{"id":2274,"date":"2026-01-12T17:36:24","date_gmt":"2026-01-12T17:36:24","guid":{"rendered":"https:\/\/pozalogika.pl\/?p=2274"},"modified":"2026-04-07T20:08:42","modified_gmt":"2026-04-07T20:08:42","slug":"dlaczego-nie-chce-usuwac-aniolow-z-ewangelii","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2026\/01\/12\/dlaczego-nie-chce-usuwac-aniolow-z-ewangelii\/","title":{"rendered":"Dlaczego nie chc\u0119 usuwa\u0107 anio\u0142\u00f3w z Ewangelii? Sp\u00f3r o historyczno\u015b\u0107 Ewangelii"},"content":{"rendered":"\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"683\" src=\"https:\/\/pozalogika.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/priscilla-du-preez-TlE_LR4L28o-unsplash-1024x683.jpg\" alt=\"M\u0119\u017cczyzna trzyma w d\u0142oni Bibli\u0119 a w niej Ewangelie, tekst opowiada o prawdziwo\u015bci Ewangelii, o wierze\" class=\"wp-image-2275\" srcset=\"https:\/\/pozalogika.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/priscilla-du-preez-TlE_LR4L28o-unsplash-1024x683.jpg 1024w, https:\/\/pozalogika.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/priscilla-du-preez-TlE_LR4L28o-unsplash-300x200.jpg 300w, https:\/\/pozalogika.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/priscilla-du-preez-TlE_LR4L28o-unsplash-768x512.jpg 768w, https:\/\/pozalogika.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/priscilla-du-preez-TlE_LR4L28o-unsplash-1536x1024.jpg 1536w, https:\/\/pozalogika.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/priscilla-du-preez-TlE_LR4L28o-unsplash-2048x1365.jpg 2048w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\"><strong>Spytaj ludzi na ulicy, czy Homer&nbsp; (autor &#8220;Iliady&#8221; i &#8220;Odysei&#8221;) istnia\u0142. Podejrzewam, \u017ce 100% odpowiedzi b\u0119dzie na &#8220;tak&#8221; (pomijam tu naukowc\u00f3w a m\u00f3wi\u0119 o przygodnym ulicznym t\u0142umie). Spytaj, czy to prawda, \u017ce przy narodzinach Jezusa byli anio\u0142owie i pasterze, cz\u0119\u015b\u0107 ksi\u0119\u017cy i publicyst\u00f3w katolickich powie: &#8220;tak, bo jest o tym w Ewangeliach&#8221; a cz\u0119\u015b\u0107 ksi\u0119\u017cy i publicyst\u00f3w katolickich powie: &#8220;niekoniecznie, cho\u0107 jest o tym w Ewangeliach&#8221; (pomijam tych, co powiedz\u0105, \u017ce Jezus nie istnia\u0142, bo akurat na istnienie Jezusa s\u0105 dowody historyczne, pomijaj\u0105c te na Homera). Pytanie wi\u0119c: w czym tkwi problem z tymi Ewangelistami, \u017ce tu si\u0119 katolicy z katolikami spieraj\u0105. Mnie si\u0119 ta kwestia wyda\u0142a tak fascynuj\u0105ca, \u017ce nieprzerwanie o niej my\u015bla\u0142em od wielu dni. I uwaga: to moja polemika, moje zdanie.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<!--more-->\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><a href=\"#gutenberg\">Od tego trzeba zacz\u0105\u0107, \u017ce&#8230; czyli dlaczego katolicy spieraj\u0105 si\u0119 o prawdziwo\u015b\u0107 Ewangelii<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#gutenberg2\">Od Heroda do&#8230; Kajfasza<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#gutenberg3\">C\u00f3\u017c Ci Jezu damy&#8230;<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#gutenberg4\">No to nam si\u0119 wydarzy\u0142o! Czyli Wcielenie.<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#gutenberg5\">Czy opisy narodzin Jezusa s\u0105 symboliczne czy historyczne<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#gutenberg6\">\u015aw. \u0141ukasz jako wiarygodny historyk, czyli&#8230; Obrona \u0141ukasza<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#gutenberg7\">Czy Biblia to mit czy historia<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#h12\">Na co zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 czytaj\u0105c Bibli\u0119? 5 wskaz\u00f3wek jak czyta\u0107 Pismo \u015awi\u0119te<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#h13\">FAQ<\/a><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"gutenberg\"><strong>Od tego trzeba zacz\u0105\u0107, \u017ce&#8230;<\/strong> czyli dlaczego katolicy spieraj\u0105 si\u0119 o prawdziwo\u015b\u0107 Ewangelii<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\">Musz\u0119 na pocz\u0105tek co\u015b wyja\u015bni\u0107. To jeden z takich wpis\u00f3w ,,wychodzonych\u201d czyli takich, z kt\u00f3rymi chodzi\u0142em w g\u0142owie przez wiele dni, s\u0105 tu zawarte trzy w\u0105tki. Jest to bardziej wi\u0119c m\u00f3j esej post-\u015bwi\u0105teczny. Gdy go pisz\u0119, jeste\u015bmy po niedzieli Chrztu Pa\u0144skiego, kt\u00f3ry jakby ,,ko\u0144czy\u201d ten Bo\u017conarodzeniowy czas. Ale wszystko tu jest jakby inaczej, wszystko dzieje si\u0119 jakby poza naszym czasem a jednak jest wpisane w nasz\u0105 histori\u0119. Bo to bardzo dziwne. Przez ca\u0142y adwent s\u0142uchali\u015bmy o Jego przyj\u015bciu, pi\u0119kne proroctwa. Przychodzi ale w ub\u00f3stwie. Cieszymy si\u0119, \u017ce ,,ziemia ujrza\u0142a swego Zbawiciela\u201d jak s\u0142yszymy. <\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\">Za chwil\u0119 wspominamy \u015bw. Szczepana czyli m\u0119czennika, co\u015b jakby zaczyna p\u0119ka\u0107 na tym naszym obrazie \u015awi\u0105t, pojawia si\u0119 jakby rysa. Mo\u017ce pierwsza taka rysa pojawi\u0142a si\u0119 w tym przed\u015bwi\u0105tecznym czasie lub w trakcie tej ,,magii\u201d, kt\u00f3ra mia\u0142a by\u0107, a kt\u00f3r\u0105 mo\u017ce popsuli\u015bmy my sami albo kto\u015b obok (bo si\u0119 odezwa\u0142em, bo si\u0119 da\u0142em sprowokowa\u0107, bo mog\u0142em ugry\u017a\u0107 si\u0119 w j\u0119zyk lub nie zareagowa\u0107 \u2013 bo gdzie drugi cz\u0142owiek, tam spotkanie, a spotkanie potrafi si\u0119 zako\u0144czy\u0107 konfliktem, szczeg\u00f3lnie gdy si\u0119 widzimy z kim\u015b dwa razy w roku \u2013 ,,od \u015bwi\u0119ta\u201d). <\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\">Za chwil\u0119 liturgia powie jeszcze o rzezi niewini\u0105tek, o ucieczce do Egiptu \u015awi\u0119tej Rodziny, s\u0105 te\u017c m\u0119drcy ze Wschodu, jest koniec roku i niedziela Chrztu Pa\u0144skiego, kt\u00f3ra ma tak\u0105 w\u0142a\u015bnie nazw\u0119, a po niej jest ju\u017c druga niedziela okresu zwyk\u0142ego. Ta pierwsza niedziela ,,zwyk\u0142a\u201d jest ale jej nie ma. Ju\u017c po \u015awi\u0119tach ale kol\u0119dy zostaj\u0105 z nami do pocz\u0105tku lutego, gdy Matka Bo\u017ca w tradycji ludowej b\u0119dzie ochrania\u0142a ludzi przed wilkami, a wilki przed lud\u017ami, a my p\u00f3jdziemy na msz\u0119 ze \u015bwiecami chrzcielnymi. Je\u015bli chcesz jeszcze przez chwil\u0119 pochyli\u0107 si\u0119 nad t\u0105 tajemnic\u0105 Bo\u017cego Narodzenia, kt\u00f3ra jakby nam si\u0119 wymyka z r\u0105k to zach\u0119cam do <a href=\"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2025\/01\/05\/nie-smuc-sie-przeciez-to-jest-niepojete\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">tego wpisu<\/a>.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"gutenberg2\"><strong>Od Heroda do&#8230; Kajfasza<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\"><a href=\"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2025\/01\/06\/odrzucic-jego-objawienie-cykl-po-slowie\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">W rozwa\u017caniu o Trzech Kr\u00f3lach i ich pok\u0142onie Nowonarodzonemu<\/a> pisa\u0142em o uczonych w Prawie, to zaskakuj\u0105ce \u017ce gdy Jezus si\u0119 narodzi\u0142 i gdy by\u0142 skazany na \u015bmier\u0107, uczeni w Prawie ju\u017c szemrali, ju\u017c Go zdradzili do Heroda. W adwencie s\u0142uchamy Izajasza \u2013 jego proroctwa o Mesjaszu i Jego przyj\u015bciu, ale ten sam Izajasz towarzyszy nam w Wielkim Po\u015bcie, gdy m\u00f3wi o cierpieniu S\u0142ugi Pa\u0144skiego \u2013 tego zapowiadanego Mesjasza. Polskie kol\u0119dy, sztuka sakralna, tradycja r\u00f3wnie\u017c umieszczaj\u0105 krzy\u017c obok \u017c\u0142\u00f3bka, cierpienie po\u015br\u00f3d rado\u015bci, znana Ikona Narodzenia Pa\u0144skiego pokazuje betlejemsk\u0105 grot\u0119 w kt\u00f3rej ma\u0142y Jezus le\u017cy w \u017c\u0142\u00f3bku wygl\u0105daj\u0105cym jak grobowiec (s\u0142ynna Ikona Anastasis czyli Zmartwychwstania i Zst\u0105pienia do Otch\u0142ani ukazuje identyczne grobowce, z kt\u00f3rych wychodz\u0105 zmarli po kt\u00f3rych przyszed\u0142 Jezus by ich uwolni\u0107). <\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\">W tym widz\u0119 te rysy, te jakby ,,kamyki\u201d w naszych butach dobrego samopoczucia podczas \u015bwi\u0105t, co\u015b nas jakby uwiera \u2013 tak jak w \u017cyciu \u2013 to chwile b\u00f3lu obok chwil radosnych. \u017bycie. Ofiaruj\u0105c Jezusa w \u015bwi\u0105tyni Maryja s\u0142yszy, \u017ce jej dusz\u0119 ,,miecz przeniknie\u201d. Rado\u015b\u0107 przenika si\u0119 ze strachem, a jednak Ewangelista \u0141ukasz nie m\u00f3wi, \u017ce Maryja ba\u0142a si\u0119. A przedtem przecie\u017c Symeon jeszcze powiedzia\u0142: ,,Oto Ten przeznaczony jest na upadek i na powstanie wielu w Izraelu, i na znak, kt\u00f3remu sprzeciwia\u0107 si\u0119 b\u0119d\u0105 (&#8230;)\u201d (\u0141k 2,33). Pi\u0119knymi s\u0142owami, kt\u00f3re pokazuj\u0105 jak sobie radzi\u0107 z tymi chwilami rado\u015bci ale i smutku s\u0105 te, kt\u00f3rymi \u0141ukasz opisuje postaw\u0119 Maryi ju\u017c po odnalezieniu 12-letniego Jezusa w \u015bwi\u0105tyni jerozolimskiej (i tym samym ko\u0144czy si\u0119 u tego ewangelisty okres dzieci\u0144stwa Jezusa, p\u00f3\u017aniej wkraczamy ju\u017c w dzia\u0142alno\u015b\u0107 Jana Chrzciciela i publiczne objawienie si\u0119 Chrystusa), \u0141ukasz pisze o Maryi, \u017ce ,,chowa\u0142a wiernie wszystkie te wspomnienia w swym sercu (&#8230;)\u201d (\u0141k 2,51).