\/\">Podr\u00f3\u017c z literackim sztambuchem. Ksi\u0105\u017ckowy esej<\/a><\/blockquote><iframe loading=\"lazy\" class=\"wp-embedded-content\" sandbox=\"allow-scripts\" security=\"restricted\" style=\"position: absolute; visibility: hidden;\" title=\"&#8222;Podr\u00f3\u017c z literackim sztambuchem. Ksi\u0105\u017ckowy esej&#8221; &#8212; Poza Logik\u0105 - wiara i samorozw\u00f3j z dusz\u0105 i cia\u0142em\" src=\"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2023\/05\/01\/podroz-z-literackim-sztambuchem-ksiazkowy-esej\/embed\/#?secret=gnFoDjlxHi#?secret=9buRNk6m5i\" data-secret=\"9buRNk6m5i\" width=\"600\" height=\"338\" frameborder=\"0\" marginwidth=\"0\" marginheight=\"0\" scrolling=\"no\"><\/iframe>\n<\/div><\/figure>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p>Photo by <a href=\"https:\/\/unsplash.com\/@cedericvandenberghe?utm_source=unsplash&amp;utm_medium=referral&amp;utm_content=creditCopyText\">Cederic Vandenberghe<\/a> on <a href=\"https:\/\/unsplash.com\/photos\/closeup-photo-of-castle-with-mist-21DP3hytVHw?utm_source=unsplash&amp;utm_medium=referral&amp;utm_content=creditCopyText\">Unsplash<\/a><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ucieczka w fantasy to jakby ponowne odkrywanie w\u0142asnego \u015bwiata. Pytanie o to, czy fantastyka i eskapizm to poj\u0119cia sobie bliskie nie jest wcale nowe. Nawet&hellip; <\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":2334,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5,21],"tags":[49,417,82,126,202,216],"class_list":["post-1387","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-literatura","category-sztuka-i-popkultura","tag-c-s-lewis","tag-fantastyka","tag-fantasy","tag-literatura","tag-tolkien","tag-wladca-pierscieni"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.2 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Czy fantastyka opowiada prawd\u0119? Gdy pier\u015bcie\u0144 to bomba a \u015bwiat to fikcja - fantasy Tolkiena - Poza Logik\u0105 - wiara i samorozw\u00f3j z dusz\u0105 i cia\u0142em<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Ucieczka w fantasy to jakby ponowne odkrywanie w\u0142asnego \u015bwiata. Czy fantastyka i eskapizm to poj\u0119cia sobie bliskie?\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2023\/05\/01\/pierscien-to-bomba-a-swiat-to-fikcja\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Czy fantastyka opowiada prawd\u0119? Gdy pier\u015bcie\u0144 to bomba a \u015bwiat to fikcja - fantasy Tolkiena - Poza Logik\u0105 - wiara i samorozw\u00f3j z dusz\u0105 i cia\u0142em\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Ucieczka w fantasy to jakby ponowne odkrywanie w\u0142asnego \u015bwiata. Czy fantastyka i eskapizm to poj\u0119cia sobie bliskie?\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2023\/05\/01\/pierscien-to-bomba-a-swiat-to-fikcja\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Poza Logik\u0105 - wiara i samorozw\u00f3j z dusz\u0105 i cia\u0142em\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/pozalogika\" \/>\n<meta property=\"article:author\" content=\"Facebook.com\/pozalogika\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2023-05-01T13:18:01+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-04-09T12:41:33+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"http:\/\/pozalogika.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/cederic-vandenberghe-21DP3hytVHw-unsplash1.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1920\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1282\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Dariusz Oko\u0144\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Dariusz Oko\u0144\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"8 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2023\/05\/01\/pierscien-to-bomba-a-swiat-to-fikcja\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2023\/05\/01\/pierscien-to-bomba-a-swiat-to-fikcja\/\"},\"author\":{\"name\":\"Dariusz Oko\u0144\",\"@id\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/#\/schema\/person\/ee8191446daee40e746b1fe60afe6a15\"},\"headline\":\"Czy fantastyka opowiada prawd\u0119? Gdy