{"id":1831,"date":"2024-08-17T21:12:57","date_gmt":"2024-08-17T21:12:57","guid":{"rendered":"https:\/\/pozalogika.pl\/?p=1831"},"modified":"2026-04-08T00:03:45","modified_gmt":"2026-04-08T00:03:45","slug":"znalezc-ukojenie-otworzyc-sie-na-czlowieka-list-ojca-swietego-franciszka-o-roli-literatury-w-formacji","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2024\/08\/17\/znalezc-ukojenie-otworzyc-sie-na-czlowieka-list-ojca-swietego-franciszka-o-roli-literatury-w-formacji\/","title":{"rendered":"Jak znale\u017a\u0107 ukojenie i otworzy\u0107 si\u0119 na cz\u0142owieka? List Ojca \u015awi\u0119tego Franciszka o roli literatury w formacji"},"content":{"rendered":"\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"684\" src=\"http:\/\/pozalogika.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/pexels-abby-chung-371167-1106468-1024x684.jpg\" alt=\"Literatura, na zdj\u0119ciu kobieta ogl\u0105da rega\u0142y z ksi\u0105\u017ckami\" class=\"wp-image-1838\" srcset=\"https:\/\/pozalogika.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/pexels-abby-chung-371167-1106468-1024x684.jpg 1024w, https:\/\/pozalogika.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/pexels-abby-chung-371167-1106468-300x200.jpg 300w, https:\/\/pozalogika.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/pexels-abby-chung-371167-1106468-768x513.jpg 768w, https:\/\/pozalogika.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/pexels-abby-chung-371167-1106468-1536x1025.jpg 1536w, https:\/\/pozalogika.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/pexels-abby-chung-371167-1106468-2048x1367.jpg 2048w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size wp-block-paragraph\"><br><br><strong>Literatura jest t\u0105 dziedzin\u0105 \u017cycia, o kt\u00f3rej lubi\u0119 s\u0142ucha\u0107 i rozmawia\u0107, z najwi\u0119ksz\u0105 przyjemno\u015bci\u0105. Gdy us\u0142ysza\u0142em, \u017ce Papie\u017c Franciszek stworzy\u0142 list o literaturze, by\u0142em niezwykle ciekawy. List z jednej strony pojawia\u0142 si\u0119 w sieci jako takie ,,wow&#8221; (wiadomo, ksi\u0105\u017ckoholicy to zwarta grupa) a z drugiej strony chyba troch\u0119 tylko przemkn\u0105\u0142, cho\u0107 jakie\u015b \u015blady widzia\u0142em w sieci. Tylko jak pisa\u0107 o literaturze? Chyba rok mi zesz\u0142o kiedy\u015b, aby o literaturze opowiedzie\u0107 (je\u015bli masz ochot\u0119, zapraszam do mojego eseju <a href=\"http:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2023\/05\/01\/podroz-z-literackim-sztambuchem-ksiazkowy-esej\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Podr\u00f3\u017c z literackim sztambuchem<\/a><\/strong><\/p>\n\n\n\n<!--more-->\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Spis tre\u015bci:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong><a href=\"#a1\">M\u00f3w o niej szeptem<\/a><\/strong><\/li>\n\n\n\n<li><strong><a href=\"#a2\">Znale\u017a\u0107 ulg\u0119<\/a><\/strong><\/li>\n\n\n\n<li><strong><a href=\"#a3\">Jak na nas dzia\u0142aj\u0105 ksi\u0105\u017cki? 6 cech<\/a><\/strong><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#a4\"><strong>FAQ<\/strong><\/a><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size wp-block-paragraph\">Ale co z tym listem? ,,List Ojca \u015awi\u0119tego Franciszka o roli literatury w formacji&#8221; (<a href=\"https:\/\/www.vatican.va\/content\/francesco\/pl\/letters\/2024\/documents\/20240717-lettera-ruolo-letteratura-formazione.html\" data-type=\"link\" data-id=\"https:\/\/www.vatican.va\/content\/francesco\/pl\/letters\/2024\/documents\/20240717-lettera-ruolo-letteratura-formazione.html\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">mo\u017cna go pobra\u0107 z sieci<\/a>) jest kr\u00f3tki, ale bardzo tre\u015bciwy. Papie\u017c zreszt\u0105 ma taki styl pisania: kr\u00f3tkie, na\u0142adowane tre\u015bci\u0105 zdania, dynamizm tre\u015bci, metafora i celno\u015b\u0107 spostrze\u017cenia (dzia\u0142a jak espresso, cho\u0107 powinienem powiedzie\u0107: jak orze\u017awiaj\u0105ce a daj\u0105ce kopa terere, bo przecie\u017c Franciszek to mi\u0142o\u015bnik yerby, a ta daje kopa i rozk\u0142ada to w czasie). List zawiera mn\u00f3stwo pi\u0119knych literacko zda\u0144, chcia\u0142bym wyj\u015b\u0107 od jednego z cytat\u00f3w:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p class=\"has-medium-font-size wp-block-paragraph\">,,P\u0142acz\u0105c nad losem bohater\u00f3w, p\u0142aczemy w g\u0142\u0119bi duszy nad sob\u0105 i w\u0142asn\u0105 pustk\u0105, w\u0142asnymi brakami, w\u0142asn\u0105 samotno\u015bci\u0105&#8221;.<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size wp-block-paragraph\">To jeden z poruszonych przez Papie\u017ca w\u0105tk\u00f3w: poszukiwanie w literaturze ukojenia, sensu, \u0107wiczenie siebie z empatii, ale i pr\u00f3ba otwarcia si\u0119, zrozumienia i dotarcia do drugiego cz\u0142owieka. Pierwotnie maj\u0105cy by\u0107 skierowany do kap\u0142an\u00f3w, list zosta\u0142 wypuszczony w \u015bwiat do ka\u017cdego. Bo przecie\u017c to ka\u017cdy cz\u0142owiek jest powo\u0142any do dobra, do \u015bwi\u0119to\u015bci, a literatura mo\u017ce by\u0107 do tego narz\u0119dziem (przypomina mi si\u0119 adhortacja ,,Gaudete et exsultate&#8221;, w kt\u00f3rej Papie\u017c wzruszaj\u0105co pisze o tej \u015bwi\u0119to\u015bci codzienno\u015bci). Obcowanie z literatur\u0105, wskazuje Papie\u017c, to droga prze\u017cywania tego, co stworzy\u0142 pisarz: <\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p class=\"has-medium-font-size wp-block-paragraph\">,,podczas czytania ksi\u0105\u017cki czytelnik jest znacznie bardziej aktywny. W pewien spos\u00f3b przepisuje dzie\u0142o, wzmacnia je swoj\u0105 wyobra\u017ani\u0105, tworzy \u015bwiat, wykorzystuje swoje umiej\u0119tno\u015bci, pami\u0119\u0107, marzenia, w\u0142asn\u0105 histori\u0119 pe\u0142n\u0105 dramatyzmu i symboliki, i w ten spos\u00f3b powstaje dzie\u0142o zupe\u0142nie inne ni\u017c to, kt\u00f3re autor zamierza\u0142 napisa\u0107. Dzie\u0142o