<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"gutenberg3\"><strong>C\u00f3\u017c Ci Jezu damy&#8230;<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\">W jednej z moich ulubionych historii literackich, czyli u Tolkiena, jest taka tradycja u hobbit\u00f3w kt\u00f3ra podczas uroczysto\u015bci urodzinowych nakazuje obdarowywa\u0107&#8230; go\u015bci. Czyli jest jakby totalnie na odwr\u00f3t. U Tolkiena dochodzi do zabawnych sytuacji zwi\u0105zanych z go\u015b\u0107mi Bilbo Bagginsa, ale pozostawiam to dla tych, kt\u00f3rzy zapragn\u0105 si\u0119gn\u0105\u0107 po ,,W\u0142adc\u0119 Pier\u015bcieni\u201d a wcze\u015bniej po ,,Hobbita, czyli tam i z powrotem\u201d. W jednym z komentarzy zawartych w tomiku ,,Krup\u00f3wki Warszawskie. Kazania zimowe\u201d dominikanin ojciec Pawe\u0142 Krupa zwraca uwag\u0119 na kr\u00f3la Dawida, kt\u00f3ry chcia\u0142 Panu Bogu uczyni\u0107 ,,prezent\u201d, w\u0142adca mieszka\u0142 w pa\u0142acu za\u015b Arka Pana w namiocie. <\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\">Ojciec Krupa pisze o tym: ,,w nocy Pan B\u00f3g objawi\u0142 mu [prorokowi Natanowi \u2013 wtr\u0105cenie w\u0142asne] co\u015b innego i gdyby\u015bmy chcieli w skr\u00f3cie powiedzie\u0107 to, co Pan B\u00f3g do proroka Natana, a przez niego do kr\u00f3la powiedzia\u0142, brzmia\u0142oby to mniej wi\u0119cej tak: &lt;&lt;Drogi kr\u00f3lu Dawidzie! Z nas dw\u00f3ch to Ja jestem Tym, kt\u00f3ry obdarza, to ja robi\u0119 prezenty. Nie sil si\u0119 wi\u0119c na robienie mi upomink\u00f3w! Wysil si\u0119 raczej, \u017ceby przyj\u0105\u0107 to, co Ja tobie daj\u0119!>>(&#8230;)\u201d i tu autor wspomina, \u017ce Pan B\u00f3g ofiarowuje kr\u00f3lowi Dawidowi ,,lud\u201d z kt\u00f3rego narodzi si\u0119 Mesjasz. I istotnie B\u00f3g przecie\u017c dotrzymuje tej obietnicy! Dlaczego o tym wspominam? Bo jakby zapominamy o tym, \u017ce to nie jest nasza zas\u0142uga, \u017ce to B\u00f3g daje nam prezent cho\u0107 to Jego urodziny. <\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\">My sobie my\u015blimy czasem: ,,pi\u0119knie chodzi\u0142em na roraty, mia\u0142em postanowienia, czyta\u0142em Bibli\u0119, wyspowiada\u0142em si\u0119 i mam czyste serce i sumienie mnie ju\u017c nie gryzie, teraz sobie zas\u0142u\u017cy\u0142em na Bo\u017ce Narodzenie, a wcze\u015bniej jednak usi\u0105d\u0119 i wypij\u0119 kawk\u0119, obejrz\u0119 serial, ugotuj\u0119 jedzonko na Wigili\u0119 i ju\u017c mo\u017cesz Jezu przychodzi\u0107\u201d. A przecie\u017c adwent by\u0142 czekaniem na Jego przyj\u015bcie niespodziewanie na ko\u0144cu \u015bwiata, a nie na Jego przyj\u015bcie do tej drewnianej stajeneczki, kt\u00f3ra jest przykryta prze\u015bcierad\u0142em do Pasterki. Podobny mechanizm jest z Wielkim Postem: ,,mam czy\u015bciutkie serduszko i czyste okienka na Wielkanoc, no to teraz Panie Jezu mo\u017cesz zmartwychwsta\u0107. Ale nie za wcze\u015bnie, bo jeszcze si\u0119 babka piecze, musz\u0119 zd\u0105\u017cy\u0107 do liturgii M\u0119ki Pa\u0144skiej w pi\u0105tek\u201d. <\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\">Przecie\u017c to On przychodzi do nas, my sobie totalnie i niczym nie zas\u0142u\u017cyli\u015bmy i nie zas\u0142u\u017cymy. Przypomina to pewne chrze\u015bcija\u0144skie ,,poga\u0144stwo\u201d, kt\u00f3re m\u00f3wi, \u017ce je\u015bli sobie odm\u00f3wi\u0119 dwie nowenny, b\u0119d\u0119 codziennie na mszy i nazbieram dobrych uczynk\u00f3w jak ,,punkt\u00f3w\u201d (tak jak w sklepie zbierasz dwadzie\u015bcia na garnek a czterdzie\u015bci na patelni\u0119) to na pewno sobie ZAS\u0141U\u017b\u0118 na co\u015b od Pana Boga. A jak kto\u015b nie robi tak jak ja, to go czeka kara od Pana Boga (ludzie! To poga\u0144stwo! B\u00f3g nie jest ksi\u0119gowym, kt\u00f3ry ci liczy ,,zdrowa\u015bki\u201d i daje jaki\u015b dyplomik lub inny gad\u017cet; je\u015bli kochasz Boga, je\u015bli masz z Nim relacj\u0119 to robisz te wszystkie pi\u0119kne i pobo\u017cne rzeczy, bo Go kochasz i tego pragniesz, a nie by dosta\u0107 nagrod\u0119). <\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\">My sobie niczym nie zas\u0142u\u017cyli\u015bmy na Wcielenie i \u015bmier\u0107 oraz Zmartwychwstanie Jezusa. Wr\u0119cz przeciwnie: On to zrobi\u0142 bo my upadli\u015bmy i chcia\u0142 ratowa\u0107 sytuacj\u0119. Powiem wi\u0119cej: cz\u0142owiek zas\u0142u\u017cy\u0142 sobie na sw\u00f3j los, a jednak B\u00f3g to wszystko naprawia. Dlaczego daje taki prezent? Bo nas kocha!<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"gutenberg4\"><strong>No to nam si\u0119 wydarzy\u0142o! Czyli Wcielenie.<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\">Teraz w zasadzie to ju\u017c m\u00f3j trzeci w\u0105tek w tym eseju. Najd\u0142u\u017cszy, dla wytrwa\u0142ych, mega wa\u017cny w tym tek\u015bcie i, niestety, narzekaj\u0105cy (i to mocno).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\">Ale od pocz\u0105tku. Kilka refleksji. Ewangelia \u0141ukasza cudownie opowiada o narodzinach Jezusa (w og\u00f3le o \u0141ukaszu potem opowiem, dlaczego mu wierz\u0119 jak najwybitniejszemu historykowi na \u015bwiecie bym uwierzy\u0142). Anio\u0142 m\u00f3wi pasterzom: ,,A to b\u0119dzie znakiem dla was: Znajdziecie Niemowl\u0119, owini\u0119te w pieluszki i le\u017c\u0105ce w \u017c\u0142obie\u201d. Pasterze wstali i tak na o\u015blep troch\u0119 poszli, i znale\u017ali. B\u00f3g daje si\u0119 znale\u017a\u0107. Gdyby Jezus urodzi\u0142 si\u0119 w pa\u0142acu to czy pasterze by weszli na salony? No nie, poszli tam gdzie ich wpuszczono, a wi\u0119c do stajni czy te\u017c groty dla zwierz\u0105t. <\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\">Kim byli pasterze? To nie baca w kapeluszu z pi\u00f3rkiem i muszelkami jak widzimy w jase\u0142kach, ale to takie bandziorki. Wyobra\u017a sobie najniebezpieczniejsz\u0105 ulic\u0119 swojego miasta lub wioski, \u015brodek nocy, brak latarni i na dodatek nie wida\u0107 nawet gwiazd, nagle pojawia si\u0119 dziwny typ i m\u00f3wi co prawda: ,,kr\u00f3lowo z\u0142ota, kierowniku, poratujesz? Jak nie to sobie wezm\u0119 sam\u201d. No to mo\u017ce troch\u0119 hiperboli si\u0119 tu wdar\u0142o, ale no pasterzy si\u0119 wtedy bano, byli jak margines i szemrane towarzystwo traktowani przez \u00f3wczesnych. Gdyby Jezus urodzi\u0142 si\u0119 w tej gospodzie, w kt\u00f3rej miejsc nie by\u0142o, to czy znale\u017aliby t\u0119 gospod\u0119 te bandziorki? <\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\">Jezus urodzi\u0142 si\u0119 w\u0142a\u015bnie tak, by mo\u017cna Go by\u0142o znale\u017a\u0107 bez trudu, by by\u0107 widocznym, \u0142atwo dostrzegalnym, bliskim Bogiem, takim jak inni &#8211; w tym co proste i przyst\u0119pne, a mo\u017ce nawet by by\u0107 Bogiem jeszcze bardziej uni\u017conym, bo kto inny urodzi\u0142 si\u0119 w stajni? B\u00f3g przychodzi jako taki najprostszy cz\u0142owiek, a nawet jeszcze bardziej uni\u017cony. Taki w\u0142a\u015bnie wielki a uni\u017cony B\u00f3g do nas przyszed\u0142, i to ten sam B\u00f3g o kt\u00f3rym prorocy m\u00f3wili, \u017ce wrogowie b\u0119d\u0105 razem \u017cy\u0107 jak dzieci\u0119 i \u017cmija, jak drapie\u017cnik i owieczka jaka\u015b (por. Izajasza). <\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\">U Marka czytamy, \u017ce chc\u0105c Go wystawi\u0107 na pr\u00f3b\u0119 nawet uczeni w Prawie i wys\u0142annicy Heroda po\u0142\u0105czyli si\u0142y (por. ,,Biblia Nawarska\u201d, Mk 12). Ju\u017c raz tak si\u0119 zeswatali, jak pisa\u0142em w podlinkowanym komentarzu o Trzech Kr\u00f3lach \u2013 gdy Jezus si\u0119 narodzi\u0142 to uczeni w Prawie pomogli Herodowi. Jeszcze w jednym miejscu si\u0119 na chwil\u0119 te drogi zejd\u0105, gdy wrogowie sobie podadz\u0105 r\u0119k\u0119 na t\u0119 jedn\u0105 chwil\u0119, by zabi\u0107 Boga \u2013 oczywi\u015bcie mowa o procesie Jezusa tu\u017c przed m\u0119k\u0105 i \u015bmierci\u0105, i oczywi\u015bcie mowa tu o Kajfaszu, Herodzie i Pi\u0142acie.