pier\u015bcie\u0144 to bomba a \u015bwiat to fikcja &#8211; fantasy Tolkiena\",\"datePublished\":\"2023-05-01T13:18:01+00:00\",\"dateModified\":\"2026-04-09T12:41:33+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2023\/05\/01\/pierscien-to-bomba-a-swiat-to-fikcja\/\"},\"wordCount\":1469,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2023\/05\/01\/pierscien-to-bomba-a-swiat-to-fikcja\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/cederic-vandenberghe-21DP3hytVHw-unsplash1.jpg\",\"keywords\":[\"C.S.Lewis\",\"fantastyka\",\"fantasy\",\"literatura\",\"Tolkien\",\"W\u0142adca Pier\u015bcieni\"],\"articleSection\":[\"Literatura\",\"Sztuka i popkultura\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2023\/05\/01\/pierscien-to-bomba-a-swiat-to-fikcja\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2023\/05\/01\/pierscien-to-bomba-a-swiat-to-fikcja\/\",\"url\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2023\/05\/01\/pierscien-to-bomba-a-swiat-to-fikcja\/\",\"name\":\"Czy fantastyka opowiada prawd\u0119? Gdy pier\u015bcie\u0144 to bomba a \u015bwiat to fikcja - fantasy Tolkiena - Poza Logik\u0105 - wiara i samorozw\u00f3j z dusz\u0105 i cia\u0142em\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2023\/05\/01\/pierscien-to-bomba-a-swiat-to-fikcja\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2023\/05\/01\/pierscien-to-bomba-a-swiat-to-fikcja\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/cederic-vandenberghe-21DP3hytVHw-unsplash1.jpg\",\"datePublished\":\"2023-05-01T13:18:01+00:00\",\"dateModified\":\"2026-04-09T12:41:33+00:00\",\"description\":\"Ucieczka w fantasy to jakby ponowne odkrywanie w\u0142asnego \u015bwiata. Czy fantastyka i eskapizm to poj\u0119cia sobie bliskie?\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2023\/05\/01\/pierscien-to-bomba-a-swiat-to-fikcja\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2023\/05\/01\/pierscien-to-bomba-a-swiat-to-fikcja\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2023\/05\/01\/pierscien-to-bomba-a-swiat-to-fikcja\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/cederic-vandenberghe-21DP3hytVHw-unsplash1.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/cederic-vandenberghe-21DP3hytVHw-unsplash1.jpg\",\"width\":1920,\"height\":1282,\"caption\":\"obraz zamku w stylu fantasy\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2023\/05\/01\/pierscien-to-bomba-a-swiat-to-fikcja\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Czy fantastyka opowiada prawd\u0119? Gdy pier\u015bcie\u0144 to bomba a \u015bwiat to fikcja &#8211; fantasy Tolkiena\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/#website\",\"url\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/\",\"name\":\"Poza Logik\u0105\",\"description\":\"\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/#organization\",\"name\":\"Poza Logik\u0105. Chrze\u015bcija\u0144ski coaching i wiara\",\"url\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"http:\/\/pozalogika.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/img_1_1742766565195.jpg\",\"contentUrl\":\"http:\/\/pozalogika.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/img_1_1742766565195.jpg\",\"width\":1070,\"height\":1070,\"caption\":\"Poza Logik\u0105. Chrze\u015bcija\u0144ski coaching i wiara\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/#\/schema\/logo\/image\/\"},\"sameAs\":[\"https:\/\/www.facebook.com\/pozalogika\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/#\/schema\/person\/ee8191446daee40e746b1fe60afe6a15\",\"name\":\"Dariusz Oko\u0144\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/f5dc13b34a676c3c209a378216dad3cb59335cb1fb19a05d3352eff47b8924f9?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/f5dc13b34a676c3c209a378216dad3cb59335cb1fb19a05d3352eff47b8924f9?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/f5dc13b34a676c3c209a378216dad3cb59335cb1fb19a05d3352eff47b8924f9?