literackie jest zatem \u017cywym i zawsze p\u0142odnym tekstem, zdolnym do przemawiania na wiele sposob\u00f3w i tworzenia oryginalnej syntezy z ka\u017cdym czytelnikiem, z kt\u00f3rym si\u0119 spotyka. Czytaj\u0105c, czytelnik wzbogaca si\u0119 o to, co otrzymuje od autora, ale to jednocze\u015bnie pozwala mu rozkwita\u0107 w bogactwie w\u0142asnej osoby, tak \u017ce ka\u017cde nowe dzie\u0142o, kt\u00f3re czyta, odnawia i rozszerza jego osobisty wszech\u015bwiat&#8221;. <\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size wp-block-paragraph\">Wchodz\u0105c wi\u0119c do tego \u015bwiata wyobra\u017ani, empatii pisarza stajesz si\u0119 innym cz\u0142owiekiem, przejmujesz poniek\u0105d inn\u0105 wra\u017cliwo\u015b\u0107, inny punkt widzenia. Lektura jest ,,\u017cywa&#8221; a czytelnik jest nie tylko odbiorc\u0105 ale i poniek\u0105d za spraw\u0105 swej wyobra\u017ani i tw\u00f3rc\u0105 stworzonego \u015bwiata literackiego. Literatura to wreszcie, prze\u017cywaj\u0105c inne punkty widzenia (i jednocze\u015bnie otwieraj\u0105c si\u0119 na drugiego cz\u0142owieka, na jego g\u0142os), poszukiwanie. Franciszek tak o tym m\u00f3wi, odsy\u0142aj\u0105c do A. Spadaro: ,,W ko\u0144cu serce szuka czego\u015b wi\u0119cej i ka\u017cdy znajduje swoj\u0105 w\u0142asn\u0105 drog\u0119 w literaturze&#8221;, za Borgesem za\u015b Papie\u017c wspomni o tym, \u017ce czytaj\u0105c s\u0142uchasz czyjego\u015b g\u0142osu. <\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size wp-block-paragraph\">Bo cho\u0107 Franciszek m\u00f3wi o pi\u0119knie literatury, nie zapomina o tym, \u017ce jest ona narz\u0119dziem w\u0142a\u015bnie s\u0142uchania i dotarcia do drugiego cz\u0142owieka. Przywo\u0142uje tu cho\u0107by \u015bw. Paw\u0142a, kt\u00f3ry g\u0142osi Chrystusa i jednocze\u015bnie zna poezj\u0119 tych, do kt\u00f3rych idzie g\u0142osi\u0107. Literatura pomaga czyni\u0107 kap\u0142an\u00f3w wra\u017cliwymi na cz\u0142owiecze\u0144stwo Chrystusa (por. pkt 15 listu). Na tej drodze ,,Ka\u017cdy znajdzie ksi\u0105\u017cki, kt\u00f3re przem\u00f3wi\u0105 do jego \u017cycia i stan\u0105 si\u0119 prawdziwymi towarzyszami jego podr\u00f3\u017cy&#8221;.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size wp-block-paragraph\"> I mnie si\u0119 przypomnia\u0142 i ,,Wilk stepowy&#8221; H. Hessego, moralnie mnie wa\u0142kuj\u0105cy Graham Grenne w ,,Sednie sprawy&#8221; oraz ,,Mocy i chwale&#8221;, ale i przecie\u017c ukochany Tolkien, ucz\u0105cy mnie stawia\u0107 pierwsze kroki w teologii C.S. Lewis (kt\u00f3rego te\u017c w tym li\u015bcie i parafrazuje, i cytuje Papie\u017c), ale i ksi\u0119gi Biblii gdy zachwyca\u0142em si\u0119 poezj\u0105 i pi\u0119knem Pisma, a p\u00f3\u017aniej szed\u0142em z r\u00f3\u017cnymi postaciami przez \u017cycie.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size wp-block-paragraph\">Czytanie to otwarcie na drugiego cz\u0142owieka, to wchodzenie w rol\u0119 postaci, od kt\u00f3rej czerpiemy nauki dla nas jakby z czyjego\u015b \u017cycia i do\u015bwiadczenia, znajdujemy rozwi\u0105zania na przysz\u0142e problemy. <\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p class=\"has-medium-font-size wp-block-paragraph\">,,Czytaj\u0105c jak\u0105\u015b histori\u0119, dzi\u0119ki wizji autora, ka\u017cdy na sw\u00f3j spos\u00f3b wyobra\u017ca sobie p\u0142acz porzuconej dziewczynki, staruszk\u0119 przykrywaj\u0105c\u0105 \u015bpi\u0105cego wnuka, determinacj\u0119 drobnego przedsi\u0119biorcy staraj\u0105cego si\u0119 przetrwa\u0107 pomimo trudno\u015bci, upokorzenie kogo\u015b, kto czuje si\u0119 krytykowany przez wszystkich, ch\u0142opca, kt\u00f3ry snuje marzenia b\u0119d\u0105ce jedyn\u0105 ucieczk\u0105 przed b\u00f3lem n\u0119dznego i brutalnego \u017cycia. Kiedy odnajdujemy \u015blady naszego wewn\u0119trznego \u015bwiata po\u015br\u00f3d tych historii, stajemy si\u0119 bardziej wra\u017cliwi na do\u015bwiadczenia innych, wykraczamy poza siebie, aby wej\u015b\u0107 w ich g\u0142\u0119bi\u0119, mo\u017cemy nieco lepiej zrozumie\u0107 ich zmagania i pragnienia, widzimy rzeczywisto\u015b\u0107 ich oczami i ostatecznie stajemy si\u0119 wsp\u00f3\u0142towarzyszami podr\u00f3\u017cy. <\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size wp-block-paragraph\">W ten spos\u00f3b zanurzamy si\u0119 w konkretn\u0105, wewn\u0119trzn\u0105 egzystencj\u0119 sprzedawcy owoc\u00f3w, prostytutki, dziecka dorastaj\u0105cego bez rodzic\u00f3w, kobiety murarza, starej kobiety, kt\u00f3ra wci\u0105\u017c wierzy, \u017ce znajdzie swojego ksi\u0119cia. I mo\u017cemy to zrobi\u0107 z empati\u0105, a czasem z tolerancj\u0105 i zrozumieniem&#8221;<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size wp-block-paragraph\">Ten cytat to jest w og\u00f3le jaki\u015b kosmos. Ubra\u0107 pi\u0119kno i istot\u0119 literatury ale i \u017cycia w tak kr\u00f3tkim a tak pojemnym fragmencie, to niezwyk\u0142y talent. Polecam wi\u0119c lektur\u0119 tego kr\u00f3tkiego listu. <\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size wp-block-paragraph\" id=\"a1\"><strong>M\u00f3w o niej szeptem<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size wp-block-paragraph\">Literatura, ale i sztuka na nas oddzia\u0142uje na ka\u017cdym kroku. Wiedz\u0105 o tym wszyscy. Raz daje ukojenie emocjom, innym razem prowokuje do dzia\u0142ania lub opisuje nieopisywalne stany wewn\u0119trzne. Stara si\u0119 im cho\u0107 troch\u0119 nada\u0107 posta\u0107. Pami\u0119tam pierwsze spotkanie z Dostojewskim, odby\u0142o si\u0119 jak u chyba wielu z nas, od <em>Zbrodni i kary<\/em>. Potem by\u0142y kolejne ksi\u0105\u017cki pisarza i podczas ich lektury czu\u0142em smutek, chcia\u0142em by\u0107 samemu. Ale mimo wszystko by\u0142o to do\u015bwiadczenie oczyszczaj\u0105ce, bo <em>reset <\/em>pom\u00f3g\u0142 od nowa zacz\u0105\u0107 wiele rzeczy. Sztuka realnie na nas mo\u017ce wp\u0142ywa\u0107, pomaga wyrazi\u0107 te emocje, kt\u00f3rych inaczej nie potrafimy. Spotyka si\u0119 ludzi, kt\u00f3rzy problem za\u0142atwiaj\u0105&#8230; smutn\u0105 muzyk\u0105. <\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size wp-block-paragraph\">Do\u0142uj\u0105 si\u0119 celowo (czy to dlatego na YT tyle film\u00f3w z czym\u015b w rodzaju <em>bardzo smutna piosenka<\/em> albo <em>dziesi\u0119\u0107 smutnych piosenek wszechczas\u00f3w<\/em>?). Ale to ich mo\u017ce oczyszcza, pozwala wyrzuci\u0107 b\u00f3l, by powsta\u0107 i mie\u0107 si\u0142\u0119. Albo mo\u017ce najpe\u0142niej odzwierciedla stan ich wn\u0119trza? Sztuka pomaga, popkultura te\u017c. Literatura pozwala \u0142atwiej znie\u015b\u0107 gorycz \u017cycia. Ale przecie\u017c i cieszy\u0107 si\u0119 z jego barw. Chyba m.in. i o tym jest ten fragment u Papie\u017ca o prze\u017cywaniu i wyci\u0105ganiu do\u015bwiadcze\u0144 z \u017cycia bohater\u00f3w literackich oraz wizji pisarza.