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\">Jezus przychodzi jako dziecko. Gdy kto\u015b si\u0119 decyduje na dziecko, \u015bwiadomie podejmuje t\u0119 decyzj\u0119, to bierze pod uwag\u0119, \u017ce teraz zacznie si\u0119 po\u015bwi\u0119cenie dla tego kogo\u015b, rado\u015b\u0107 ale i trud. Nie zawsze tak jest bo wielu z nas jest poranionych, mo\u017ce zabrak\u0142o gdzie\u015b u rodzic\u00f3w takiej refleksji, ale wzorcowo m\u00f3wi\u0105c o tych planach na potomstwo tak jest, czu\u0107 tu pewn\u0105 odpowiedzialno\u015b\u0107. Maj\u0105c dziecko idziesz za nim, przyjmujesz je, godzisz si\u0119 na wiele trud\u00f3w, b\u00f3lu, ci\u0119\u017car\u00f3w, emocji. Na mn\u00f3stwo rado\u015bci i mi\u0142o\u015bci co jest tak w proporcji 3\/4, ale jednak co\u015b z trudu tam jest. Chrystus przychodzi jako dziecko a my Je przyjmujemy \u2013 przyjmujemy to Dziecko. <\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\">Gdy Go przyjmujemy musimy zrobi\u0107 to \u015bwiadomie, odpowiedzialnie, bior\u0105c pod uwag\u0119, \u017ce chrze\u015bcija\u0144stwo to te\u017c trud, to obowi\u0105zek, \u017ce mo\u017ce czasem b\u0119dzie ci\u0119\u017cko. Dziecko po prostu jest, ono trwa, to doro\u015bli bior\u0105 za nie odpowiedzialno\u015b\u0107. W tej stajence czy te\u017c grocie to Jezus czeka na opiek\u0119, na przyj\u0119cie. Oczywi\u015bcie Jezus \u017cyje, jest z nami, obdarza nas o wiele wi\u0119cej ni\u017c tych cierpie\u0144 lub niedogodno\u015bci w naszym \u017cyciu jest, ale i o tym trzeba pami\u0119ta\u0107: odpowiedzialno\u015b\u0107 za bycie chrze\u015bcijaninem, przyj\u0119cie Jezusa i Jego nauki kt\u00f3ra i o tym trudzie ale i dobru m\u00f3wi, przyj\u0105\u0107 Go prawdziwie i w pe\u0142ni, bo On jest. <\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\">Ko\u015bci\u00f3\u0142 czuje t\u0119 intuicj\u0119 od pocz\u0105tku, ju\u017c o tym wspomina\u0142em: drugi dzie\u0144 Bo\u017cego Narodzenia po\u015bwi\u0119cony jest Szczepanowi, polskie kol\u0119dy te\u017c s\u0105 o rado\u015bci ale i cierpieniu gdy nie ograniczymy si\u0119 do pierwszych zwrotek, malarstwo \u015bredniowieczne obok stajenki stawia b\u00f3l, krzy\u017c i symbolik\u0119 cierpienia, ikona Bo\u017cego Narodzenia ukazuje \u017c\u0142obek jako takie korytko &#8211; trumienk\u0119.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\">B\u00f3g m\u00f3wi &#8220;Jestem&#8221;. Gdy rozmawiam z ma\u0142ym dzieckiem w rodzinie, to dla niego przesz\u0142o\u015b\u0107 to zawsze &#8220;wczoraj&#8221; a ka\u017cda przysz\u0142o\u015b\u0107 to &#8220;jutro&#8221;, to etap rozwojowy oczywi\u015bcie, pewna nauka percepcji, abstrakcji, poj\u0119\u0107, poznawania \u015bwiata. Ale czy w\u0142a\u015bnie nie tak powinno wygl\u0105da\u0107 nasze \u017cycie? To dzi\u015b i to jutro, nie wybiega\u0107 za bardzo w przysz\u0142o\u015b\u0107, nie grzeba\u0107 w przesz\u0142o\u015bci. Teraz. B\u00f3g jest &#8220;Jestem&#8221;.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\">I teraz si\u0119 zacznie. Czy te opisy: pasterze, anio\u0142owie, taka mnogo\u015b\u0107 postaci jest prawdziwa? cz\u0119\u015b\u0107 ksi\u0119\u017cy i publicyst\u00f3w katolickich powie: &#8220;tak, bo jest o tym w Ewangeliach&#8221; a cz\u0119\u015b\u0107 ksi\u0119\u017cy i publicyst\u00f3w katolickich powie: &#8220;niekoniecznie, cho\u0107 jest o tym w Ewangeliach&#8221;.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"gutenberg5\">Czy opisy narodzin Jezusa s\u0105 symboliczne czy historyczne<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\">Jest co\u015b takiego jak ,,mit\u201d. Nie m\u00f3wi\u0119 o szkolnej lekcji staro\u017cytnych wierze\u0144, ale o tym jak postrzegamy nasz\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107. Gazowany nap\u00f3j w czerwonej puszce to mit dostatku, jego reklama z Miko\u0142ajem jad\u0105cym tirami na \u015awi\u0119ta to mit ,,magii \u015awi\u0105t\u201d i ,,spotka\u0144 przy rodzinnym stole\u201d. W polskiej polityce? Ta partia b\u0119dzie ,,wolno\u015bci\u0105\u201d a ta b\u0119dzie ,,uzurpatorem\u201d (mity kolejno: wolno\u015bci oraz niewoli\/zaboru\/komunizmu\/zbrodniczej ideologii). I nie pytajcie, kt\u00f3ra partia jest kt\u00f3r\u0105, bo one, jak przysta\u0142o na podr\u0119cznikow\u0105 symbioz\u0119 z lekcji biologii, wymieniaj\u0105 si\u0119 co kilka miesi\u0119cy. To tak na skr\u00f3ty i z pomini\u0119ciem wielu w\u0105tk\u00f3w o tym, czym mit jest. <\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\">Mit si\u0119 tworzy i mit si\u0119 dekonstruuje, rozbiera na czynniki. W te \u015awi\u0119ta Kana\u0142 Zero pokaza\u0142 materia\u0142 o&#8230; \u015bwi\u0105tecznych materia\u0142ach dziennikarskich (a w tym pokazanych przyk\u0142adach \u015bwi\u0119ta to ci\u0119\u017car, brak wolno\u015bci, prawie niewola dla Polak\u00f3w). Sam te\u017c przeczyta\u0142em artyku\u0142 o schorowanej starszej kobiecie, kt\u00f3ra ugo\u015bci\u0142a na Wigili\u0119 doros\u0142e ju\u017c dzieci, te si\u0119 pok\u0142\u00f3ci\u0142y, obrazi\u0142y j\u0105 i siebie na wzajem, kobiecie zrobili przykro\u015b\u0107 i jej wyrzuci\u0142y wszelkie \u017cyciowe \u017cale i trzasn\u0119li drzwiami. Kobieta na szcz\u0119\u015bcie zrozumia\u0142a, \u017ce jest od teraz wolna, nie b\u0119dzie ju\u017c utrzymywa\u0142a z dzie\u0107mi relacji pewnie, kupi\u0142a ksi\u0105\u017ck\u0119 o emocjach i zabrak\u0142o dopisku, \u017ce od teraz b\u0119dzie medytowa\u0107 lub trenowa\u0107 uwa\u017cno\u015b\u0107. Artyku\u0142 mia\u0142 podpis, \u017ce historia nigdy si\u0119 nie wydarzy\u0142a ale jest inspirowana prawdziwymi emocjami ludzi. M\u00f3wi\u0105c kr\u00f3tko: kto\u015b wymy\u015bli\u0142 artyku\u0142 i opisa\u0142 go jako prawdziwy. Co \u0142\u0105czy te rzeczy? <\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\">Stworzenie mitu o tym, \u017ce Bo\u017ce Narodzenie to jaki\u015b ci\u0119\u017car i mo\u017ce dla w\u0142asnego komfortu zrezygnujmy z niego. W publicystce czy w reporta\u017cu cz\u0119sto jest taki zabieg kreacji by pokaza\u0107 pewien og\u00f3\u0142 cech (m.in. Kapu\u015bci\u0144ski tego u\u017cywa\u0142) natomiast przeci\u0119tny czytelnik internetu, kto\u015b kto nie zajmuje si\u0119 badaniem medi\u00f3w czy te\u017c gatunkami dziennikarskimi lub literatur\u0105, czy on a\u017c tak g\u0142\u0119boko analizuje jeden z wielu tekst\u00f3w sieciowych by wiedzie\u0107, \u017ce czasem si\u0119 kreuje rzeczywisto\u015b\u0107 w publicystyce? Nie, on b\u0119dzie my\u015bla\u0142, \u017ce to prawda.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\">Pras\u00f3wki \u015bwi\u0105tecznej ci\u0105g dalszy. Publicysta rzecze, \u017ce cudowne zjawiska towarzysz\u0105ce ewangelicznym narodzinom Jezusa potraktowa\u0107 nale\u017cy jako metafor\u0119, jako pewien osobny j\u0119zyk, wskazuje co si\u0119 mog\u0142o wydarzy\u0107 naprawd\u0119 (narodziny Jezusa \u2013 Boga wcielonego) a co niekoniecznie (anio\u0142owie, pasterze). Owszem, Biblia to te\u017c j\u0119zyk kultury i swoich czas\u00f3w, jej narracja jest inna od naszej przyzwyczajonej do reporta\u017cu (daleko nie szukaj\u0105c, kronika Galla Anonima te\u017c ma w miejscu fakt\u00f3w czasem metafor\u0119 lub \u015brodek stylistyczny), a gdy aposto\u0142owie w ewangelii \u0142owi\u0105 153 ryby po Zmartwychwstaniu Chrystusa to jest to znak i metafora, co nie oznacza \u017ce ryb tam nie by\u0142o tyle akurat lub \u017ce nie by\u0142o ich du\u017co. <\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\">Musia\u0142o by\u0107 ich wiele i zamiast je policzy\u0107 i napisa\u0107, \u017ce mo\u017ce tysi\u0105c dwie\u015bcie cztery to ewangelista napisa\u0142, \u017ce 153 bo to oznacza, \u017ce du\u017co i to te\u017c liczba wszystkich znanych \u017cydowi tamtych czas\u00f3w gatunk\u00f3w, a wi\u0119c ryb by\u0142o mn\u00f3stwo co oznacza w Ewangelii: wszystkie znane, bardzo du\u017co, co oznacza przy okazji \u017ce Aposto\u0142owie p\u00f3jd\u0105 w \u015bwiat do wszystkich znanych ludzi. Hiperbola, kt\u00f3ra nie neguje sensu. Wiecie, co mam na my\u015bli. Nie neguj\u0119 takiego podej\u015bcia, bo Biblia jest i natchniona przez Boga i spisana ludzkim j\u0119zykiem i zaz\u0119bienia w kulturze tamtych czas\u00f3w, a wtedy i opowie\u015b\u0107 wygl\u0105da\u0142a inaczej ni\u017c nasza (nas zakochanych w tabelkach, wykresach, reporta\u017cu, faktach). <\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\">I w momencie, gdy m\u00f3wimy, \u017ce gwiazda betlejemska mog\u0142a by\u0107 metafor\u0105 naukowcy m\u00f3wi\u0105, \u017ce istnia\u0142a. Gdy w arce Noego chcemy widzie\u0107 metafor\u0119 naukowcy m\u00f3wi\u0105, \u017ce jest prawdziwa i taki potop by\u0142. Ksi\u0105dz Andrzej Dragu\u0142a w tek\u015bcie <a href=\"https:\/\/www.tygodnikpowszechny.pl\/swojskie-boze-narodzenie-31652\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">,,Swojskie Bo\u017ce Narodzenie\u201d<\/a> idzie w stron\u0119 tradycji, czystej prawdy. Bo gdy zaczniemy grzeba\u0107, dekonstruowa\u0107, okre\u015bla\u0107 to prawd\u0105 a to mitem, to przeszatkujemy wiar\u0119, wybierzemy w co wierzy\u0107 a w co nie, a to niebezpieczne. Bo mo\u017ce uznamy przyj\u015bcie Jezusa, ale nie w \u017c\u0142obku, a mo\u017ce jednak przyjmiemy przyj\u015bcie w \u017c\u0142obku ale ju\u017c anio\u0142\u00f3w i pasterzy uznamy za \u015brodek j\u0119zykowy, a czyta\u0142em te\u017c kiedy\u015b u pewnego znanego duchownego, \u017ce mo\u017ce to zwiastowanie odby\u0142o si\u0119 w g\u0142owie Maryi i nie by\u0142o przy niej Archanio\u0142a. <\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\">Tym samym pozb\u0119dziemy si\u0119 element\u00f3w wiary m\u00f3wi\u0105c, \u017ce nadal wierzymy. To czy m\u0119drc\u00f3w by\u0142o dw\u00f3ch, trzech czy trzynastu to nie wp\u0142ywa na wiar\u0119 i dogmat o Objawieniu, to czy Maryja czyta\u0142a psa\u0142terz (wg tradycji tak by\u0142o, bo Biblia o tym nie m\u00f3wi) czy mo\u017ce nie czyta\u0142a psalm\u00f3w (jak te\u017c niekt\u00f3rzy uwa\u017caj\u0105) nie wp\u0142ywa na to, \u017ce przecie\u017c by\u0142a pobo\u017cna, g\u0142\u0119boko wierz\u0105ca, czysta i zgodzi\u0142a