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Dariusz Oko\u0144\"},\"description\":\"Z wykszta\u0142cenia dziennikarz i trener rozwoju osobistego, w wolnych chwilach pasjonat literatury, biegania, fotografii i samorozwoju. Wierzy w rol\u0119 \u015bwieckich w Ko\u015bciele a tak\u017ce wierzy w holistyczne podej\u015bcie do cz\u0142owieka, to dlatego uczestniczy\u0142 w kursach z zakresu dietetyki oraz treningu personalnego. Aktywno\u015b\u0107 fizyczna to nie wszystko, \u0142\u0105czy j\u0105 wi\u0119c z zainteresowaniem psychologi\u0105 oraz teologi\u0105 katolick\u0105.\",\"sameAs\":[\"http:\/\/www.pozalogika.pl\",\"Facebook.com\/pozalogika\",\"Instagram.com\/pozalogika\"],\"url\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/author\/admin9010\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Czy fantastyka opowiada prawd\u0119? Gdy pier\u015bcie\u0144 to bomba a \u015bwiat to fikcja - fantasy Tolkiena - Poza Logik\u0105 - wiara i samorozw\u00f3j z dusz\u0105 i cia\u0142em","description":"Ucieczka w fantasy to jakby ponowne odkrywanie w\u0142asnego \u015bwiata. Czy fantastyka i eskapizm to poj\u0119cia sobie bliskie?","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2023\/05\/01\/pierscien-to-bomba-a-swiat-to-fikcja\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Czy fantastyka opowiada prawd\u0119? Gdy pier\u015bcie\u0144 to bomba a \u015bwiat to fikcja - fantasy Tolkiena - Poza Logik\u0105 - wiara i samorozw\u00f3j z dusz\u0105 i cia\u0142em","og_description":"Ucieczka w fantasy to jakby ponowne odkrywanie w\u0142asnego \u015bwiata. Czy fantastyka i eskapizm to poj\u0119cia sobie bliskie?","og_url":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2023\/05\/01\/pierscien-to-bomba-a-swiat-to-fikcja\/","og_site_name":"Poza Logik\u0105 - wiara i samorozw\u00f3j z dusz\u0105 i cia\u0142em","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/pozalogika","article_author":"Facebook.com\/pozalogika","article_published_time":"2023-05-01T13:18:01+00:00","article_modified_time":"2026-04-09T12:41:33+00:00","og_image":[{"width":1920,"height":1282,"url":"http:\/\/pozalogika.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/cederic-vandenberghe-21DP3hytVHw-unsplash1.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Dariusz Oko\u0144","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"Dariusz Oko\u0144","Szacowany czas czytania":"8 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2023\/05\/01\/pierscien-to-bomba-a-swiat-to-fikcja\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2023\/05\/01\/pierscien-to-bomba-a-swiat-to-fikcja\/"},"author":{"name":"Dariusz Oko\u0144","@id":"https:\/\/pozalogika.pl\/#\/schema\/person\/ee8191446daee40e746b1fe60afe6a15"},"headline":"Czy fantastyka opowiada prawd\u0119? Gdy pier\u015bcie\u0144 to bomba a \u015bwiat to fikcja &#8211; fantasy Tolkiena","datePublished":"2023-05-01T13:18:01+00:00","dateModified":"2026-04-09T12:41:33+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2023\/05\/01\/pierscien-to-bomba-a-swiat-to-fikcja\/"},"wordCount":1469,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/pozalogika.pl\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2023\/05\/01\/pierscien-to-bomba-a-swiat-to-fikcja\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/pozalogika.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/cederic-vandenberghe-21DP3hytVHw-unsplash1.jpg","keywords":["C.S.Lewis","fantastyka","fantasy","literatura","Tolkien","W\u0142adca Pier\u015bcieni"],"articleSection":["Literatura","Sztuka i popkultura"],"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2023\/05\/01\/pierscien-to-bomba-a-swiat-to-fikcja\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2023\/05\/01\/pierscien-to-bomba-a-swiat-to-fikcja\/","url":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2023\/05\/01\/pierscien-to-bomba-a-swiat-to-fikcja\/","name":"Czy fantastyka opowiada prawd\u0119? Gdy pier\u015bcie\u0144 to bomba a \u015bwiat to fikcja - fantasy Tolkiena - Poza Logik\u0105 - wiara i samorozw\u00f3j z dusz\u0105 i cia\u0142em","isPartOf":{"@id":"https:\/\/pozalogika.pl\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2023\/05\/01\/pierscien-to-bomba-a-swiat-to-fikcja\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2023\/05\/01\/pierscien-to-bomba-a-swiat-to-fikcja\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/pozalogika.