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size wp-block-paragraph\"><strong>Prawie ka\u017cdy artysta to coach. Porusza cienk\u0105 membran\u0119 emocji, by cho\u0107 troch\u0119 co\u015b w cz\u0142owieku zmieni\u0107, wskaza\u0107 mu drog\u0119, zada\u0107 pytanie. To nie taka tradycyjna sesja terapeutyczna, to jednostronny akt, monolog tw\u00f3rcy i interakcja dzie\u0142a z odbiorc\u0105. To w\u0142a\u015bnie ten ostatni musi samego siebie wys\u0142ucha\u0107 i pom\u00f3c za pomoc\u0105 otrzymanych \u015brodk\u00f3w. Sesj\u0105 terapeutyczn\u0105 mo\u017ce by\u0107 ksi\u0105\u017cka, p\u0142yta, film. To one cz\u0119sto mog\u0105 nak\u0142ania\u0107 do zmian siebie.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size wp-block-paragraph\">Czytaj\u0105c czasem mo\u017cemy te\u017c trafi\u0107 na manowce fikcji. Tu chcia\u0142bym pokr\u00f3tce wskaza\u0107 na pewne zjawisko i odes\u0142a\u0107 do tekstu z najnowszego Miesi\u0119cznika ,,W Drodze&#8221;. Profesor Barbara Chyrowicz w tek\u015bcie <a data-type=\"link\" data-id=\"https:\/\/wdrodze.pl\/article\/fikcja-i-zwodnicze-strategie\/\" href=\"https:\/\/wdrodze.pl\/article\/fikcja-i-zwodnicze-strategie\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">,,Fikcja i zwodnicze strategie&#8221;<\/a> rozpoczyna tekst (bardzo pomocny w rozeznawaniu naszej codzienno\u015bci pod k\u0105tem s\u0142\u00f3w i tego, czy aby na  pewno m\u00f3wimy prawd\u0119?) od fikcji w literaturze, o jej umowno\u015bci. <\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size wp-block-paragraph\">Bardzo polecam ten artyku\u0142, bo cho\u0107 od literatury jedynie wychodzi i pod\u0105\u017ca swoj\u0105 tytu\u0142ow\u0105 drog\u0105, to jest \u015bwietnym spojrzeniem na zjawisko r\u00f3\u017cnych k\u0142amstw, p\u00f3\u0142prawd i p\u00f3\u0142\u015brodk\u00f3w oraz przemilcze\u0144 (w og\u00f3le od lektury tego tekstu mo\u017cna wyj\u015b\u0107 dalej w kierunku manipulacji, fakenews\u00f3w, deepfake&#8217;\u00f3w, tworzenia alternatywnej rzeczywisto\u015bci przekazu medialnego na platformach spo\u0142eczno\u015bciowych, tej &#8220;ba\u0144ki&#8221; informacyjnej opartej na k\u0142amstwie; skoro to format &#8220;pras\u00f3wkowy&#8221; na moim blogu to musz\u0119 wspomnie\u0107 o artykule o kampanii prezydenckiej na platformie X &#8211; dawny Twitter- o kt\u00f3rej w <a data-type=\"link\" data-id=\"https:\/\/www.tygodnikpowszechny.pl\/donald-trump-i-elon-musk-do-czego-moga-sie-razem-posunac-187943\" href=\"https:\/\/www.tygodnikpowszechny.pl\/donald-trump-i-elon-musk-do-czego-moga-sie-razem-posunac-187943\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Tygodniku Powszechnym<\/a> pisz\u0105 Agata Ka\u017amierska i Wojciech Brzezi\u0144ski, jest te\u017c o w\u0142a\u015bcicielu platformy &#8211; E.Musku).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size wp-block-paragraph\" id=\"a2\"><strong>Znale\u017a\u0107 ulg\u0119<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size wp-block-paragraph\">Od lat jestem zapalonym czytelnikiem, by\u0142em te\u017c recenzentem przez kilka lat (czasem do gatunku wracam) i przez lata pisa\u0142em powie\u015bci, opowiadania, wiersze. Czuj\u0119 si\u0119 jakby na trzech frontach tego \u015bwiata, bo te fronty czasem delikatnie si\u0119 podszczypuj\u0105 i nie zgadzaj\u0105 \u017ce sob\u0105, ale jednak mo\u017ce to nie wojenne fronty a granicz\u0105cy \u017ce sob\u0105 s\u0105siedzi (zazwyczaj si\u0119 delikatnie nie zgadzaj\u0105 ale jednak \u017cyj\u0105 \u017ce sob\u0105). Przez ten czas zadawa\u0142em sobie wiele pyta\u0144 lub pojawia\u0142o si\u0119 we mnie wiele my\u015bli, np. taka czy mo\u017cna czyta\u0107 duchowo\u015b\u0107 Karmelu i popularne powie\u015bci? <\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size wp-block-paragraph\">Czy to si\u0119 nie wyklucza? (tym listem Papie\u017c mnie jednak uspokoi\u0142, ale i w tym tygodniu czyta\u0142em ksi\u0105\u017ck\u0119 ,,Dbaj o dzi\u015b. 365 dni ze s\u0142owami ks. Piotra Pawlukiewicza, w \u015bwi\u0119to Wniebowzi\u0119cia Naj\u015bwi\u0119tszej Maryi Panny ksi\u0105dz Piotr pisa\u0142 o tym, \u017ce Maryja uda\u0142a si\u0119 w g\u00f3ry, jak pami\u0119tamy sz\u0142a do El\u017cbiety, i ksi\u0105dz notuje: ,, Musimy i\u015b\u0107 w g\u00f3ry (&#8230;) To jest znak rozwoju cz\u0142owiecze\u0144stwa: patrze\u0107 na to, co wy\u017cej. Poprzez kontakt z poezj\u0105, sztuk\u0105, literatur\u0105 powoli do tego dochodzimy, dorastamy (&#8230;)&#8221;, str. 258 wspomnianej ksi\u0105\u017cki). Czy mo\u017ce nam si\u0119 podoba\u0107 pop ale i barokowa muzyka? <\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size wp-block-paragraph\">Gdzie\u015b w warstwie takiej rozrywki intelektualnej ,,walcz\u0119&#8221; o nie dzielenie kultury na wysok\u0105 lub nisk\u0105 (pisa\u0142em o tym w eseju <a data-type=\"link\" data-id=\"http:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2022\/08\/12\/kulturalna-gasienica-popkulturowy-motyl-esej\/\" href=\"http:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2022\/08\/12\/kulturalna-gasienica-popkulturowy-motyl-esej\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">,,Kulturalna g\u0105sienica, popkulturowy motyl&#8221;<\/a>). Mog\u0105 by\u0107 dzie\u0142a s\u0142abe technicznie, proste, masowe, ale czy i w nich nie znajdziemy odpowiedzi na nasze pytania? Gdy B\u00f3g b\u0119dzie chcia\u0142, pos\u0142u\u017cy si\u0119 nimi (pod warunkiem, \u017ce nasze serce b\u0119dzie dostatecznie otwarte na te odpowiedzi).