si\u0119 narodzi\u0107 Mesjasza. A do tego potrzebna jest wiara i ufno\u015b\u0107 a nie oczytanie. Czy w stajence byli pasterze to te\u017c nie wp\u0142ywa na dogmat, ale czy nam przeszkadza w wierze ich obecno\u015b\u0107? Gdy zaczniemy grzeba\u0107 w Biblii i samodzielnie usuwa\u0107 jej elementy, co nam to da? <\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\">Nie m\u00f3wi\u0119 o analizie, badaniu, szukaniu i wyja\u015bnianiu element\u00f3w bo i \u015bwi\u0119ci oraz ojcowie Ko\u015bcio\u0142a to czynili. Osobi\u015bcie kocham o tym czyta\u0107 i lubi\u0119 r\u00f3\u017cne pozycje o tym. Biblia jest tak bogata, \u017ce niech kto\u015b kupi Bibli\u0119 Nawarsk\u0105 i popatrzy ile tam komentarzy r\u00f3\u017cnych \u015bwi\u0119tych do tych samych wers\u00f3w, na ile sposob\u00f3w mo\u017cna czyta\u0107 Bibli\u0119, \u017ce to kopalnia znacze\u0144 i od 2000 lat nie wydobyto cho\u0107by odrobiny tych rzeczy, \u017ce Biblia po prostu \u017cyje i przynajmniej ja gdy ju\u017c kt\u00f3ry\u015b raz s\u0142ysz\u0119 ten sam tekst to co\u015b tam znajd\u0119, jakiego\u015b s\u0142owa si\u0119 z\u0142api\u0119 i odkrywam nowy sens, nowy trop. Mo\u017ce wi\u0119c nie tw\u00f3rzmy mitu i nie odmitologizujmy go, mo\u017ce po prostu nauczmy si\u0119 s\u0142ucha\u0107 i czu\u0107. A intuicja sprawia, \u017ce jak pisa\u0142 Twardowski: teologowie gdzie\u015b tam na ko\u0144cu kolejki do raju stoj\u0105 (co nie neguje teologii, ale wskazuje na jakie\u015b zamkni\u0119cie si\u0119 na prawd\u0119 a otwarcie na suche litery).<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"gutenberg6\">\u015aw. \u0141ukasz jako wiarygodny historyk, czyli&#8230; <strong>Obrona \u0141ukasza<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\">I ju\u017c na sam koniec poniek\u0105d porz\u0105dkuj\u0105c te w\u0105tki oraz troch\u0119 je uzupe\u0142niaj\u0105c. Spotka\u0142em si\u0119 te\u017c z tak\u0105 narracj\u0105, \u017ce mo\u017ce to opr\u00f3cz prawdy te\u017c troch\u0119 taki midrasz? Midrasz to taka opowie\u015b\u0107 \u017cydowska pokazuj\u0105ca jak\u0105\u015b prawd\u0119 biblijn\u0105 ale w narracji opowiastkowej, troch\u0119 jakby apokryficznej. Biblia ma oczywi\u015bcie wiele gatunk\u00f3w, sam za\u015b taki Hiob m\u00f3g\u0142 nie istnie\u0107 i to naszej wiary nie neguje jako\u015b, bo hiobowe przes\u0142anie jest natchnione i opowiada nam pewn\u0105 prawd\u0119 biblijn\u0105, cho\u0107 u\u017cywa do tego metafory (cho\u0107, kto wie, mo\u017ce Hiob istnia\u0142?). <\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\">I w opowie\u015bciach Nowego Testamentu (w przypowie\u015bciach, kt\u00f3re Jezus opowiada) te\u017c s\u0105 metafory, hiperbole, ale i w relacjonowaniu prawdziwych wydarze\u0144 b\u0119d\u0105 czasem i hiperbole, bo czy zebrano 12 koszy u\u0142omk\u00f3w czy jeden, to nie neguje to faktu, \u017ce do rozmno\u017cenia chleba dosz\u0142o i \u017ce zosta\u0142o bardzo du\u017co ,,resztek\u201d &#8211; o wiele wi\u0119cej ni\u017c tego pocz\u0105tkowego jedzenia, kt\u00f3re zosta\u0142o przez Jezusa cudownie pomno\u017cone. A w Nowym Testamencie je\u015bli zaczniemy rozdziela\u0107 co jest reporta\u017cem, co metafor\u0105, co mog\u0142oby by\u0107 midraszem to co my robimy? <\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\">Spotka\u0142em si\u0119 te\u017c z badaniem biblijnym, \u017ce \u015bw. Mateusz wzorowa\u0142 troch\u0119 opis narodzin Jezusa do opisu narodzin Moj\u017cesza i panuje przekonanie, \u017ce taki zabieg literacki zastosowa\u0142 by pokaza\u0107 Jezusa jak praojca. Za\u0142\u00f3\u017cmy teraz, wg prawide\u0142 logiki, dwie rzeczy. Po pierwsze, jak mo\u017ce chc\u0105 bibli\u015bci, jest to prawda. Ot\u00f3\u017c nie stoi to w sprzeczno\u015bci z prawd\u0105 Wcielenia, a autor (tu \u015bw. Mateusz) wybiera j\u0119zyk i styl, i narracj\u0119 &#8211; pisarz, nawet natchniony, ma prawo do tego. A ja uwielbiam Tolkiena, kt\u00f3ry powiedzia\u0142 kiedy\u015b, \u017ce przedchrze\u015bcija\u0144skie religie przygotowywa\u0142y nas na Chrystusa i st\u0105d w chrze\u015bcija\u0144stwie s\u0105 rzeczy, kt\u00f3re przedtem by\u0142y u pogan: bo ludzie czuli co\u015b wi\u0119cej i pr\u00f3bowali to nazwa\u0107 ale nie znali Boga \u017byd\u00f3w i chrze\u015bcijan (bo przecie\u017c B\u00f3g w Tr\u00f3jcy ju\u017c jest w pierwszym rozdziale Genesis &#8211; wsp\u00f3lnej ksi\u0119gi dla \u017cyd\u00f3w i chrze\u015bcijan). <\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\">Mo\u017ce Mateusz u\u017cy\u0142 takiej narracji podobnej do Moj\u017cesza (pami\u0119tajmy, \u017ce I wiek a nasz XXI wiek r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 sposobem narracji, bo my kochamy reporta\u017c, a tamci kochali opowie\u015b\u0107). A mo\u017ce (i ku temu osobi\u015bcie si\u0119 sk\u0142aniam) Mateusz opisa\u0142 z precyzj\u0105 reportera \u017cycie Jezusa a nie zastosowa\u0142 tylko j\u0119zykowych \u015brodk\u00f3w, i mo\u017ce w\u0142a\u015bnie Jezus idealnie wszed\u0142 i w ten model narodzin Moj\u017cesza? Mo\u017ce tak w\u0142a\u015bnie to B\u00f3g wymy\u015bli, \u017ce Jego Syn powt\u00f3rzy w swoim \u017cyciu fakty z biografii najwa\u017cniejszych s\u0142ug i prorok\u00f3w Jahwe? \u017be Jezus narodzi si\u0119 i w Nim powt\u00f3rzy si\u0119 ten spos\u00f3b w jaki narodzi\u0142 si\u0119 Moj\u017cesz \u2013 dawca Prawa od Boga i Jezus, kt\u00f3ry r\u00f3wnie\u017c g\u0142osi Prawo jako B\u00f3g. <\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\">A mo\u017ce wiedz\u0105c o Wcieleniu Jezusa i tym, jak si\u0119 On narodzi (a ju\u017c u pocz\u0105tku \u015bwiata Pan planuje da\u0107 ludziom Swego Syna) tak pokierowa\u0142 \u017cyciem swych s\u0142ug, w tym Moj\u017cesza, by to oni na\u015bladowali przysz\u0142e (lecz ju\u017c zaplanowane za kilkaset lat) narodzenie Jezusa. Je\u015bli wierz\u0119 w anio\u0142y (i nauka fizyki i biologii potwierdza t\u0119 moj\u0105 wiar\u0119, bo istnieje koncepcja &#8220;\u015bwiat\u00f3w&#8221; r\u00f3wnoleg\u0142ych a wiele zwierz\u0105t s\u0142yszy wi\u0119cej cz\u0119stotliwo\u015bci ni\u017c cz\u0142owiek lub widzi mo\u017ce i wi\u0119cej, to mo\u017ce istnieje i wi\u0119cej wymiar\u00f3w ni\u017c nasze trzy, wed\u0142ug cho\u0107by teorii strun?), i je\u015bli anio\u0142y s\u0105 w wielu miejscach Biblii i skoro jako chrze\u015bcijanie w nie wierzymy, to dlaczego usuwa\u0107 je z opowie\u015bci o narodzeniu? A co pastuszkowie nam przeszkadzaj\u0105, nawet je\u015bli to metafora przyj\u015bcia Jezusa do ka\u017cdego &#8211; nawet do chuligan\u00f3w?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\">I tu na scen\u0119 wkracza jeszcze jeden fakt &#8211; literacki. Gdy czytamy Ewangeli\u0119 wg Mateusza to wiemy, \u017ce to naoczny opis \u015bwiadka, bo Mateusz by\u0142 uczniem Jezusa. Celnik pogardzany przez rodak\u00f3w z powodu swej profesji (a wi\u0119c wr\u00f3g dla braci, no po prostu kto\u015b jak &#8220;pies&#8221; dla nich, przepraszam za dosadno\u015b\u0107). I on pisze Ewangeli\u0119 dla \u017cyd\u00f3w, u\u017cywa te\u017c takich zrozumia\u0142ych dla nich okre\u015ble\u0144, du\u017co miejsca po\u015bwi\u0119ca mi\u0142osierdziu Boga (w ko\u0144cu czuje, \u017ce dla niego &#8211; pogardzanego przez braci, spojrzenie Jezusa &#8211; pe\u0142ne mi\u0142o\u015bci i wybaczenia &#8211; jest warte tyle aby pozby\u0107 si\u0119 maj\u0105tku &#8211; a jako celnik mia\u0142 troch\u0119 tego, i by p\u00f3j\u015b\u0107 za Nim), Mateusz skupia si\u0119 na &#8220;bryku&#8221; z nauki Jezusa, na Jego tzw. &#8220;wielkich mowach&#8221; oraz na udowodnieniu, \u017ce spe\u0142ni\u0142y si\u0119 proroctwa (przypominam: m\u00f3wi to \u017cydom). <\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\">Ewangelista Marek &#8211; ucze\u0144 \u015bw. Piotra aposto\u0142a (pierwszego papie\u017ca) s\u0142ucha mistrza i wyg\u0142asza jakby &#8220;kazanie&#8221; do pogan. Jest to zatem Ewangelia kr\u00f3tka, tre\u015bciwa, wr\u0119cz &#8220;\u017co\u0142nierska&#8221;, bardzo dynamiczna. Ma tylko 16 rozdzia\u0142\u00f3w, jest oszcz\u0119dna w opisy. \u015aw. Jan &#8211; ucze\u0144 Chrystusa (\u00f3w &#8220;umi\u0142owany&#8221; i najm\u0142odszy) &#8211; idzie inn\u0105 drog\u0105. Kiedy\u015b na lekcji religii jeden z ksi\u0119\u017cy opisa\u0142 nam to jako\u015b tak (nie przytaczam tego jako\u015b dos\u0142ownie a zachowuj\u0105c pewien sens), \u017ce je\u015bli trzej szli po ziemi to Jan jakby w powietrzu idzie. Wystarczy spojrze\u0107 na s\u0142ynny Prolog m\u00f3wi\u0105cy, \u017ce &#8220;na pocz\u0105tku by\u0142o S\u0142owo&#8221; (zupe\u0142nie jak na pocz\u0105tku w Ksi\u0119dze Rodzaju). <\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\">Jan to wi\u0119c poeta, Mateusz to pisarz o precyzyjnym jednak umy\u015ble matematyka, Marek to kaznodzieja id\u0105cy po \u017co\u0142niersku do puenty, a jest te\u017c\u00a0 \u015bw. \u0141ukasz. I on tu na koniec tych rozwa\u017ca\u0144 zostaje. To i u niego mamy\u00a0 pastuszk\u00f3w, mamy Archanio\u0142a Gabriela i Zwiastowanie, jest Magnificat, jest spis na kt\u00f3ry przybywa J\u00f3zef i za spraw\u0105 kt\u00f3rego w Betlejem rodzi si\u0119 Jezus, \u0141ukasz opisuje Symeona i prorokini\u0119 Ann\u0119, opisuje odnalezienie dwunastoletniego Jezusa w \u015bwi\u0105tyni. \u0141ukasz jest uczniem \u015bw. Paw\u0142a, nie jest bezpo\u015brednim uczniem Jezusa. Napisa\u0142 Ewangeli\u0119 i Dzieje Apostolskie. I szczerze? On jest reporta\u017cyst\u0105 i historykiem! Dlaczego jemu nie wierzy\u0107? Dlaczego oskar\u017ca\u0107 jego pisarstwo o jedn\u0105 wielk\u0105 metafor\u0119?