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/cederic-vandenberghe-21DP3hytVHw-unsplash1.jpg","datePublished":"2023-05-01T13:18:01+00:00","dateModified":"2026-04-09T12:41:33+00:00","description":"Ucieczka w fantasy to jakby ponowne odkrywanie w\u0142asnego \u015bwiata. Czy fantastyka i eskapizm to poj\u0119cia sobie bliskie?","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2023\/05\/01\/pierscien-to-bomba-a-swiat-to-fikcja\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2023\/05\/01\/pierscien-to-bomba-a-swiat-to-fikcja\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2023\/05\/01\/pierscien-to-bomba-a-swiat-to-fikcja\/#primaryimage","url":"https:\/\/pozalogika.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/cederic-vandenberghe-21DP3hytVHw-unsplash1.jpg","contentUrl":"https:\/\/pozalogika.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/cederic-vandenberghe-21DP3hytVHw-unsplash1.jpg","width":1920,"height":1282,"caption":"obraz zamku w stylu fantasy"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2023\/05\/01\/pierscien-to-bomba-a-swiat-to-fikcja\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/pozalogika.pl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Czy fantastyka opowiada prawd\u0119? Gdy pier\u015bcie\u0144 to bomba a \u015bwiat to fikcja &#8211; fantasy Tolkiena"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/pozalogika.pl\/#website","url":"https:\/\/pozalogika.pl\/","name":"Poza Logik\u0105","description":"","publisher":{"@id":"https:\/\/pozalogika.pl\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/pozalogika.pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/pozalogika.pl\/#organization","name":"Poza Logik\u0105. Chrze\u015bcija\u0144ski coaching i wiara","url":"https:\/\/pozalogika.pl\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/pozalogika.pl\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"http:\/\/pozalogika.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/img_1_1742766565195.jpg","contentUrl":"http:\/\/pozalogika.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/img_1_1742766565195.jpg","width":1070,"height":1070,"caption":"Poza Logik\u0105. Chrze\u015bcija\u0144ski coaching i wiara"},"image":{"@id":"https:\/\/pozalogika.pl\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/pozalogika"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/pozalogika.pl\/#\/schema\/person\/ee8191446daee40e746b1fe60afe6a15","name":"Dariusz Oko\u0144","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/f5dc13b34a676c3c209a378216dad3cb59335cb1fb19a05d3352eff47b8924f9?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/f5dc13b34a676c3c209a378216dad3cb59335cb1fb19a05d3352eff47b8924f9?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/f5dc13b34a676c3c209a378216dad3cb59335cb1fb19a05d3352eff47b8924f9?s=96&d=mm&r=g","caption":"Dariusz Oko\u0144"},"description":"Z wykszta\u0142cenia dziennikarz i trener rozwoju osobistego, w wolnych chwilach pasjonat literatury, biegania, fotografii i samorozwoju. Wierzy w rol\u0119 \u015bwieckich w Ko\u015bciele a tak\u017ce wierzy w holistyczne podej\u015bcie do cz\u0142owieka, to dlatego uczestniczy\u0142 w kursach z zakresu dietetyki oraz treningu personalnego. Aktywno\u015b\u0107 fizyczna to nie wszystko, \u0142\u0105czy j\u0105 wi\u0119c z zainteresowaniem psychologi\u0105 oraz teologi\u0105 katolick\u0105.","sameAs":["http:\/\/www.pozalogika.pl","Facebook.com\/pozalogika","Instagram.com\/pozalogika"],"url":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/author\/admin9010\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1387","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1387"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1387\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2726,"href":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1387\/revisions\/2726"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2334"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1387"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1387"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1387"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}