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size wp-block-paragraph\">Literatura pomaga znale\u017a\u0107 ulg\u0119, otworzy\u0107 si\u0119 na drugiego cz\u0142owieka, mo\u017ce by\u0107 te\u017c narz\u0119dziem ewangelizacyjnym (lub nawet przez jaki\u015b fragment ksi\u0105\u017cki mo\u017ce do nas przem\u00f3wi\u0107 B\u00f3g, pewnie by wola\u0142 przez co\u015b pi\u0119knego, ale czasem mamy do pi\u0119kna daleko, a \u017ceby do nas dotrze\u0107 Pan wykorzysta ka\u017cd\u0105 okazj\u0119 i dostosuje si\u0119 do naszej wra\u017cliwo\u015bci, naszego j\u0119zyka)<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size wp-block-paragraph\">Powie\u015bci C.S. Lewisa pomagaj\u0105c mi zrozumie\u0107 ducha wiary, a te Grahama Greene pokazuj\u0105, dok\u0105d lepiej nie doj\u015b\u0107, u Tolkiena widz\u0119 jak wygl\u0105da idealny \u015bwiat w kt\u00f3rym jednak wygrywa dobro (zreszt\u0105 Biblia te\u017c ko\u0144czy si\u0119 wygran\u0105 dobra i Dobra), ale ,,W\u0142adca much&#8221; Goldinga da pewne ostrze\u017cenie przed \u015bwiatem.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size wp-block-paragraph\">Na koniec chc\u0119 ponownie zacytowa\u0107 Franciszka. Bo literatura mo\u017ce by\u0107 ukojeniem, czasem emocje bior\u0105 nad nami g\u00f3r\u0119 i mo\u017cemy kogo\u015b urazi\u0107. Albo jak tu si\u0119 modli\u0107, jak teraz wszystko w nas kipi? Praktyczna wskaz\u00f3wka od Papie\u017ca:<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p class=\"has-medium-font-size wp-block-paragraph\">,,S\u0105 te\u017c chwile zm\u0119czenia, gniewu, rozczarowania, pora\u017cki i kiedy nawet w modlitwie nie udaje nam si\u0119 znale\u017a\u0107 spokoju duszy, dobra ksi\u0105\u017cka przynajmniej pomaga nam przetrwa\u0107 burz\u0119, dop\u00f3ki nie b\u0119dziemy mogli uzyska\u0107 troch\u0119 wi\u0119cej spokoju. I by\u0107 mo\u017ce to czytanie otwiera nowe wewn\u0119trzne przestrzenie, kt\u00f3re pomagaj\u0105 nam unikn\u0105\u0107 zamkni\u0119cia si\u0119 w tych kilku obsesyjnych ideach, kt\u00f3re nieub\u0142aganie nas usidlaj\u0105&#8221;.<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"a3\">Jak na nas dzia\u0142aj\u0105 ksi\u0105\u017cki? 6 cech<\/h2>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li class=\"has-medium-font-size\">W literaturze znajdujemy ukojenie i poczucie sensu, empati\u0119.<\/li>\n\n\n\n<li class=\"has-medium-font-size\">Otwieramy si\u0119 na drugiego cz\u0142owieka<\/li>\n\n\n\n<li class=\"has-medium-font-size\">Jeste\u015b kszta\u0142towany, stajesz si\u0119 innym cz\u0142owiekiem.<\/li>\n\n\n\n<li class=\"has-medium-font-size\">Literatura daje ukojenie i ulg\u0119.<\/li>\n\n\n\n<li class=\"has-medium-font-size\">Powie\u015bci na nas oddzia\u0142uj\u0105, zmieniaj\u0105 nas.<\/li>\n\n\n\n<li class=\"has-medium-font-size\">Prze\u017cywamy emocje.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"a4\">FAQ<\/h2>\n\n\n\n<div class=\"schema-faq wp-block-yoast-faq-block\"><div class=\"schema-faq-section\" id=\"faq-question-1772818505296\"><strong class=\"schema-faq-question\">O czym papie\u017c m\u00f3wi w tym li\u015bcie?<\/strong> <p class=\"schema-faq-answer\">Franciszek m\u00f3wi o pi\u0119knie literatury, nie zapomina o tym, \u017ce jest ona narz\u0119dziem w\u0142a\u015bnie s\u0142uchania i dotarcia do drugiego cz\u0142owieka. Przywo\u0142uje tu cho\u0107by \u015bw. Paw\u0142a, kt\u00f3ry g\u0142osi Chrystusa i jednocze\u015bnie zna poezj\u0119 tych, do kt\u00f3rych idzie g\u0142osi\u0107. Literatura pomaga czyni\u0107 kap\u0142an\u00f3w wra\u017cliwymi na cz\u0142owiecze\u0144stwo Chrystusa (por. pkt 15 listu).<\/p> <\/div> <div class=\"schema-faq-section\" id=\"faq-question-1772818523858\"><strong class=\"schema-faq-question\">Jakie s\u0105 zagro\u017cenia wynikaj\u0105ce z czytania?<\/strong> <p class=\"schema-faq-answer\">Jest ich niewiele, ale w czasach AI mo\u017cemy trafia\u0107 na manowce fikcji, deepfake&#8217;\u00f3w, baniek informacyjnych itd.<\/p> <\/div> <div class=\"schema-faq-section\" id=\"faq-question-1772818644039\"><strong class=\"schema-faq-question\">Co nam daje literatura?<\/strong> <p class=\"schema-faq-answer\">Uczy empatii, daje ulg\u0119, pomaga zmieni\u0107 si\u0119<\/p> <\/div> <\/div>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Photo by Abby Chung: https:\/\/www.pexels.com\/photo\/woman-wearing-brown-shirt-carrying-black-leather-bag-on-front-of-library-books-1106468\/<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Literatura jest t\u0105 dziedzin\u0105 \u017cycia, o kt\u00f3rej lubi\u0119 s\u0142ucha\u0107 i rozmawia\u0107, z najwi\u0119ksz\u0105 przyjemno\u015bci\u0105. Gdy us\u0142ysza\u0142em, \u017ce Papie\u017c Franciszek stworzy\u0142 list o literaturze, by\u0142em niezwykle&hellip; <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1838,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5,19,21],"tags":[247,80,102,117,244,126,245,171,191,213],"class_list":["post-1831","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-literatura","category-spoleczenstwo","category-sztuka-i-popkultura","tag-emocje","tag-esej-2","tag-j-r-r-tolkien","tag-kultura","tag-list-o-literaturze","tag-literatura","tag-papiez-franciszek","tag-religia","tag-sztuka","tag-wiara"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.2 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Jak znale\u017a\u0107 ukojenie i otworzy\u0107 si\u0119 na cz\u0142owieka? List Ojca \u015awi\u0119tego Franciszka o roli literatury w formacji - Poza Logik\u0105 - wiara i samorozw\u00f3j z dusz\u0105 i cia\u0142em<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Literatura. Franciszek m\u00f3wi o pi\u0119knie literatury, jest ona narz\u0119dziem dotarcia do drugiego cz\u0142owieka. Przywo\u0142uje cho\u0107by \u015bw. Paw\u0142a, kt\u00f3ry g\u0142osi Chrystusa.