<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\"> Czego \u0141ukasz nie widzia\u0142 to dok\u0142adnie wypyta\u0142, dotar\u0142 jak rasowy dziennikarz i reporta\u017cysta do \u017ar\u00f3de\u0142. Jest nawet patronem historyk\u00f3w. By\u0142 do tego bardzo dok\u0142adny i skrupulatny. Z zawodu lekarz (a wi\u0119c je\u015bli opisuje cuda to uznaje je za to, czym cud jest cho\u0107by w definicji podanej przez C.S. Lewisa &#8211; nieprawdopodobn\u0105 Bosk\u0105 ingerencj\u0105 w \u015bwiat rz\u0105dz\u0105cy si\u0119 prawami natury, \u0141ukasz lekarz m\u00f3wi w\u00f3wczas &#8220;tak, to nieprawdopodobne z punktu widzenia nauk przyrodniczych, ale to prawdziwy opis, a wi\u0119c cud), Dzieje Apostolskie to kronika dzia\u0142alno\u015bci aposto\u0142\u00f3w spisana przez \u0141ukasza. Dlaczego wi\u0119c odbiera\u0107 mu prac\u0119, kt\u00f3r\u0105 dokona\u0142, zarzucaj\u0105c u\u017cywanie tylko metafor?<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"gutenberg7\">Czy Biblia to mit czy historia<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\">To nie neguje tego, \u017ce i on ma prawo mie\u0107 swoj\u0105 wizj\u0119 struktury tekstu (jak poprzednicy), nawet u\u017cywa\u0107 tych \u015brodk\u00f3w stylistycznych by tekst by\u0142 kompozycyjnie warto\u015bciowy (a pono\u0107 \u0141ukasz u\u017cywa pi\u0119knej greki, jego tekst j\u0119zykowo jest staranny, dba\u0142y, erudycyjny, miesza te\u017c z klas\u0105 s\u0142owa semickie, wi\u0119c jak taki &#8220;purysta&#8221; j\u0119zykowy i erudyta m\u00f3g\u0142by i\u015b\u0107 na skr\u00f3ty i fakty zamienia\u0107 nawet na najpi\u0119kniejsze metafory?). I powt\u00f3rz\u0119 tu ponownie: musimy czytaj\u0105c i badaj\u0105c Bibli\u0119 bra\u0107 pod uwag\u0119 kontekst kulturowy, historyczny, metody narracji i opowiadania sobie opowie\u015bci (powt\u00f3rz\u0119 si\u0119: nasza mi\u0142o\u015b\u0107 do reporta\u017cu w XX i XXI wieku nie jest mi\u0142o\u015bci\u0105 do faktu czas\u00f3w sprzed naszej ery oraz pierwszych wiek\u00f3w). <\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\">I powt\u00f3rz\u0119 ten przyk\u0142ad: czy to by\u0142 jeden kosz u\u0142omk\u00f3w czy 12, czy to by\u0142y 153 ryby czy 1000 ryb &#8211; to nie zmienia fakt\u00f3w a mo\u017ce by\u0107 \u015brodkiem stylistycznym. Tylko \u017ce czasem co\u015b mo\u017cna bez szkody uzna\u0107 \u015brodkiem lub czym\u015b drugorz\u0119dnym, a innym razem co\u015b odrzucaj\u0105c odrzucamy te\u017c sens. Gdy \u0141ukasz pisze, \u017ce Jezus 3 dni by\u0142 szukany przez rodzic\u00f3w po tym jak si\u0119 zgubi\u0142 i po 3 dniach odnale\u017ali Go Maryja oraz J\u00f3zef, i gdy wiemy, \u017ce Jezus umar\u0142 i 3 dni sp\u0119dzi\u0142 w grobie (by\u0142 szukany w\u015br\u00f3d \u017cywych) i po 3 dniach zmartwychwsta\u0142 to kto\u015b mo\u017ce powiedzie\u0107, \u017ce pi\u0119kna klamra kompozycyjna, pi\u0119kny \u015brodek literacki dzie\u0142a (zreszt\u0105 ojcowie Ko\u015bcio\u0142a tak te wydarzenia zestawiaj\u0105), ale powt\u00f3rz\u0119 to co przy przyk\u0142adzie o Moj\u017ceszu: nawet je\u015bli pi\u0119knie to wygl\u0105da literacko to czy oznacza to, \u017ce nie mog\u0142o si\u0119 wydarzy\u0107 i by\u0107 opisanym faktem? <\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\">Dlaczego w momencie dzieci\u0144stwa Jezusa nie m\u00f3g\u0142 to by\u0107 znak tego, co si\u0119 zdarzy za dwie dekady, skoro u za\u0142o\u017cenia \u015bwiata B\u00f3g planowa\u0142 pos\u0142a\u0107 Syna, a w Nim spe\u0142ni\u0142y si\u0119 przepowiednie sprzed wiek\u00f3w cho\u0107by Izajasza lub psalmisty? (Poza tym: czy Syn Bo\u017cy nie mo\u017ce mie\u0107 pi\u0119knej opowie\u015bci o Sobie, skoro Biblia to natchnione s\u0142owa Boga?). Ewangelie r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119, m.in z powodu tych \u015brodk\u00f3w stylistycznych, r\u00f3\u017cnych profesji autor\u00f3w, r\u00f3\u017cnego celu (ten tekst dla \u017cyd\u00f3w, ten dla pogan, ten od \u015bwiadka, ten od ucznia \u015bwiadka itd., inaczej pisze lekarz a inaczej celnik-&#8220;ksi\u0119gowy&#8221; itd.). I w\u0142a\u015bnie te r\u00f3\u017cnice sprawiaj\u0105, \u017ce te 4 Ewangelie s\u0105 dowodem prawdy bo Ko\u015bci\u00f3\u0142 je przyj\u0105\u0142 a nie pr\u00f3bowa\u0142 ujednolici\u0107 (cho\u0107 by\u0142y takie pomys\u0142y by mo\u017ce nie tyle ingerowa\u0107 w ko\u0144cu w natchniony tekst, ale \u017ceby te teksty po\u0142\u0105czy\u0107 w jedn\u0105 opowie\u015b\u0107), mimo te\u017c r\u00f3\u017cnic te 4 teksty nie neguj\u0105 siebie, nie wykluczaj\u0105 si\u0119, ale s\u0105 sp\u00f3jne. <\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\">Nie u ka\u017cdego jest to samo, bo ka\u017cdy z ewangelist\u00f3w mia\u0142 inny cel. Historyk, kronikarz czy reporta\u017cysta pewne rzeczy wybiera do opisu, inne pomija. To, co jest zapisane u \u0141ukasza, niekoniecznie musi by\u0107 1:1 zawarte u kogo\u015b innego, co nie znaczy, \u017ce je\u015bli czego\u015b nie ma opisanego to tego nie by\u0142o. To chyba oczywiste. Nie spotka\u0142em kogo\u015b, kto negowa\u0142by istnienie &#8220;Kr\u00f3la Edypa&#8221; czy &#8220;Iliady&#8221; a przecie\u017c Biblia podlega\u0142a wi\u0119kszej ilo\u015bci negacji z powodu podwa\u017cania wiary na przestrzeni wiek\u00f3w, i z tego powodu chyba ju\u017c ka\u017cda litera w niej zawarta zosta\u0142a udowodniona naukowo i zbadana, podczas gdy o Homera nadal si\u0119 spieraj\u0105 historycy literatury, podobnie jak o nie tak nam odleg\u0142ego Shakespeare&#8217;a (a raczej o jego to\u017csamo\u015b\u0107).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\">By\u0142bym naprawd\u0119 ostro\u017cny w d\u0142ubaniu w Biblii bo tu serio istnieje pokusa, by za kilkadziesi\u0105t lat takiego d\u0142ubania w niej wyrzuci\u0107 z niej dogmaty. Jak widz\u0119 pi\u0119kne ciasto i wezm\u0119 okruszek by spr\u00f3bowa\u0107 (nikt nie zauwa\u017cy) to nic si\u0119 stanie. Je\u015bli 7000 os\u00f3b we\u017amie okruszek, to ciasta nie b\u0119dzie. To nie m\u00f3j strach w stylu: ,,zostawcie Bibli\u0119 bo przestanie istnie\u0107\u201d. Bo nie przestanie, to s\u0142owo Boga, da sobie rad\u0119 z nami lud\u017ami jak da\u0142o sobie rad\u0119 przez wieki. To apel do nas: poka\u017cmy mo\u017ce troch\u0119 pokory. Im jestem starszy tym bardziej rozumiem co znaczy\u0142o: &#8220;wiem, \u017ce nic nie wiem&#8221; &#8211; wielu rzeczy nie wiedzia\u0142em i zacz\u0105\u0142em je zg\u0142\u0119bia\u0107, a gdy je pozna\u0142em to u\u015bwiadomi\u0142em sobie, \u017ce dopiero teraz to w ko\u0144cu &#8220;wiem&#8221; ale tylko to, \u017ce &#8220;nie wiem&#8221;, bo tak wiele rzeczy, kt\u00f3re wydaj\u0105 nam si\u0119 wiedz\u0105, jest teoriami, koncepcjami, pr\u00f3b\u0105 odkrycia lub nazwania, a nie prawd\u0105 obiektywn\u0105. I tu jest m\u00f3j dow\u00f3d na istnienie Boga. <\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\">\u017baden cz\u0142owiek nie zna prawdy obiektywnej, bo ka\u017cdy z nas opisuje \u015bwiat przez swoje do\u015bwiadczenia (dlatego reporta\u017c to gatunek nie informacyjny), nikt z nas nie m\u00f3wi wi\u0119c czystej i obiektywnej prawdy. Tylko Jezus \u2013 ten prawdziwy B\u00f3g i Syn, wraz z Ojcem i Duchem, powiedzia\u0142, \u017ce jest &#8220;Prawd\u0105&#8221;, a wi\u0119c je\u015bli m\u00f3wi\u0119 to, co On mi powiedzia\u0142 (cho\u0107by w Biblii) to je\u015bli dok\u0142adnie to przekazuj\u0119, to dopiero wtedy mog\u0119 m\u00f3wi\u0107, \u017ce przekazuj\u0119 obiektywn\u0105 i prawdziw\u0105 prawd\u0119 o \u015bwiecie &#8211; m\u00f3wi\u0119 bowiem o Prawdzie. Mo\u017ce wi\u0119c uznajmy, \u017ce naprawd\u0119 &#8220;nie wiemy&#8221; i skupmy si\u0119 na czytaniu na wiar\u0119 Biblii a nie na grzebaniu w niej.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"h12\">Na co zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 czytaj\u0105c Bibli\u0119? 5 wskaz\u00f3wek jak czyta\u0107 Pismo \u015awi\u0119te<\/h2>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li class=\"has-medium-font-size\">Zwr\u00f3\u0107 uwag\u0119 na gatunek literacki<\/li>\n\n\n\n<li class=\"has-medium-font-size\">Sp\u00f3jrz na kontekst historyczny<\/li>\n\n\n\n<li class=\"has-medium-font-size\">We\u017a pod uwag\u0119 uwarunkowania historyczne<\/li>\n\n\n\n<li class=\"has-medium-font-size\">Czytaj przypisy, wst\u0119py oraz komentarze biblijne<\/li>\n\n\n\n<li class=\"has-medium-font-size\">Czytaj Bibli\u0119 jako ca\u0142o\u015b\u0107: Stary i Nowy Testament, tak jak ksi\u0105\u017cki nie czytasz wyrywkowo ale po kolei. Cytaty z Biblii r\u00f3wnie\u017c wielu wyrywa z kontekstu, a Biblia to ca\u0142o\u015b\u0107.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading has-medium-font-size\" id=\"h13\">FAQ<\/h2>\n\n\n\n<div class=\"schema-faq wp-block-yoast-faq-block\"><div class=\"schema-faq-section\" id=\"faq-question-1772820648616\"><strong class=\"schema-faq-question\">Czy Pismo \u015awi\u0119te to prawda?<\/strong> <p class=\"schema-faq-answer\">Tak. Czasem jednak nie jest to kronikarski zapis. Nale\u017cy spojrze\u0107 g\u0142\u0119biej w tekst.<\/p> <\/div> <div class=\"schema-faq-section\" id=\"faq-question-1772820691047\"><strong class=\"schema-faq-question\">Jak zrozumie\u0107 Bibli\u0119?<\/strong> <p class=\"schema-faq-answer\">Przede wszystkim czyta\u0107 przypisy, komentarze, wst\u0119py do ksi\u0105g oraz literatur\u0119 biblijn\u0105.<\/p> <\/div> <div class=\"schema-faq-section\" id=\"faq-question-1772820725587\"><strong class=\"schema-faq-question\">Kto jest autorem Biblii?<\/strong> <p class=\"schema-faq-answer\">Pan B\u00f3g bo to Jego s\u0142owa i natchnienie od Niego, za\u015b cz\u0142owiek spisywa\u0142 te s\u0142owa i zastosowa\u0142 swoje umiej\u0119tno\u015bci, znane w jego czasach gatunki literackie i spos\u00f3b prowadzenia narracji.<\/p> <\/div> <div class=\"schema-faq-section\" id=\"faq-question-1772820783694\"><strong class=\"schema-faq-question\">Dlaczego ewangelie czasem si\u0119 r\u00f3\u017cni\u0105?<\/strong> <p class=\"schema-faq-answer\">Bo ich autorzy pisali w r\u00f3\u017cnych okresach i byli r\u00f3\u017cnymi postaciami. Mateusz i Jan &#8211; widzieli na w\u0142asne oczy to, o czym pisali bo byli uczniami Jezusa. \u0141ukasz by\u0142 uczniem \u015bw. Paw\u0142a Aposto\u0142a, za\u015b Marek spisa\u0142 s\u0142owa \u015bw. Piotra. Ka\u017cdy z autor\u00f3w by\u0142 te\u017c innego zawodu: Mateusz by\u0142 celnikiem i pisa\u0142 bardziej analitycznie, Jan &#8211; poetycko, \u0141ukasz by\u0142 lekarzem i dlatego skupia\u0142 si\u0119 mocno na cudach i ich biologicznym opisie, za\u015b Marek pisa\u0142 kr\u00f3tko i tre\u015bciwie bo spisa\u0142 jakby ,,kazanie&#8221; \u015bw. Piotra. Ka\u017cdy z nich te\u017c pisa\u0142 do innego odbiorcy i k\u0142ad\u0142 na to nacisk, czy odbiorc\u0105 byli \u017bydzi czy poganie. Samo sedno ewangelii jest to samo, za\u015b s\u0105 pewne r\u00f3\u017cnice dotycz\u0105ce i tak rzeczy nie wp\u0142ywaj\u0105cych na samo sedno Biblii. Ta r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 tylko potwierdza prawdziwo\u015b\u0107 Ewangelii, bo gdyby to by\u0142a fikcja to autorzy trzymaliby si\u0119 identycznej wersji \ud83d\ude42<\/p> <\/div> <\/div>\n\n\n\n<p>Photo by <a href=\"https:\/\/unsplash.com\/@priscilladupreez?utm_source=unsplash&amp;utm_medium=referral&amp;utm_content=creditCopyText\">Priscilla Du Preez \ud83c\udde8\ud83c\udde6<\/a> on <a href=\"https:\/\/unsplash.com\/photos\/man-holding-book-in-the-ricefield-TlE_LR4L28o?utm_source=unsplash&amp;utm_medium=referral&amp;utm_content=creditCopyText\">Unsplash<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Spytaj ludzi na ulicy, czy Homer&nbsp; (autor &#8220;Iliady&#8221; i &#8220;Odysei&#8221;) istnia\u0142. Podejrzewam, \u017ce 100% odpowiedzi b\u0119dzie na &#8220;tak&#8221; (pomijam tu naukowc\u00f3w a m\u00f3wi\u0119 o przygodnym&hellip; <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2275,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5,19,21],"tags":[44,51,308,304,307,303,299],"class_list":["post-2274","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-literatura","category-spoleczenstwo","category-sztuka-i-popkultura","tag-biblia","tag-chrzescijanstwo","tag-czy-ewangelie-sa-mitem","tag-katolicyzm","tag-spor-o-wiare","tag-teologia-chrzescijanska","tag-wiara-i-rozum"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.2 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Dlaczego nie chc\u0119 usuwa\u0107 anio\u0142\u00f3w z Ewangelii? Sp\u00f3r o historyczno\u015b\u0107 Ewangelii - Poza Logik\u0105 - wiara i samorozw\u00f3j z dusz\u0105 i cia\u0142em<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Esej o Ewangelii, historii i wierze. O anio\u0142ach, pasterzach i o tym, dlaczego nie wszystko da si\u0119 zredukowa\u0107 do metafory.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2026\/01\/12\/dlaczego-nie-chce-usuwac-aniolow-z-ewangelii\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Dlaczego nie chc\u0119 usuwa\u0107 anio\u0142\u00f3w z Ewangelii? Sp\u00f3r o historyczno\u015b\u0107 Ewangelii - Poza Logik\u0105 - wiara i samorozw\u00f3j z dusz\u0105 i cia\u0142em\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Esej o Ewangelii, historii i wierze. O anio\u0142ach, pasterzach i o tym, dlaczego nie wszystko da si\u0119 zredukowa\u0107 do metafory.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2026\/01\/12\/dlaczego-nie-chce-usuwac-aniolow-z-ewangelii\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Poza Logik\u0105 - wiara i samorozw\u00f3j z dusz\u0105 i cia\u0142em\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/pozalogika\" \/>\n<meta property=\"article:author\" content=\"facebook.com\/pozalogika\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2026-01-12T17:36:24+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-04-07T20:08:42+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"http:\/\/pozalogika.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/priscilla-du-preez-TlE_LR4L28o-unsplash-scaled.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"2560\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1707\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Dariusz Oko\u0144\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Dariusz Oko\u0144\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"30 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2026\/01\/12\/dlaczego-nie-chce-usuwac-aniolow-z-ewangelii\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2026\/01\/12\/dlaczego-nie-chce-usuwac-aniolow-z-ewangelii\/\"},\"author\":{\"name\":\"Dariusz Oko\u0144\",\"@id\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/#\/schema\/person\/b8d33dd73be10080f4f8319e9733bed1\"},\"headline\":\"Dlaczego nie chc\u0119 usuwa\u0107 anio\u0142\u00f3w z Ewangelii? Sp\u00f3r o historyczno\u015b\u0107 Ewangelii\",\"datePublished\":\"2026-01-12T17:36:24+00:00\",\"dateModified\":\"2026-04-07T20:08:42+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2026\/01\/12\/dlaczego-nie-chce-usuwac-aniolow-z-ewangelii\/\"},\"wordCount\":5896,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2026\/01\/12\/dlaczego-nie-chce-usuwac-aniolow-z-ewangelii\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/priscilla-du-preez-TlE_LR4L28o-unsplash-scaled.jpg\",\"keywords\":[\"Biblia\",\"Chrze\u015bcija\u0144stwo\",\"czy Ewangelie s\u0105 mitem\",\"katolicyzm\",\"sp\u00f3r o wiar\u0119\",\"teologia chrze\u015bcija\u0144ska\",\"wiara i rozum\"],\"articleSection\":[\"Literatura\",\"Spo\u0142ecze\u0144stwo\",\"Sztuka i popkultura\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2026\/01\/12\/dlaczego-nie-chce-usuwac-aniolow-z-ewangelii\/#respond\"]}]},{\"@type\":[\"WebPage\",\"FAQPage\"],\"@id\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2026\/01\/12\/dlaczego-nie-chce-usuwac-aniolow-z-ewangelii\/\",\"url\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2026\/01\/12\/dlaczego-nie-chce-usuwac-aniolow-z-ewangelii\/\",\"name\":\"Dlaczego nie chc\u0119 usuwa\u0107 anio\u0142\u00f3w z Ewangelii? Sp\u00f3r o historyczno\u015b\u0107 Ewangelii - Poza Logik\u0105 - wiara i samorozw\u00f3j z dusz\u0105 i cia\u0142em\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2026\/01\/12\/dlaczego-nie-chce-usuwac-aniolow-z-ewangelii\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2026\/01\/12\/dlaczego-nie-chce-usuwac-aniolow-z-ewangelii\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/priscilla-du-preez-TlE_LR4L28o-unsplash-scaled.jpg\",\"datePublished\":\"2026-01-12T17:36:24+00:00\",\"dateModified\":\"2026-04-07T20:08:42+00:00\",\"description\":\"Esej o Ewangelii, historii i wierze. O anio\u0142ach, pasterzach i o tym, dlaczego nie wszystko da si\u0119 zredukowa\u0107 do metafory.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2026\/01\/12\/dlaczego-nie-chce-usuwac-aniolow-z-ewangelii\/#breadcrumb\"},\"mainEntity\":[{\"@id\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2026\/01\/12\/dlaczego-nie-chce-usuwac-aniolow-z-ewangelii\/#faq-question-1772820648616\"},{\"@id\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2026\/01\/12\/dlaczego-nie-chce-usuwac-aniolow-z-ewangelii\/#faq-question-1772820691047\"},{\"@id\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2026\/01\/12\/dlaczego-nie-chce-usuwac-aniolow-z-ewangelii\/#faq-question-1772820725587\"},{\"@id\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2026\/01\/12\/dlaczego-nie-chce-usuwac-aniolow-z-ewangelii\/#faq-question-1772820783694\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2026\/01\/12\/dlaczego-nie-chce-usuwac-aniolow-z-ewangelii\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2026\/01\/12\/dlaczego-nie-chce-usuwac-aniolow-z-ewangelii\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/priscilla-du-preez-TlE_LR4L28o-unsplash-scaled.