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2024\/08\/17\/znalezc-ukojenie-otworzyc-sie-na-czlowieka-list-ojca-swietego-franciszka-o-roli-literatury-w-formacji\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Jak znale\u017a\u0107 ukojenie i otworzy\u0107 si\u0119 na cz\u0142owieka? List Ojca \u015awi\u0119tego Franciszka o roli literatury w formacji - Poza Logik\u0105 - wiara i samorozw\u00f3j z dusz\u0105 i cia\u0142em\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Literatura. Franciszek m\u00f3wi o pi\u0119knie literatury, jest ona narz\u0119dziem dotarcia do drugiego cz\u0142owieka. Przywo\u0142uje cho\u0107by \u015bw. Paw\u0142a, kt\u00f3ry g\u0142osi Chrystusa.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2024\/08\/17\/znalezc-ukojenie-otworzyc-sie-na-czlowieka-list-ojca-swietego-franciszka-o-roli-literatury-w-formacji\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Poza Logik\u0105 - wiara i samorozw\u00f3j z dusz\u0105 i cia\u0142em\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/pozalogika\" \/>\n<meta property=\"article:author\" content=\"facebook.com\/pozalogika\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2024-08-17T21:12:57+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-04-08T00:03:45+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"http:\/\/pozalogika.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/pexels-abby-chung-371167-1106468-scaled.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"2560\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1709\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Dariusz Oko\u0144\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Dariusz Oko\u0144\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"10 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2024\/08\/17\/znalezc-ukojenie-otworzyc-sie-na-czlowieka-list-ojca-swietego-franciszka-o-roli-literatury-w-formacji\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2024\/08\/17\/znalezc-ukojenie-otworzyc-sie-na-czlowieka-list-ojca-swietego-franciszka-o-roli-literatury-w-formacji\/\"},\"author\":{\"name\":\"Dariusz Oko\u0144\",\"@id\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/#\/schema\/person\/b8d33dd73be10080f4f8319e9733bed1\"},\"headline\":\"Jak znale\u017a\u0107 ukojenie i otworzy\u0107 si\u0119 na cz\u0142owieka? List Ojca \u015awi\u0119tego Franciszka o roli literatury w formacji\",\"datePublished\":\"2024-08-17T21:12:57+00:00\",\"dateModified\":\"2026-04-08T00:03:45+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2024\/08\/17\/znalezc-ukojenie-otworzyc-sie-na-czlowieka-list-ojca-swietego-franciszka-o-roli-literatury-w-formacji\/\"},\"wordCount\":2189,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2024\/08\/17\/znalezc-ukojenie-otworzyc-sie-na-czlowieka-list-ojca-swietego-franciszka-o-roli-literatury-w-formacji\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/pexels-abby-chung-371167-1106468-scaled.jpg\",\"keywords\":[\"emocje\",\"esej\",\"J.R.R.Tolkien\",\"kultura\",\"list o literaturze\",\"literatura\",\"Papie\u017c Franciszek\",\"Religia\",\"sztuka\",\"Wiara\"],\"articleSection\":[\"Literatura\",\"Spo\u0142ecze\u0144stwo\",\"Sztuka i popkultura\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2024\/08\/17\/znalezc-ukojenie-otworzyc-sie-na-czlowieka-list-ojca-swietego-franciszka-o-roli-literatury-w-formacji\/#respond\"]}]},{\"@type\":[\"WebPage\",\"FAQPage\"],\"@id\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2024\/08\/17\/znalezc-ukojenie-otworzyc-sie-na-czlowieka-list-ojca-swietego-franciszka-o-roli-literatury-w-formacji\/\",\"url\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2024\/08\/17\/znalezc-ukojenie-otworzyc-sie-na-czlowieka-list-ojca-swietego-franciszka-o-roli-literatury-w-formacji\/\",\"name\":\"Jak znale\u017a\u0107 ukojenie i otworzy\u0107 si\u0119 na cz\u0142owieka? List Ojca \u015awi\u0119tego Franciszka o roli literatury w formacji - Poza Logik\u0105 - wiara i samorozw\u00f3j z dusz\u0105 i cia\u0142em\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2024\/08\/17\/znalezc-ukojenie-otworzyc-sie-na-czlowieka-list-ojca-swietego-franciszka-o-roli-literatury-w-formacji\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2024\/08\/17\/znalezc-ukojenie-otworzyc-sie-na-czlowieka-list-ojca-swietego-franciszka-o-roli-literatury-w-formacji\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/pexels-abby-chung-371167-1106468-scaled.jpg\",\"datePublished\":\"2024-08-17T21:12:57+00:00\",\"dateModified\":\"2026-04-08T00:03:45+00:00\",\"description\":\"Literatura. Franciszek m\u00f3wi o pi\u0119knie literatury, jest ona narz\u0119dziem dotarcia do drugiego cz\u0142owieka. Przywo\u0142uje cho\u0107by \u015bw. Paw\u0142a, kt\u00f3ry g\u0142osi Chrystusa.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2024\/08\/17\/znalezc-ukojenie-otworzyc-sie-na-czlowieka-list-ojca-swietego-franciszka-o-roli-literatury-w-formacji\/#breadcrumb\"},\"mainEntity\":[{\"@id\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2024\/08\/17\/znalezc-ukojenie-otworzyc-sie-na-czlowieka-list-ojca-swietego-franciszka-o-roli-literatury-w-formacji\/#faq-question-1772818505296\"},{\"@id\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2024\/08\/17\/znalezc-ukojenie-otworzyc-sie-na-czlowieka-list-ojca-swietego-franciszka-o-roli-literatury-w-formacji\/#faq-question-1772818523858\"},{\"@id\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2024\/08\/17\/znalezc-ukojenie-otworzyc-sie-na-czlowieka-list-ojca-swietego-franciszka-o-roli-literatury-w-formacji\/#faq-question-1772818644039\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2024\/08\/17\/znalezc-ukojenie-otworzyc-sie-na-czlowieka-list-ojca-swietego-franciszka-o-roli-literatury-w-formacji\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2024\/08\/17\/znalezc-ukojenie-otworzyc-sie-na-czlowieka-list-ojca-swietego-franciszka-o-roli-literatury-w-formacji\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/pexels-abby-chung-371167-1106468-scaled.