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/priscilla-du-preez-TlE_LR4L28o-unsplash-scaled.jpg\",\"width\":2560,\"height\":1707,\"caption\":\"M\u0119\u017cczyzna trzyma w d\u0142oni Bibli\u0119 a w niej Ewangelie, tekst opowiada o prawdziwo\u015bci Ewangelii, o wierze\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2026\/01\/12\/dlaczego-nie-chce-usuwac-aniolow-z-ewangelii\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Dlaczego nie chc\u0119 usuwa\u0107 anio\u0142\u00f3w z Ewangelii? Sp\u00f3r o historyczno\u015b\u0107 Ewangelii\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/#website\",\"url\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/\",\"name\":\"Poza Logik\u0105\",\"description\":\"\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/#organization\",\"name\":\"Poza Logik\u0105. Chrze\u015bcija\u0144ski coaching i wiara\",\"url\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"http:\/\/pozalogika.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/img_1_1742766565195.jpg\",\"contentUrl\":\"http:\/\/pozalogika.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/img_1_1742766565195.jpg\",\"width\":1070,\"height\":1070,\"caption\":\"Poza Logik\u0105. Chrze\u015bcija\u0144ski coaching i wiara\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/#\/schema\/logo\/image\/\"},\"sameAs\":[\"https:\/\/www.facebook.com\/pozalogika\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/#\/schema\/person\/b8d33dd73be10080f4f8319e9733bed1\",\"name\":\"Dariusz Oko\u0144\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/33edefc54f8320a9493600e3afc4b35fc0cafa03b2709262ba52bc75541ad90c?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/33edefc54f8320a9493600e3afc4b35fc0cafa03b2709262ba52bc75541ad90c?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/33edefc54f8320a9493600e3afc4b35fc0cafa03b2709262ba52bc75541ad90c?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Dariusz Oko\u0144\"},\"description\":\"Z wykszta\u0142cenia dziennikarz i trener rozwoju osobistego, w wolnych chwilach pasjonat literatury, biegania, fotografii i samorozwoju. Wierzy w rol\u0119 \u015bwieckich w Ko\u015bciele a tak\u017ce wierzy w holistyczne podej\u015bcie do cz\u0142owieka, to dlatego uczestniczy\u0142 w kursach z zakresu dietetyki oraz treningu personalnego. Aktywno\u015b\u0107 fizyczna to nie wszystko, \u0142\u0105czy j\u0105 wi\u0119c z zainteresowaniem psychologi\u0105 oraz teologi\u0105 katolick\u0105.\",\"sameAs\":[\"http:\/\/pozalogika.pl\",\"facebook.com\/pozalogika\",\"Instagram.com\/pozalogika\"],\"url\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/author\/darekp\/\"},{\"@type\":\"Question\",\"@id\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2026\/01\/12\/dlaczego-nie-chce-usuwac-aniolow-z-ewangelii\/#faq-question-1772820648616\",\"position\":1,\"url\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2026\/01\/12\/dlaczego-nie-chce-usuwac-aniolow-z-ewangelii\/#faq-question-1772820648616\",\"name\":\"Czy Pismo \u015awi\u0119te to prawda?\",\"answerCount\":1,\"acceptedAnswer\":{\"@type\":\"Answer\",\"text\":\"Tak. Czasem jednak nie jest to kronikarski zapis. Nale\u017cy spojrze\u0107 g\u0142\u0119biej w tekst.\",\"inLanguage\":\"pl-PL\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Question\",\"@id\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2026\/01\/12\/dlaczego-nie-chce-usuwac-aniolow-z-ewangelii\/#faq-question-1772820691047\",\"position\":2,\"url\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2026\/01\/12\/dlaczego-nie-chce-usuwac-aniolow-z-ewangelii\/#faq-question-1772820691047\",\"name\":\"Jak zrozumie\u0107 Bibli\u0119?\",\"answerCount\":1,\"acceptedAnswer\":{\"@type\":\"Answer\",\"text\":\"Przede wszystkim czyta\u0107 przypisy, komentarze, wst\u0119py do ksi\u0105g oraz literatur\u0119 biblijn\u0105.\",\"inLanguage\":\"pl-PL\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Question\",\"@id\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2026\/01\/12\/dlaczego-nie-chce-usuwac-aniolow-z-ewangelii\/#faq-question-1772820725587\",\"position\":3,\"url\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2026\/01\/12\/dlaczego-nie-chce-usuwac-aniolow-z-ewangelii\/#faq-question-1772820725587\",\"name\":\"Kto jest autorem Biblii?\",\"answerCount\":1,\"acceptedAnswer\":{\"@type\":\"Answer\",\"text\":\"Pan B\u00f3g bo to Jego s\u0142owa i natchnienie od Niego, za\u015b cz\u0142owiek spisywa\u0142 te s\u0142owa i zastosowa\u0142 swoje umiej\u0119tno\u015bci, znane w jego czasach gatunki literackie i spos\u00f3b prowadzenia narracji.\",\"inLanguage\":\"pl-PL\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Question\",\"@id\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2026\/01\/12\/dlaczego-nie-chce-usuwac-aniolow-z-ewangelii\/#faq-question-1772820783694\",\"position\":4,\"url\":\"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2026\/01\/12\/dlaczego-nie-chce-usuwac-aniolow-z-ewangelii\/#faq-question-1772820783694\",\"name\":\"Dlaczego ewangelie czasem si\u0119 r\u00f3\u017cni\u0105?\",\"answerCount\":1,\"acceptedAnswer\":{\"@type\":\"Answer\",\"text\":\"Bo ich autorzy pisali w r\u00f3\u017cnych okresach i byli r\u00f3\u017cnymi postaciami. Mateusz i Jan - widzieli na w\u0142asne oczy to, o czym pisali bo byli uczniami Jezusa. \u0141ukasz by\u0142 uczniem \u015bw. Paw\u0142a Aposto\u0142a, za\u015b Marek spisa\u0142 s\u0142owa \u015bw. Piotra. Ka\u017cdy z autor\u00f3w by\u0142 te\u017c innego zawodu: Mateusz by\u0142 celnikiem i pisa\u0142 bardziej analitycznie, Jan - poetycko, \u0141ukasz by\u0142 lekarzem i dlatego skupia\u0142 si\u0119 mocno na cudach i ich biologicznym opisie, za\u015b Marek pisa\u0142 kr\u00f3tko i tre\u015bciwie bo spisa\u0142 jakby ,,kazanie\\\" \u015bw. Piotra. Ka\u017cdy z nich te\u017c pisa\u0142 do innego odbiorcy i k\u0142ad\u0142 na to nacisk, czy odbiorc\u0105 byli \u017bydzi czy poganie. Samo sedno ewangelii jest to samo, za\u015b s\u0105 pewne r\u00f3\u017cnice dotycz\u0105ce i tak rzeczy nie wp\u0142ywaj\u0105cych na samo sedno Biblii. Ta r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 tylko potwierdza prawdziwo\u015b\u0107 Ewangelii, bo gdyby to by\u0142a fikcja to autorzy trzymaliby si\u0119 identycznej wersji :)\",\"inLanguage\":\"pl-PL\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Dlaczego nie chc\u0119 usuwa\u0107 anio\u0142\u00f3w z Ewangelii? Sp\u00f3r o historyczno\u015b\u0107 Ewangelii - Poza Logik\u0105 - wiara i samorozw\u00f3j z dusz\u0105 i cia\u0142em","description":"Esej o Ewangelii, historii i wierze. O anio\u0142ach, pasterzach i o tym, dlaczego nie wszystko da si\u0119 zredukowa\u0107 do metafory.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2026\/01\/12\/dlaczego-nie-chce-usuwac-aniolow-z-ewangelii\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Dlaczego nie chc\u0119 usuwa\u0107 anio\u0142\u00f3w z Ewangelii? Sp\u00f3r o historyczno\u015b\u0107 Ewangelii - Poza Logik\u0105 - wiara i samorozw\u00f3j z dusz\u0105 i cia\u0142em","og_description":"Esej o Ewangelii, historii i wierze. O anio\u0142ach, pasterzach i o tym, dlaczego nie wszystko da si\u0119 zredukowa\u0107 do metafory.","og_url":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2026\/01\/12\/dlaczego-nie-chce-usuwac-aniolow-z-ewangelii\/","og_site_name":"Poza Logik\u0105 - wiara i samorozw\u00f3j z dusz\u0105 i cia\u0142em","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/pozalogika","article_author":"facebook.com\/pozalogika","article_published_time":"2026-01-12T17:36:24+00:00","article_modified_time":"2026-04-07T20:08:42+00:00","og_image":[{"width":2560,"height":1707,"url":"http:\/\/pozalogika.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/priscilla-du-preez-TlE_LR4L28o-unsplash-scaled.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Dariusz Oko\u0144","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"Dariusz Oko\u0144","Szacowany czas czytania":"30 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2026\/01\/12\/dlaczego-nie-chce-usuwac-aniolow-z-ewangelii\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2026\/01\/12\/dlaczego-nie-chce-usuwac-aniolow-z-ewangelii\/"},"author":{"name":"Dariusz Oko\u0144","@id":"https:\/\/pozalogika.pl\/#\/schema\/person\/b8d33dd73be10080f4f8319e9733bed1"},"headline":"Dlaczego nie chc\u0119 usuwa\u0107 anio\u0142\u00f3w z Ewangelii? Sp\u00f3r o historyczno\u015b\u0107 Ewangelii","datePublished":"2026-01-12T17:36:24+00:00","dateModified":"2026-04-07T20:08:42+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2026\/01\/12\/dlaczego-nie-chce-usuwac-aniolow-z-ewangelii\/"},"wordCount":5896,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/pozalogika.pl\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2026\/01\/12\/dlaczego-nie-chce-usuwac-aniolow-z-ewangelii\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/pozalogika.