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/pexels-abby-chung-371167-1106468-scaled.jpg\",\"width\":2560,\"height\":1709,\"caption\":\"Literatura, na zdj\u0119ciu kobieta ogl\u0105da rega\u0142y z ksi\u0105\u017ckami\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2024\/08\/17\/znalezc-ukojenie-otworzyc-sie-na-czlowieka-list-ojca-swietego-franciszka-o-roli-literatury-w-formacji\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Jak znale\u017a\u0107 ukojenie i otworzy\u0107 si\u0119 na cz\u0142owieka? List Ojca \u015awi\u0119tego Franciszka o roli literatury w formacji\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/#website\",\"url\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/\",\"name\":\"Poza Logik\u0105\",\"description\":\"\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/#organization\",\"name\":\"Poza Logik\u0105. Chrze\u015bcija\u0144ski coaching i wiara\",\"url\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"http:\/\/pozalogika.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/img_1_1742766565195.jpg\",\"contentUrl\":\"http:\/\/pozalogika.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/img_1_1742766565195.jpg\",\"width\":1070,\"height\":1070,\"caption\":\"Poza Logik\u0105. Chrze\u015bcija\u0144ski coaching i wiara\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/#\/schema\/logo\/image\/\"},\"sameAs\":[\"https:\/\/www.facebook.com\/pozalogika\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/#\/schema\/person\/b8d33dd73be10080f4f8319e9733bed1\",\"name\":\"Dariusz Oko\u0144\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/33edefc54f8320a9493600e3afc4b35fc0cafa03b2709262ba52bc75541ad90c?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/33edefc54f8320a9493600e3afc4b35fc0cafa03b2709262ba52bc75541ad90c?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/33edefc54f8320a9493600e3afc4b35fc0cafa03b2709262ba52bc75541ad90c?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Dariusz Oko\u0144\"},\"description\":\"Z wykszta\u0142cenia dziennikarz i trener rozwoju osobistego, w wolnych chwilach pasjonat literatury, biegania, fotografii i samorozwoju. Wierzy w rol\u0119 \u015bwieckich w Ko\u015bciele a tak\u017ce wierzy w holistyczne podej\u015bcie do cz\u0142owieka, to dlatego uczestniczy\u0142 w kursach z zakresu dietetyki oraz treningu personalnego. Aktywno\u015b\u0107 fizyczna to nie wszystko, \u0142\u0105czy j\u0105 wi\u0119c z zainteresowaniem psychologi\u0105 oraz teologi\u0105 katolick\u0105.\",\"sameAs\":[\"http:\/\/pozalogika.pl\",\"facebook.com\/pozalogika\",\"Instagram.com\/pozalogika\"],\"url\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/author\/darekp\/\"},{\"@type\":\"Question\",\"@id\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2024\/08\/17\/znalezc-ukojenie-otworzyc-sie-na-czlowieka-list-ojca-swietego-franciszka-o-roli-literatury-w-formacji\/#faq-question-1772818505296\",\"position\":1,\"url\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2024\/08\/17\/znalezc-ukojenie-otworzyc-sie-na-czlowieka-list-ojca-swietego-franciszka-o-roli-literatury-w-formacji\/#faq-question-1772818505296\",\"name\":\"O czym papie\u017c m\u00f3wi w tym li\u015bcie?\",\"answerCount\":1,\"acceptedAnswer\":{\"@type\":\"Answer\",\"text\":\"Franciszek m\u00f3wi o pi\u0119knie literatury, nie zapomina o tym, \u017ce jest ona narz\u0119dziem w\u0142a\u015bnie s\u0142uchania i dotarcia do drugiego cz\u0142owieka. Przywo\u0142uje tu cho\u0107by \u015bw. Paw\u0142a, kt\u00f3ry g\u0142osi Chrystusa i jednocze\u015bnie zna poezj\u0119 tych, do kt\u00f3rych idzie g\u0142osi\u0107. Literatura pomaga czyni\u0107 kap\u0142an\u00f3w wra\u017cliwymi na cz\u0142owiecze\u0144stwo Chrystusa (por. pkt 15 listu).\",\"inLanguage\":\"pl-PL\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Question\",\"@id\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2024\/08\/17\/znalezc-ukojenie-otworzyc-sie-na-czlowieka-list-ojca-swietego-franciszka-o-roli-literatury-w-formacji\/#faq-question-1772818523858\",\"position\":2,\"url\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2024\/08\/17\/znalezc-ukojenie-otworzyc-sie-na-czlowieka-list-ojca-swietego-franciszka-o-roli-literatury-w-formacji\/#faq-question-1772818523858\",\"name\":\"Jakie s\u0105 zagro\u017cenia wynikaj\u0105ce z czytania?\",\"answerCount\":1,\"acceptedAnswer\":{\"@type\":\"Answer\",\"text\":\"Jest ich niewiele, ale w czasach AI mo\u017cemy trafia\u0107 na manowce fikcji, deepfake'\u00f3w, baniek informacyjnych itd.\",\"inLanguage\":\"pl-PL\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Question\",\"@id\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2024\/08\/17\/znalezc-ukojenie-otworzyc-sie-na-czlowieka-list-ojca-swietego-franciszka-o-roli-literatury-w-formacji\/#faq-question-1772818644039\",\"position\":3,\"url\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2024\/08\/17\/znalezc-ukojenie-otworzyc-sie-na-czlowieka-list-ojca-swietego-franciszka-o-roli-literatury-w-formacji\/#faq-question-1772818644039\",\"name\":\"Co nam daje literatura?\",\"answerCount\":1,\"acceptedAnswer\":{\"@type\":\"Answer\",\"text\":\"Uczy empatii, daje ulg\u0119, pomaga zmieni\u0107 si\u0119\",\"inLanguage\":\"pl-PL\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Jak znale\u017a\u0107 ukojenie i otworzy\u0107 si\u0119 na cz\u0142owieka? List Ojca \u015awi\u0119tego Franciszka o roli literatury w formacji - Poza Logik\u0105 - wiara i samorozw\u00f3j z dusz\u0105 i cia\u0142em","description":"Literatura. Franciszek m\u00f3wi o pi\u0119knie literatury, jest ona narz\u0119dziem dotarcia do drugiego cz\u0142owieka. Przywo\u0142uje cho\u0107by \u015bw. Paw\u0142a, kt\u00f3ry g\u0142osi Chrystusa.