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/priscilla-du-preez-TlE_LR4L28o-unsplash-scaled.jpg","keywords":["Biblia","Chrze\u015bcija\u0144stwo","czy Ewangelie s\u0105 mitem","katolicyzm","sp\u00f3r o wiar\u0119","teologia chrze\u015bcija\u0144ska","wiara i rozum"],"articleSection":["Literatura","Spo\u0142ecze\u0144stwo","Sztuka i popkultura"],"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2026\/01\/12\/dlaczego-nie-chce-usuwac-aniolow-z-ewangelii\/#respond"]}]},{"@type":["WebPage","FAQPage"],"@id":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2026\/01\/12\/dlaczego-nie-chce-usuwac-aniolow-z-ewangelii\/","url":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2026\/01\/12\/dlaczego-nie-chce-usuwac-aniolow-z-ewangelii\/","name":"Dlaczego nie chc\u0119 usuwa\u0107 anio\u0142\u00f3w z Ewangelii? Sp\u00f3r o historyczno\u015b\u0107 Ewangelii - Poza Logik\u0105 - wiara i samorozw\u00f3j z dusz\u0105 i cia\u0142em","isPartOf":{"@id":"https:\/\/pozalogika.pl\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2026\/01\/12\/dlaczego-nie-chce-usuwac-aniolow-z-ewangelii\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2026\/01\/12\/dlaczego-nie-chce-usuwac-aniolow-z-ewangelii\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/pozalogika.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/priscilla-du-preez-TlE_LR4L28o-unsplash-scaled.jpg","datePublished":"2026-01-12T17:36:24+00:00","dateModified":"2026-04-07T20:08:42+00:00","description":"Esej o Ewangelii, historii i wierze. O anio\u0142ach, pasterzach i o tym, dlaczego nie wszystko da si\u0119 zredukowa\u0107 do metafory.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2026\/01\/12\/dlaczego-nie-chce-usuwac-aniolow-z-ewangelii\/#breadcrumb"},"mainEntity":[{"@id":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2026\/01\/12\/dlaczego-nie-chce-usuwac-aniolow-z-ewangelii\/#faq-question-1772820648616"},{"@id":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2026\/01\/12\/dlaczego-nie-chce-usuwac-aniolow-z-ewangelii\/#faq-question-1772820691047"},{"@id":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2026\/01\/12\/dlaczego-nie-chce-usuwac-aniolow-z-ewangelii\/#faq-question-1772820725587"},{"@id":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2026\/01\/12\/dlaczego-nie-chce-usuwac-aniolow-z-ewangelii\/#faq-question-1772820783694"}],"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2026\/01\/12\/dlaczego-nie-chce-usuwac-aniolow-z-ewangelii\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2026\/01\/12\/dlaczego-nie-chce-usuwac-aniolow-z-ewangelii\/#primaryimage","url":"https:\/\/pozalogika.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/priscilla-du-preez-TlE_LR4L28o-unsplash-scaled.jpg","contentUrl":"https:\/\/pozalogika.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/priscilla-du-preez-TlE_LR4L28o-unsplash-scaled.jpg","width":2560,"height":1707,"caption":"M\u0119\u017cczyzna trzyma w d\u0142oni Bibli\u0119 a w niej Ewangelie, tekst opowiada o prawdziwo\u015bci Ewangelii, o wierze"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2026\/01\/12\/dlaczego-nie-chce-usuwac-aniolow-z-ewangelii\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/pozalogika.pl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Dlaczego nie chc\u0119 usuwa\u0107 anio\u0142\u00f3w z Ewangelii? Sp\u00f3r o historyczno\u015b\u0107 Ewangelii"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/pozalogika.pl\/#website","url":"https:\/\/pozalogika.pl\/","name":"Poza Logik\u0105","description":"","publisher":{"@id":"https:\/\/pozalogika.pl\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/pozalogika.pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/pozalogika.pl\/#organization","name":"Poza Logik\u0105. Chrze\u015bcija\u0144ski coaching i wiara","url":"https:\/\/pozalogika.pl\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/pozalogika.pl\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"http:\/\/pozalogika.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/img_1_1742766565195.jpg","contentUrl":"http:\/\/pozalogika.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/img_1_1742766565195.jpg","width":1070,"height":1070,"caption":"Poza Logik\u0105. Chrze\u015bcija\u0144ski coaching i wiara"},"image":{"@id":"https:\/\/pozalogika.pl\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/pozalogika"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/pozalogika.pl\/#\/schema\/person\/b8d33dd73be10080f4f8319e9733bed1","name":"Dariusz Oko\u0144","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/33edefc54f8320a9493600e3afc4b35fc0cafa03b2709262ba52bc75541ad90c?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/33edefc54f8320a9493600e3afc4b35fc0cafa03b2709262ba52bc75541ad90c?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/33edefc54f8320a9493600e3afc4b35fc0cafa03b2709262ba52bc75541ad90c?s=96&d=mm&r=g","caption":"Dariusz Oko\u0144"},"description":"Z wykszta\u0142cenia dziennikarz i trener rozwoju osobistego, w wolnych chwilach pasjonat literatury, biegania, fotografii i samorozwoju. Wierzy w rol\u0119 \u015bwieckich w Ko\u015bciele a tak\u017ce wierzy w holistyczne podej\u015bcie do cz\u0142owieka, to dlatego uczestniczy\u0142 w kursach z zakresu dietetyki oraz treningu personalnego. Aktywno\u015b\u0107 fizyczna to nie wszystko, \u0142\u0105czy j\u0105 wi\u0119c z zainteresowaniem psychologi\u0105 oraz teologi\u0105 katolick\u0105.","sameAs":["http:\/\/pozalogika.pl","facebook.com\/pozalogika","Instagram.com\/pozalogika"],"url":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/author\/darekp\/"},{"@type":"Question","@id":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2026\/01\/12\/dlaczego-nie-chce-usuwac-aniolow-z-ewangelii\/#faq-question-1772820648616","position":1,"url":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2026\/01\/12\/dlaczego-nie-chce-usuwac-aniolow-z-ewangelii\/#faq-question-1772820648616","name":"Czy Pismo \u015awi\u0119te to prawda?","answerCount":1,"acceptedAnswer":{"@type":"Answer","text":"Tak. Czasem jednak nie jest to kronikarski zapis. Nale\u017cy spojrze\u0107 g\u0142\u0119biej w tekst.","inLanguage":"pl-PL"},"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Question","@id":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2026\/01\/12\/dlaczego-nie-chce-usuwac-aniolow-z-ewangelii\/#faq-question-1772820691047","position":2,"url":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2026\/01\/12\/dlaczego-nie-chce-usuwac-aniolow-z-ewangelii\/#faq-question-1772820691047","name":"Jak zrozumie\u0107 Bibli\u0119?","answerCount":1,"acceptedAnswer":{"@type":"Answer","text":"Przede wszystkim czyta\u0107 przypisy, komentarze, wst\u0119py do ksi\u0105g oraz literatur\u0119 biblijn\u0105.","inLanguage":"pl-PL"},"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Question","@id":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2026\/01\/12\/dlaczego-nie-chce-usuwac-aniolow-z-ewangelii\/#faq-question-1772820725587","position":3,"url":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2026\/01\/12\/dlaczego-nie-chce-usuwac-aniolow-z-ewangelii\/#faq-question-1772820725587","name":"Kto jest autorem Biblii?","answerCount":1,"acceptedAnswer":{"@type":"Answer","text":"Pan B\u00f3g bo to Jego s\u0142owa i natchnienie od Niego, za\u015b cz\u0142owiek spisywa\u0142 te s\u0142owa i zastosowa\u0142 swoje umiej\u0119tno\u015bci, znane w jego czasach gatunki literackie i spos\u00f3b prowadzenia narracji.","inLanguage":"pl-PL"},"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Question","@id":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2026\/01\/12\/dlaczego-nie-chce-usuwac-aniolow-z-ewangelii\/#faq-question-1772820783694","position":4,"url":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/2026\/01\/12\/dlaczego-nie-chce-usuwac-aniolow-z-ewangelii\/#faq-question-1772820783694","name":"Dlaczego ewangelie czasem si\u0119 r\u00f3\u017cni\u0105?","answerCount":1,"acceptedAnswer":{"@type":"Answer","text":"Bo ich autorzy pisali w r\u00f3\u017cnych okresach i byli r\u00f3\u017cnymi postaciami. Mateusz i Jan - widzieli na w\u0142asne oczy to, o czym pisali bo byli uczniami Jezusa. \u0141ukasz by\u0142 uczniem \u015bw. Paw\u0142a Aposto\u0142a, za\u015b Marek spisa\u0142 s\u0142owa \u015bw. Piotra. Ka\u017cdy z autor\u00f3w by\u0142 te\u017c innego zawodu: Mateusz by\u0142 celnikiem i pisa\u0142 bardziej analitycznie, Jan - poetycko, \u0141ukasz by\u0142 lekarzem i dlatego skupia\u0142 si\u0119 mocno na cudach i ich biologicznym opisie, za\u015b Marek pisa\u0142 kr\u00f3tko i tre\u015bciwie bo spisa\u0142 jakby ,,kazanie\" \u015bw. Piotra. Ka\u017cdy z nich te\u017c pisa\u0142 do innego odbiorcy i k\u0142ad\u0142 na to nacisk, czy odbiorc\u0105 byli \u017bydzi czy poganie. Samo sedno ewangelii jest to samo, za\u015b s\u0105 pewne r\u00f3\u017cnice dotycz\u0105ce i tak rzeczy nie wp\u0142ywaj\u0105cych na samo sedno Biblii. Ta r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 tylko potwierdza prawdziwo\u015b\u0107 Ewangelii, bo gdyby to by\u0142a fikcja to autorzy trzymaliby si\u0119 identycznej wersji :)","inLanguage":"pl-PL"},"inLanguage":"pl-PL"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2274","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2274"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2274\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2686,"href":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2274\/revisions\/2686"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2275"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2274"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2274"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/pozalogika.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2274"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}