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2024\/08\/17\/znalezc-ukojenie-otworzyc-sie-na-czlowieka-list-ojca-swietego-franciszka-o-roli-literatury-w-formacji\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Jak znale\u017a\u0107 ukojenie i otworzy\u0107 si\u0119 na cz\u0142owieka? List Ojca \u015awi\u0119tego Franciszka o roli literatury w formacji - Poza Logik\u0105 - wiara i samorozw\u00f3j z dusz\u0105 i cia\u0142em","og_description":"Literatura. Franciszek m\u00f3wi o pi\u0119knie literatury, jest ona narz\u0119dziem dotarcia do drugiego cz\u0142owieka. Przywo\u0142uje cho\u0107by \u015bw. Paw\u0142a, kt\u00f3ry g\u0142osi Chrystusa.","og_url":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2024\/08\/17\/znalezc-ukojenie-otworzyc-sie-na-czlowieka-list-ojca-swietego-franciszka-o-roli-literatury-w-formacji\/","og_site_name":"Poza Logik\u0105 - wiara i samorozw\u00f3j z dusz\u0105 i cia\u0142em","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/pozalogika","article_author":"facebook.com\/pozalogika","article_published_time":"2024-08-17T21:12:57+00:00","article_modified_time":"2026-04-08T00:03:45+00:00","og_image":[{"width":2560,"height":1709,"url":"http:\/\/pozalogika.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/pexels-abby-chung-371167-1106468-scaled.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Dariusz Oko\u0144","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"Dariusz Oko\u0144","Szacowany czas czytania":"10 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2024\/08\/17\/znalezc-ukojenie-otworzyc-sie-na-czlowieka-list-ojca-swietego-franciszka-o-roli-literatury-w-formacji\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2024\/08\/17\/znalezc-ukojenie-otworzyc-sie-na-czlowieka-list-ojca-swietego-franciszka-o-roli-literatury-w-formacji\/"},"author":{"name":"Dariusz Oko\u0144","@id":"https:\/\/pozalogika.pl\/#\/schema\/person\/b8d33dd73be10080f4f8319e9733bed1"},"headline":"Jak znale\u017a\u0107 ukojenie i otworzy\u0107 si\u0119 na cz\u0142owieka? List Ojca \u015awi\u0119tego Franciszka o roli literatury w formacji","datePublished":"2024-08-17T21:12:57+00:00","dateModified":"2026-04-08T00:03:45+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2024\/08\/17\/znalezc-ukojenie-otworzyc-sie-na-czlowieka-list-ojca-swietego-franciszka-o-roli-literatury-w-formacji\/"},"wordCount":2189,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/pozalogika.pl\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2024\/08\/17\/znalezc-ukojenie-otworzyc-sie-na-czlowieka-list-ojca-swietego-franciszka-o-roli-literatury-w-formacji\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/pozalogika.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/pexels-abby-chung-371167-1106468-scaled.jpg","keywords":["emocje","esej","J.R.R.Tolkien","kultura","list o literaturze","literatura","Papie\u017c Franciszek","Religia","sztuka","Wiara"],"articleSection":["Literatura","Spo\u0142ecze\u0144stwo","Sztuka i popkultura"],"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2024\/08\/17\/znalezc-ukojenie-otworzyc-sie-na-czlowieka-list-ojca-swietego-franciszka-o-roli-literatury-w-formacji\/#respond"]}]},{"@type":["WebPage","FAQPage"],"@id":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2024\/08\/17\/znalezc-ukojenie-otworzyc-sie-na-czlowieka-list-ojca-swietego-franciszka-o-roli-literatury-w-formacji\/","url":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2024\/08\/17\/znalezc-ukojenie-otworzyc-sie-na-czlowieka-list-ojca-swietego-franciszka-o-roli-literatury-w-formacji\/","name":"Jak znale\u017a\u0107 ukojenie i otworzy\u0107 si\u0119 na cz\u0142owieka? List Ojca \u015awi\u0119tego Franciszka o roli literatury w formacji - Poza Logik\u0105 - wiara i samorozw\u00f3j z dusz\u0105 i cia\u0142em","isPartOf":{"@id":"https:\/\/pozalogika.pl\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2024\/08\/17\/znalezc-ukojenie-otworzyc-sie-na-czlowieka-list-ojca-swietego-franciszka-o-roli-literatury-w-formacji\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2024\/08\/17\/znalezc-ukojenie-otworzyc-sie-na-czlowieka-list-ojca-swietego-franciszka-o-roli-literatury-w-formacji\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/pozalogika.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/pexels-abby-chung-371167-1106468-scaled.jpg","datePublished":"2024-08-17T21:12:57+00:00","dateModified":"2026-04-08T00:03:45+00:00","description":"Literatura. Franciszek m\u00f3wi o pi\u0119knie literatury, jest ona narz\u0119dziem dotarcia do drugiego cz\u0142owieka. Przywo\u0142uje cho\u0107by \u015bw. Paw\u0142a, kt\u00f3ry g\u0142osi Chrystusa.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2024\/08\/17\/znalezc-ukojenie-otworzyc-sie-na-czlowieka-list-ojca-swietego-franciszka-o-roli-literatury-w-formacji\/#breadcrumb"},"mainEntity":[{"@id":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2024\/08\/17\/znalezc-ukojenie-otworzyc-sie-na-czlowieka-list-ojca-swietego-franciszka-o-roli-literatury-w-formacji\/#faq-question-1772818505296"},{"@id":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2024\/08\/17\/znalezc-ukojenie-otworzyc-sie-na-czlowieka-list-ojca-swietego-franciszka-o-roli-literatury-w-formacji\/#faq-question-1772818523858"},{"@id":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2024\/08\/17\/znalezc-ukojenie-otworzyc-sie-na-czlowieka-list-ojca-swietego-franciszka-o-roli-literatury-w-formacji\/#faq-question-1772818644039"}],"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2024\/08\/17\/znalezc-ukojenie-otworzyc-sie-na-czlowieka-list-ojca-swietego-franciszka-o-roli-literatury-w-formacji\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2024\/08\/17\/znalezc-ukojenie-otworzyc-sie-na-czlowieka-list-ojca-swietego-franciszka-o-roli-literatury-w-formacji\/#primaryimage","url":"https:\/\/pozalogika.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/pexels-abby-chung-371167-1106468-scaled.jpg","contentUrl":"https:\/\/pozalogika.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/pexels-abby-chung-371167-1106468-scaled.jpg","width":2560,"height":1709,"caption":"Literatura, na zdj\u0119ciu kobieta ogl\u0105da rega\u0142y z ksi\u0105\u017ckami"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2024\/08\/17\/znalezc-ukojenie-otworzyc-sie-na-czlowieka-list-ojca-swietego-franciszka-o-roli-literatury-w-formacji\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/pozalogika.pl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Jak znale\u017a\u0107 ukojenie i otworzy\u0107 si\u0119 na cz\u0142owieka? List Ojca \u015awi\u0119tego Franciszka o roli literatury w formacji"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/pozalogika.pl\/#website","url":"https:\/\/pozalogika.pl\/","name":"Poza Logik\u0105","description":"","publisher":{"@id":"https:\/\/pozalogika.pl\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/pozalogika.pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/pozalogika.pl\/#organization","name":"Poza Logik\u0105. Chrze\u015bcija\u0144ski coaching i wiara","url":"https:\/\/pozalogika.pl\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/pozalogika.pl\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"http:\/\/pozalogika.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/img_1_1742766565195.jpg","contentUrl":"http:\/\/pozalogika.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/img_1_1742766565195.jpg","width":1070,"height":1070,"caption":"Poza Logik\u0105. Chrze\u015bcija\u0144ski coaching i wiara"},"image":{"@id":"https:\/\/pozalogika.pl\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/pozalogika"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/pozalogika.pl\/#\/schema\/person\/b8d33dd73be10080f4f8319e9733bed1","name":"Dariusz Oko\u0144","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/33edefc54f8320a9493600e3afc4b35fc0cafa03b2709262ba52bc75541ad90c?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/33edefc54f8320a9493600e3afc4b35fc0cafa03b2709262ba52bc75541ad90c?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/33edefc54f8320a9493600e3afc4b35fc0cafa03b2709262ba52bc75541ad90c?s=96&d=mm&r=g","caption":"Dariusz Oko\u0144"},"description":"Z wykszta\u0142cenia dziennikarz i trener rozwoju osobistego, w wolnych chwilach pasjonat literatury, biegania, fotografii i samorozwoju. Wierzy w rol\u0119 \u015bwieckich w Ko\u015bciele a tak\u017ce wierzy w holistyczne podej\u015bcie do cz\u0142owieka, to dlatego uczestniczy\u0142 w kursach z zakresu dietetyki oraz treningu personalnego. Aktywno\u015b\u0107 fizyczna to nie wszystko, \u0142\u0105czy j\u0105 wi\u0119c z zainteresowaniem psychologi\u0105 oraz teologi\u0105 katolick\u0105.","sameAs":["http:\/\/pozalogika.pl","facebook.com\/pozalogika","Instagram.com\/pozalogika"],"url":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/author\/darekp\/"},{"@type":"Question","@id":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2024\/08\/17\/znalezc-ukojenie-otworzyc-sie-na-czlowieka-list-ojca-swietego-franciszka-o-roli-literatury-w-formacji\/#faq-question-1772818505296","position":1,"url":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2024\/08\/17\/znalezc-ukojenie-otworzyc-sie-na-czlowieka-list-ojca-swietego-franciszka-o-roli-literatury-w-formacji\/#faq-question-1772818505296","name":"O czym papie\u017c m\u00f3wi w tym li\u015bcie?","answerCount":1,"acceptedAnswer":{"@type":"Answer","text":"Franciszek m\u00f3wi o pi\u0119knie literatury, nie zapomina o tym, \u017ce jest ona narz\u0119dziem w\u0142a\u015bnie s\u0142uchania i dotarcia do drugiego cz\u0142owieka. Przywo\u0142uje tu cho\u0107by \u015bw. Paw\u0142a, kt\u00f3ry g\u0142osi Chrystusa i jednocze\u015bnie zna poezj\u0119 tych, do kt\u00f3rych idzie g\u0142osi\u0107. Literatura pomaga czyni\u0107 kap\u0142an\u00f3w wra\u017cliwymi na cz\u0142owiecze\u0144stwo Chrystusa (por. pkt 15 listu).","inLanguage":"pl-PL"},"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Question","@id":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2024\/08\/17\/znalezc-ukojenie-otworzyc-sie-na-czlowieka-list-ojca-swietego-franciszka-o-roli-literatury-w-formacji\/#faq-question-1772818523858","position":2,"url":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2024\/08\/17\/znalezc-ukojenie-otworzyc-sie-na-czlowieka-list-ojca-swietego-franciszka-o-roli-literatury-w-formacji\/#faq-question-1772818523858","name":"Jakie s\u0105 zagro\u017cenia wynikaj\u0105ce z czytania?","answerCount":1,"acceptedAnswer":{"@type":"Answer","text":"Jest ich niewiele, ale w czasach AI mo\u017cemy trafia\u0107 na manowce fikcji, deepfake'\u00f3w, baniek informacyjnych itd.","inLanguage":"pl-PL"},"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Question","@id":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2024\/08\/17\/znalezc-ukojenie-otworzyc-sie-na-czlowieka-list-ojca-swietego-franciszka-o-roli-literatury-w-formacji\/#faq-question-1772818644039","position":3,"url":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2024\/08\/17\/znalezc-ukojenie-otworzyc-sie-na-czlowieka-list-ojca-swietego-franciszka-o-roli-literatury-w-formacji\/#faq-question-1772818644039","name":"Co nam daje literatura?","answerCount":1,"acceptedAnswer":{"@type":"Answer","text":"Uczy empatii, daje ulg\u0119, pomaga zmieni\u0107 si\u0119","inLanguage":"pl-PL"},"inLanguage":"pl-PL"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1831","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1831"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1831\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2682,"href":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1831\/revisions\/2682"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1838"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1831"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1831"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1831"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}